Array
(
[0] => WP_Post Object
(
[ID] => 642348
[post_author] => 102
[post_date] => 2026-09-10 09:10:38
[post_date_gmt] => 2026-09-10 06:10:38
[post_content] => Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να κοιτάζει απέναντι και να βλέπει τον Αλέξη Τσίπρα να επιστρέφει, το ΠΑΣΟΚ να προσπαθεί να ξαναβρεί βηματισμό και τα κόμματα στα δεξιά της ΝΔ να διεκδικούν κομμάτια της γαλάζιας βάσης. Όμως η πραγματική πολιτική θερμοκρασία ανεβαίνει αλλού.
Κι επειδή εμείς πάντα από το Radar θα σας λέμε μόνο την αλήθεια, από αλλού το περιμένει και από αλλού θα το… βρει ο πρόεδρος Κυριάκος: μέσα στη δική του παράταξη. Γιατί κάτω από την εικόνα της κυβερνητικής σταθερότητας αρχίζουν να διακρίνονται φυγόκεντρες δυνάμεις.
Πρόσωπα που δεν θέλουν πλέον να περιμένουν απλώς τις αποφάσεις του Μαξίμου, παίκτες που έχουν αποκτήσει δικό τους ακροατήριο και στελέχη που γνωρίζουν ότι η επόμενη ημέρα θα έρθει είτε το θέλει είτε όχι ο σημερινός πρωθυπουργός. Η «γαλάζια πολυκατοικία» δεν είναι τόσο ήσυχη όσο δείχνει και αυτή τη στιγμή υπάρχουν τρεις διαφορετικές εστίες πίεσης.
Ο Σαμαράς δεν κάνει πίσω – Χτίζει δικό του στρατόπεδο
Ο Αντώνης Σαμαράς είναι ο πιο καθαρός και ο πιο θορυβώδης πονοκέφαλος. Ο πρώην πρωθυπουργός έχει πάψει εδώ και καιρό να λειτουργεί ως ένας απλός εσωκομματικός επικριτής. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του απέναντι στην κυβέρνηση και προσωπικά στον Κυριάκο Μητσοτάκη δείχνουν ότι έχει επιλέξει έναν διαφορετικό δρόμο. Δεν περιμένει να τον καλέσουν πίσω στο γαλάζιο κάδρο· χτίζει τον δικό του χώρο.
Και αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί το Μαξίμου, γιατί ο Σαμαράς δεν χρειάζεται να διεκδικήσει την προεδρία της ΝΔ για να προκαλέσει πολιτική ζημιά στον Μητσοτάκη. Αρκεί να επηρεάζει τη δεξιά βάση, να εκφράζει τη δυσαρέσκεια ενός τμήματος ψηφοφόρων και να πιέζει από τα δεξιά. Με άλλα λόγια, μπορεί να μην κοιτάζει την καρέκλα του αρχηγού, μπορεί όμως να αμφισβητεί το δικαίωμα του Μητσοτάκη να καθορίζει μόνος του τη φυσιογνωμία της δεξιάς παράταξης. Και αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο.
Ο Δημητριάδης παίζει μόνος – Και αυτό αρκεί για να προκαλεί νεύρα
Αν ο Σαμαράς είναι ο εμφανής αντίπαλος, ο Γρηγόρης Δημητριάδης είναι η πιο περίεργη περίπτωση. Δεν εμφανίζεται ως αρχηγός αντιπολιτευόμενου στρατοπέδου, δεν έχει κηρύξει πόλεμο στον Μητσοτάκη, ούτε έχει ζητήσει δημόσια κάποια θέση. Έχει κάνει όμως κάτι που στην πολιτική μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντικό: έχει αρχίσει να κινείται αυτόνομα.
Ο άνθρωπος που βρέθηκε για χρόνια στο κέντρο του πρωθυπουργικού μηχανισμού γνωρίζει από πρώτο χέρι πώς λειτουργεί το σύστημα Μητσοτάκη, ποιοι είναι οι άνθρωποι, ποια είναι τα δίκτυα και πώς διαμορφώνονται οι ισορροπίες. Και τώρα εμφανίζεται ξανά στο πολιτικό προσκήνιο με διαφορετικούς όρους.
Η δημόσια παρουσία του, οι παρεμβάσεις του και οι επαφές του έχουν προκαλέσει συζητήσεις ακριβώς επειδή δεν μοιάζει να λειτουργεί πλέον ως «άνθρωπος του Μητσοτάκη». Λειτουργεί ως Δημητριάδης. Και στην πολιτική, η αυτονομία ενός ανθρώπου που γνωρίζει εκ των έσω το πρωθυπουργικό σύστημα δεν περνά ποτέ απαρατήρητη.
Οι δελφίνοι περιμένουν στη γωνία
Και μετά υπάρχουν οι άνθρωποι της επόμενης ημέρας. Ο Νίκος Δένδιας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ο Κωστής Χατζηδάκης, ο Άδωνις Γεωργιάδης, ο Βασίλης Κικίλιας και άλλα κορυφαία στελέχη της ΝΔ δεν είναι σήμερα απέναντι στον Μητσοτάκη, κανείς όμως δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν κοιτούν το αύριο. Γιατί στην πολιτική υπάρχει ένας άγραφος κανόνας: όσο περισσότερο πλησιάζει η ώρα της διαδοχής, τόσο λιγότερο ενδιαφέρει τους επίδοξους διαδόχους ποιος είναι σήμερα αρχηγός.
Το ερώτημα είναι ποιος θα έχει αύριο το μεγαλύτερο πολιτικό κεφάλαιο. Ποιος έχει ακροατήριο; Ποιος έχει μηχανισμό; Ποιος έχει επαφές στην κοινοβουλευτική ομάδα; Ποιος μπορεί να μιλήσει στη δεξιά βάση και ποιος μπορεί να εμφανιστεί ως λύση την κρίσιμη στιγμή; Η κούρσα μπορεί να μην έχει επισήμως ξεκινήσει, αλλά οι προπονήσεις έχουν αρχίσει.
Το Μαξίμου χάνει το μονοπώλιο
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Για χρόνια το Μαξίμου είχε τον απόλυτο έλεγχο του πολιτικού παιχνιδιού στη ΝΔ. Η κυβέρνηση έδινε τον τόνο, το κόμμα ακολουθούσε και οι εσωκομματικές φωνές δύσκολα μπορούσαν να αμφισβητήσουν την ηγεσία. Τώρα η εικόνα αλλάζει. Ο Σαμαράς έχει ανοίξει δικό του μέτωπο, ο Δημητριάδης κινείται με μεγαλύτερη αυτονομία και οι υπουργοί που διαθέτουν προσωπική πολιτική ακτινοβολία ξέρουν ότι η επόμενη ημέρα δεν θα κριθεί αποκλειστικά από το Μέγαρο Μαξίμου.
Με απλά λόγια: το μονοπώλιο τελειώνει. Και όταν ένα κόμμα εξουσίας αρχίζει να αποκτά περισσότερα από ένα κέντρα επιρροής, η ηγεσία υποχρεώνεται να κάνει συνεχώς ισορροπίες.
Ο μεγαλύτερος εχθρός μπορεί να βρίσκεται μέσα στο σπίτι
Ο Μητσοτάκης ασφαλώς έχει απέναντί του τον Τσίπρα. Η επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού αλλάζει τους συσχετισμούς στην Κεντροαριστερά και δημιουργεί νέο αντίπαλο δέος. Έχει επίσης το ΠΑΣΟΚ και τον Νίκο Ανδρουλάκη, τα κόμματα που πιέζουν από τα δεξιά, την ακρίβεια, την κοινωνική δυσαρέσκεια και τις κυβερνητικές φθορές. Όμως όλα αυτά αντιμετωπίζονται με την κλασική πολιτική εργαλειοθήκη.
Η εσωτερική αναδιάταξη της δεξιάς είναι διαφορετική υπόθεση. Γιατί εκεί δεν έχεις απέναντί σου έναν αντίπαλο, αλλά πολλούς παίκτες που μπορούν να περιμένουν. Και το χειρότερο για έναν πρωθυπουργό είναι όταν οι άνθρωποι που περιμένουν γνωρίζουν ότι κάποια στιγμή θα έρθει η σειρά τους.
Η επόμενη μέρα έχει ήδη αρχίσει
Το πραγματικό στοίχημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές, αλλά τι θα συμβεί μετά. Αν ο Μητσοτάκης κερδίσει, θα χρειαστεί να διαχειριστεί μια ΝΔ με περισσότερες εσωτερικές φιλοδοξίες και περισσότερους ισχυρούς παίκτες. Αν χάσει, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα θα ανοίξει μέσα σε λίγες ώρες. Και τότε όλοι όσοι σήμερα κάνουν υπομονή θα βγουν από τα χαρακώματα.
Ο Σαμαράς έχει ήδη πάρει θέση. Ο Δημητριάδης έχει δείξει ότι δεν εξαρτάται πλέον από το παλιό σύστημα. Και οι δελφίνοι γνωρίζουν ότι η πολιτική είναι παιχνίδι χρόνου. Ο Μητσοτάκης μπορεί να ελέγχει ακόμη το τιμόνι, αλλά γύρω του έχουν αρχίσει να μαζεύονται πολλοί που κοιτούν το τιμόνι. Και αυτή ίσως είναι η πιο δύσκολη μάχη που έχει να δώσει: όχι να νικήσει τους αντιπάλους του απέναντι, αλλά να κρατήσει ενωμένους αυτούς που βρίσκονται δίπλα του.
Διαβάστε ακόμη:
[post_title] => Ποιοι τραβάνε το χαλί του Μητσοτάκη; Τα 3 γαλάζια «ναρκοπέδια» - Σαμαράς, Δημητριάδης και οι επίδοξοι διάδοχοι «ακονίζουν τα μαχαίρια» τους
[post_excerpt] => Το μεγάλο άγχος του πρωθυπουργού δεν είναι μόνο η αντιπολίτευση, αλλά όσα συμβαίνουν μέσα στη δική του παράταξη
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => poioi-travane-to-chali-tou-mitsotaki-ta-3-galazia-narkopedia
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 09:05:33
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 06:05:33
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642348
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
[1] => WP_Post Object
(
[ID] => 642352
[post_author] => 31
[post_date] => 2026-09-10 09:30:55
[post_date_gmt] => 2026-09-10 06:30:55
[post_content] =>
Συμβαίνει κάτι πολύ σοβαρό με την HELLENiQ ENERGY; Όποιον κι αν ρωτήσεις, θα έχει μια θεωρία, μια απάντηση, που μπορεί να ισχύει πράγματι ή μπορεί απλώς να αποτελεί ένα ακόμα φανταστικό σενάριο στην εύκολα χειραγωούμενη ελληνική χρηματιστηριακή αγορά.
Ο πρώτος και κοινής λήψης λόγος της φρενήρους ανόδου της μετοχής της HELLENiQ ENERGY, κατά 100% (!) από την αρχή του χρόνου, είναι ο ίδιος που έχει επιφέρει άνοδο 107% (!) για την ομοειδή και ανταγωνιστική Μότορ Όιλ: τα πολύ υψηλά περιθώρια διύλισης, τα οποία έφεραν και συνεχίζουν να φέρνουν τα πρωτοφανούς ύψους κέρδη και των δύο διυλιστηρίων. Το ξένο χρήμα που κυνηγά ευκαιρίες, αγοράζει σωρηδόν εδώ και αρκετό χρονικό διάστημα και ήδη καταγράφει μεγάλα κέρδη.
Ο δεύτερος λόγος, αυτός που ιντριγκάρει και δικαίως την αγορά, είναι το αν πουλάει ο Λάτσης και μαζί του και το ελληνικό Δημόσιο. Ο Λάτσης, όπως μεταφέρουν παράγοντες του ενεργειακού κλάδου που έχουν επαφή με το περιβάλλον του, βεβαιώνουν ότι θέλει σταδιακά να απεμπλακεί από την HELLENiQ ENERGY. Το ήθελε σε πολύ χαμηλότερες τιμές, τώρα όμως που η μετοχή «δίπλωσε», σύμφωνα με τους απαράβατους όρους της αγοράς, θα πρέπει να θέλει δύο φορές περισσότερο να πουλήσει.
Όσο για το Δημόσιο, μέχρι τώρα δεν έχουμε επισήμως καμία αναφορά στελέχους του. Αυτό που έχει βάση, όμως, είναι το γεγονός ότι άλλο να συζητάς μείωση του ποσοστού σου στα 6 και 7 ευρώ και άλλο στα 17,73 ευρώ της χθεσινής τιμής ή και ακόμα υψηλότερα, αν συνεχιστεί το ράλι του τίτλου. Το δέλεαρ πλέον είναι πολύ μεγάλο για να μην συζητείται.
Ο τρίτος λόγος έχει σχέση με τις φήμες ότι Λάτσης και Δημόσιο βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για ένα placement, το οποίο θα φέρει την πλευρά Λάτση κάτω από το 30% (πιο κοντά στο 25%) και το Δημόσιο κοντά στο 18% - 20%. Ποιος εργάζεται για ένα τέτοιο ενδεχόμενο;
Η Goldman Sachs, που έσπευσε να προχωρήσει σε 4η (!) αναθεώρηση της τιμής-στόχου της HELLENiQ ENERGY σε μόλις 5 μήνες! Το τελευταίο report του οίκου βάζει τον πήχη στα 17,8 ευρώ, καθώς προβλέπει υψηλά περιθώρια κέρδους στη διύλιση για μακρύτερο χρονικό ορίζοντα. Τώρα που η μετοχή έπιασε αυτά τα επίπεδα, μένει να φανεί αν θα υπάρξει νέα αναθεώρηση ή αν είναι η ώρα να ξεδιπλωθεί το όποιο σχέδιο υπάρχει.
Ο τέταρτος λόγος αφορά τις φήμες για επικείμενο mega-deal, με πλήρη έξοδο του Λάτση και μείωση του ποσοστού του Δημοσίου κοντά στο 12%-15%. Για να γίνει όμως ένα τέτοιο deal, πρέπει να πέσουν πολλά χρήματα στο τραπέζι, γεγονός που φέρνει στην επιφάνεια πρόσωπα όπως το δίδυμο Μελισσανίδη - Κατσιματίδη, αν και δεν προκύπτει σήμερα ενεργός διασύνδεσή τους, αλλά και του Ευάγγελου Μυτιληναίου.
Ο Μυτιληναίος, ωστόσο, σύμφωνα με πηγές, δεν θέλει να εμπλακεί εκ νέου, καθώς θεωρεί ότι κάποιοι υψηλά ιστάμενοι «τον πούλησαν» και ότι από τη βεβιασμένη ρευστοποίηση του ποσοστού που είχε συγκεντρώσει, χάνει με τις τρέχουσες τιμές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ.
Το Radar.gr, πάντως, έχει αναφερθεί στο γεγονός ότι δύο συγκεκριμένα funds αγοράζουν συστηματικά μετοχές της HELLENiQ ENERGY για λογαριασμό της Chevron, κάτι που δεν διαψεύστηκε ποτέ. Αντίθετα, η περίπτωση ενδιαφέροντος της Aramco, μετά τη συμμαχία της Σαουδικής Αραβίας με Τουρκία και Πακιστάν, προφανώς δεν μπορεί να συζητηθεί πλέον σοβαρά, ενώ και οι ίδιοι έχουν κακή εμπειρία από τη συμμετοχή τους στη Motor Oil στο παρελθόν.
Τέλος, από ιδιωτικές συζητήσεις στο πλαίσιο της ΔΕΘ, στις οποίες λέγεται ότι συμμετείχαν και κυβερνητικοί παράγοντες, προέκυψε και το όνομα του εφοπλιστή και επιχειρηματία Τέλη Μυστακίδη. Είναι προφανές ότι η βεντάλια των εξελίξεων στην HELLENiQ ENERGY άνοιξε και οι ανακατατάξεις θεωρούνται πλέον προ των πυλών.
Σ.Σ: Το σενάριο εμπλοκής της Μότορ Όιλ που κυκλοφορεί επίσης, δεν θεωρώ ότι έχει τύχη με βάση ρεαλιστικές προσεγγίσεις. Βέβαια, όλα τα έχουμε δει, οπότε ας μείνουν ανοιχτές οι κεραίες για τα πάντα...
Διαβάστε ακόμη:
[post_title] => HELLENiQ ENERGY: Το παρασκήνιο πίσω από το ράλι της μετοχής και τα σενάρια για το μεγάλο deal
[post_excerpt] => Η πιθανή απεμπλοκή Λάτση, ο ρόλος του Δημοσίου και τα ηχηρά ονόματα που φέρνουν ανακατατάξεις στα Ελληνικά Πετρέλαια
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => helleniq-energy-to-paraskinio-piso-apo-to-rali-tis-metochis-kai-ta-senaria-gia-to-megalo-deal
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 09:20:24
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 06:20:24
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642352
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
[2] => WP_Post Object
(
[ID] => 642395
[post_author] => 103
[post_date] => 2026-09-10 11:30:31
[post_date_gmt] => 2026-09-10 08:30:31
[post_content] =>
Η αντιπαράθεση Κυριάκου Μητσοτάκη και Αντώνη Σαμαρά έχει περάσει πλέον σε διαφορετική φάση. Δεν αφορά μόνο δύο πολιτικούς που βρίσκονται απέναντι. Αφορά το ποιος θα έχει τον έλεγχο της δεξιάς παράταξης και, κυρίως, ποιος θα μπορέσει να εκφράσει το συντηρητικό ακροατήριο της Νέας Δημοκρατίας στην πορεία προς τις εκλογές.
Στο Μέγαρο Μαξίμου φαίνεται να έχει διαμορφωθεί μια συγκεκριμένη στρατηγική: ο Σαμαράς δεν αντιμετωπίζεται με μια διαρκή προσωπική σύγκρουση με τον πρωθυπουργό, αλλά με μια πολυπρόσωπη πολιτική άμυνα, η οποία επιχειρεί να περιορίσει την επιρροή του μέσα στη δεξιά.
Στο πρώτο πλάνο βρίσκονται ο Μάκης Βορίδης, ο Θάνος Πλεύρης και ο Άδωνις Γεωργιάδης. Τρία στελέχη με διαφορετικό πολιτικό προφίλ, αλλά με ένα κοινό χαρακτηριστικό: γνωρίζουν καλά τη δεξιά βάση και μπορούν να απαντήσουν στον Σαμαρά στο πεδίο όπου επιχειρεί να αποκτήσει πολιτικό χώρο.
Και εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές αντιφάσεις της σημερινής σύγκρουσης.
Πρόκειται για πρόσωπα που ο ίδιος ο Αντώνης Σαμαράς είχε στηρίξει πολιτικά ή είχε συμβάλει στην ενσωμάτωσή τους στη Νέα Δημοκρατία, όταν το κόμμα διεύρυνε την επιρροή του προς τον ευρύτερο χώρο της δεξιάς.
Σήμερα, λοιπόν, μέρος εκείνου του πολιτικού χώρου επιστρέφει απέναντί του.
Ο στόχος δεν είναι να «νικήσουν» τον Σαμαρά
Το βασικό ζητούμενο για το Μαξίμου δεν είναι να μπει σε έναν διαγωνισμό προσωπικής δημοφιλίας με τον πρώην πρωθυπουργό. Είναι να μην του επιτρέψει να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια ενός τμήματος της γαλάζιας βάσης σε αυτόνομο πολιτικό ρεύμα.
Ο Σαμαράς διαθέτει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: έχει πολιτικό και πρωθυπουργικό παρελθόν, προσωπικές αναφορές μέσα στη Νέα Δημοκρατία και τη δυνατότητα να απευθύνεται απευθείας σε ψηφοφόρους που αισθάνονται ότι το σημερινό κόμμα έχει μετακινηθεί από τις παραδοσιακές δεξιές αναφορές του.
Αυτό είναι που θέλει να προλάβει η κυβέρνηση.
Γιατί το πραγματικό πρόβλημα δεν θα ήταν μόνο η απώλεια κάποιων ψήφων. Θα ήταν να δημιουργηθεί ένας νέος πόλος στα δεξιά της ΝΔ, ο οποίος θα μπορούσε να επηρεάσει την ατζέντα, να πιέσει το κυβερνητικό κόμμα και να μετατρέψει την εσωτερική διαφωνία σε εκλογική απειλή.
Ο Βορίδης στον ρόλο του «ιδεολογικού αντιπάλου»
Ο Μάκης Βορίδης έχει ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη στρατηγική.
Δεν είναι απλώς ένα κυβερνητικό στέλεχος που ασκεί κριτική στον Σαμαρά. Έχει βαθιά γνώση της δεξιάς παράταξης, συγκεκριμένο ιδεολογικό αποτύπωμα και προσωπική πολιτική διαδρομή που του επιτρέπει να συνομιλεί με το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται ο πρώην πρωθυπουργός.
Γι’ αυτό και η δική του παρουσία στην αντιπαράθεση έχει διαφορετικό βάρος.
Η γραμμή είναι ουσιαστικά να μην επιτραπεί στον Σαμαρά να εμφανιστεί ως ο μοναδικός αυθεντικός εκφραστής της δεξιάς.
Το μήνυμα προς τη γαλάζια βάση είναι ότι η Νέα Δημοκρατία διαθέτει και σήμερα στελέχη που μπορούν να εκφράσουν τις συντηρητικές της αναφορές, χωρίς να χρειάζεται η πολιτική εκπροσώπηση να περάσει μέσα από ένα νέο σαμαρικό εγχείρημα.
Ο Πλεύρης στο «δεξιό ακροατήριο»
Ο Θάνος Πλεύρης συμπληρώνει το κυβερνητικό παζλ.
Η παρουσία του επιτρέπει στην κυβέρνηση να απευθύνεται σε ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα της συντηρητικής ατζέντας, όπως η ασφάλεια, το μεταναστευτικό και η προστασία των συνόρων.
Με αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει και το ίδιο το γήπεδο της αντιπαράθεσης.
Να μην είναι «Μητσοτάκης εναντίον Σαμαρά», αλλά «ποια δεξιά θέλει η Νέα Δημοκρατία» και ποια πολιτική πρόταση έχει απέναντι στη χώρα.
Η διαφορά είναι τεράστια.
Στην πρώτη περίπτωση ο Σαμαράς μπορεί να εμφανίζεται ως ο πρώην πρωθυπουργός που βρίσκεται απέναντι στον νυν πρωθυπουργό.
Στη δεύτερη, υποχρεώνεται να παρουσιάσει συγκεκριμένη πολιτική πρόταση για την επόμενη ημέρα.
Ο Γεωργιάδης και το επιχείρημα που επιστρέφει στον Σαμαρά
Ο Άδωνις Γεωργιάδης έχει αναλάβει έναν διαφορετικό ρόλο. Είναι ο πιο επιθετικός πολιτικός παίκτης της κυβερνητικής πλευράς στην καθημερινή δημόσια αντιπαράθεση.
Και χρησιμοποιεί ένα επιχείρημα που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ενοχλητικό για τον πρώην πρωθυπουργό:
ότι αρκετά από τα πρόσωπα που σήμερα ο Σαμαράς παρουσιάζει ως σύμβολα της πολιτικής μετάλλαξης της Νέας Δημοκρατίας ήταν πρόσωπα που ο ίδιος είχε στηρίξει ή ενισχύσει πολιτικά.
Έτσι, η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει την ερώτηση.
Από το «τι έκανε ο Μητσοτάκης στη Νέα Δημοκρατία;» να περάσει στο «τι έκανε ο ίδιος ο Σαμαράς στη Νέα Δημοκρατία και ποιους επέλεξε να φέρει στο προσκήνιο;».
Είναι μια πολιτική αντεπίθεση που χτυπά τον Σαμαρά στο δικό του αφήγημα.
Η μεγάλη παγίδα για το Μαξίμου
Ωστόσο, η στρατηγική αυτή δεν είναι χωρίς κινδύνους.
Όσο αυξάνονται οι κυβερνητικές επιθέσεις, τόσο υπάρχει ο κίνδυνος ο Σαμαράς να αποκτήσει αυτό ακριβώς που χρειάζεται: την εικόνα του πολιτικού που βρίσκεται αντιμέτωπος με ολόκληρο τον κυβερνητικό μηχανισμό.
Και αυτή η εικόνα μπορεί να λειτουργήσει συσπειρωτικά.
Εάν ο πρώην πρωθυπουργός καταφέρει να παρουσιάσει τη σύγκρουση ως μάχη για την «ψυχή» της Νέας Δημοκρατίας, τότε το Μαξίμου μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με ένα διαφορετικό πρόβλημα: όχι μόνο με τον Σαμαρά, αλλά με τη συσπείρωση γύρω του ψηφοφόρων που αισθάνονται ότι δεν εκφράζονται πλέον από τη σημερινή ΝΔ.
Γι’ αυτό η κυβερνητική στρατηγική χρειάζεται λεπτούς χειρισμούς.
Να περιοριστεί η επιρροή του Σαμαρά χωρίς να δημιουργηθεί η εικόνα πολιτικής δίωξης. Να αμφισβητηθεί το αφήγημά του χωρίς να μετατραπεί σε «θύμα». Και κυρίως, να μην του επιτραπεί να μετατρέψει την προσωπική του ρήξη με τον Μητσοτάκη σε ευρύτερη ρήξη της δεξιάς παράταξης.
Το τρίπτυχο της κυβερνητικής άμυνας
Εάν έπρεπε να αποτυπωθεί σε τρεις γραμμές η κατανομή των ρόλων, αυτή θα ήταν περίπου η εξής:
Βορίδης: ιδεολογία, δεξιά ταυτότητα και πολιτική αντιπαράθεση πάνω στις θέσεις του Σαμαρά.
Πλεύρης: ασφάλεια, μεταναστευτικό και επαφή με το συντηρητικό και πατριωτικό ακροατήριο.
Γεωργιάδης: σκληρή δημόσια σύγκρουση, προσωπικό πολιτικό ιστορικό και το επιχείρημα «εσείς μας φέρατε».
Και πάνω από όλους ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Ο πρωθυπουργός έχει κάθε λόγο να μην εγκλωβιστεί σε μια καθημερινή προσωπική μονομαχία με τον πρώην πρωθυπουργό. Η δική του εικόνα πρέπει να παραμείνει αυτή του πρωθυπουργού που κυβερνά, ενώ ταυτόχρονα το κυβερνητικό επιτελείο επιχειρεί να απαντήσει πολιτικά στον Σαμαρά.
Το πραγματικό στοίχημα μέχρι τις κάλπες
Ο Μητσοτάκης δεν έχει απέναντί του απλώς έναν πρώην πρωθυπουργό.
Έχει απέναντί του έναν πολιτικό που μπορεί να μιλήσει σε ένα κομμάτι της Νέας Δημοκρατίας με διαφορετική γλώσσα, διαφορετικές αναφορές και διαφορετικό πολιτικό ύφος.
Και ο Σαμαράς δεν χρειάζεται απαραίτητα να κερδίσει τη Νέα Δημοκρατία για να προκαλέσει πρόβλημα στον Μητσοτάκη.
Αρκεί να αποσπάσει ένα κρίσιμο τμήμα της δεξιάς βάσης.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό διακύβευμα.
Η μάχη δεν είναι μόνο για το ποιος θα εκφράσει τη δεξιά. Είναι για το αν η Νέα Δημοκρατία θα μπορέσει να φτάσει στις κάλπες χωρίς να έχει δημιουργηθεί ένας ισχυρός εσωτερικός ή εξωτερικός πόλος που θα αμφισβητεί την πολιτική της ηγεμονία.
Η επιχείρηση «αφοπλισμού» του Σαμαρά, επομένως, δεν αφορά μόνο τις δηλώσεις και τις τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις.
Αφορά το ποιος θα έχει το δικαίωμα να μιλά εξ ονόματος της δεξιάς.
Και το Μαξίμου φαίνεται να έχει αποφασίσει ότι αυτό το δικαίωμα δεν πρόκειται να το παραχωρήσει στον Αντώνη Σαμαρά.
Διαβάστε ακόμη:
[post_title] => Πώς επιχειρεί ο Μητσοτάκης να «αφοπλίσει» τον Σαμαρά – Οι ρόλοι Βορίδη, Πλεύρη και Γεωργιάδη
[post_excerpt] => Δεν πρόκειται πλέον για προσωπική σύγκρουση – Η μάχη μεταφέρεται στο εσωτερικό της δεξιάς και στο ποιος θα έχει το πάνω χέρι μέχρι τις κάλπες
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => pos-epicheirei-o-mitsotakis-na-afoplisei-ton-samara-oi-roloi-voridi-plevri-kai-georgiadi
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 11:07:36
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 08:07:36
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642395
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
[3] => WP_Post Object
(
[ID] => 642359
[post_author] => 31
[post_date] => 2026-09-10 09:40:21
[post_date_gmt] => 2026-09-10 06:40:21
[post_content] =>
Από τις 30 Μαρτίου, όταν ο Γενικός Δείκτης του Χρηματιστηρίου έφτασε ένα βήμα από την πτώση του κάτω από τις 2.000 μονάδες, έκτοτε δεν κοίταξε ξανά πίσω. Το Euronext Athens είναι ήδη στις αγορές με τις υψηλότερες αποδόσεις διεθνώς φέτος, με οδηγό το ράλι στις τράπεζες και στα διυλιστήρια και με μικρότερη, αλλά σημαντική συμμετοχή και λίγων ακόμα μετοχών, εταιρειών με ισχυρά μεγέθη.
Είναι σαφές ότι οι ελληνικές μετοχές και γενικά η ελληνική κεφαλαιαγορά έχουν μπει στα ραντάρ μεγάλων επενδυτικών οίκων και funds, για μια σειρά λόγους που την καθιστούν ελκυστική.
Ο πρώτος είναι η απόφαση-«ορόσημο» της αναβάθμισης στην κατηγορία των αναπτυγμένων αγορών στις 21 Σεπτεμβρίου από FTSE Russell και STOXX και οι αναλογούσες ροές πολλών εκατοντάδων εκατ. ευρώ που αναμένονται, με το ισχυρό story των τραπεζών να πρωτοστατεί ήδη στις επιλογές των ξένων επενδυτών.
Το κρίσιμο rebalancing θα γίνει το απόγευμα της 18ης Σεπτεμβρίου, για όσους έχουν ειδικό ενδιαφέρον, πέραν της γενικότερης επιρροής που θα έχει ένα τέτοιο γεγονός για την ελληνική χρηματιστηριακή αγορά.
Αλλά, από μόνα τους τα προαναφερθέντα πλεονεκτήματα δεν θα ήταν ικανά να δημιουργήσουν αυτές τις ευνοϊκές συνθήκες και μάλιστα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Τα συνεχόμενα και μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, το χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης χρέους και οι πρόωρες αποπληρωμές, μαζί με τις σχετικά μικρές ανάγκες νέου δανεισμού, παρέχουν την αναγκαία εμπιστοσύνη που επιζητούν οι ξένοι επενδυτές, για να μεταφέρουν ένα μικρό για αυτούς μέρος των διαθεσίμων τους, αλλά πολύτιμο και απολύτως αναγκαίο για εμάς, την οικονομία της χώρας και φυσικά τη χρηματιστηριακή της αγορά.
Ο Σεπτέμβριος βέβαια έχει και άλλα γεγονότα, κομβικής σημασίας για το Euronext Athens, καθώς έρχονται και νέες αξιολογήσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της Ελλάδας. Στις 18 Σεπτεμβρίου, έρχεται διπλή αξιολόγηση από Moody's και Scope Ratings, που θα ανακοινώσουν τη βαθμολογία της χώρας, τις προοπτικές της οικονομίας της, όπως και τα αδύναμα σημεία της.
Έχει προηγηθεί, θυμίζω, μόλις προ ημερών, στις 4 Σεπτεμβρίου, η νέα ψήφος εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία από την DBRS, η οποία προχώρησε σε αναβάθμιση του outlook από «σταθερό» σε «θετικό», διατηρώντας την πιστοληπτική αξιολόγηση στο BBB. Ουσιαστικά, ο καναδικός οίκος έστειλε σαφές μήνυμα προς τις αγορές ότι το επόμενο βήμα στην κλίμακα αξιολόγησης έχει έρθει πιο κοντά.
Διαβάστε ακόμη:
[post_title] => Σεπτέμβριος «φωτιά» για το Χρηματιστήριο: Η ώρα της αλήθειας για την αναβάθμιση
[post_excerpt] => Το rebalancing της 18ης Σεπτεμβρίου και οι διπλές αξιολογήσεις που βάζουν την ελληνική οικονομία στο μικροσκόπιο των ξένων επενδυτών.
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => septemvrios-fotia-gia-to-chrimatistirio-i-ora-tis-alitheias-gia-tin-anavathmisi
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 09:27:04
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 06:27:04
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642359
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
[4] => WP_Post Object
(
[ID] => 642356
[post_author] => 49
[post_date] => 2026-09-10 09:20:54
[post_date_gmt] => 2026-09-10 06:20:54
[post_content] =>
Η METLEN υπέγραψε συμφωνία με την Copec S.A., μέσω της θυγατρικής Copec Flux S.p.A., για την πώληση του υβριδικού έργου Tamarico II στην περιοχή Atacama της Χιλής.
Το έργο συνδυάζει φωτοβολταϊκό σταθμό εγκατεστημένης ισχύος 165 MW με σύστημα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS) δυναμικότητας 725 MWh, με δυνατότητα επέκτασης στις 925 MWh, αξιοποιώντας την εξειδικευμένη τεχνογνωσία της METLEN στην ανάπτυξη ολοκληρωμένων συνδυαστικών ενεργειακών λύσεων που ενισχύουν την ευελιξία του ηλεκτρικού συστήματος και επιταχύνουν την ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η πώληση του Tamarico II επιβεβαιώνει την ικανότητα της METLEN να αναπτύσσει, να κατασκευάζει, να λειτουργεί και εν τέλει να κεφαλαιοποιεί την αξία ιδίων έργων ανανεώσιμης ενέργειας στο πλαίσιο του μοντέλου Asset Rotation που εφαρμόζει.
«Το Tamarico II αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η METLEN μετατρέπει τη διεθνή τεχνογνωσία και την πολυετή εμπειρία της στη Χιλή σε ώριμες, ανταγωνιστικές ενεργειακές υποδομές με ουσιαστική αξία για την τοπική αγορά. Η Χιλή αποτελεί για τη METLEN μια αγορά με ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, στην οποία έχουμε παρουσία εδώ και χρόνια και έχουμε αναπτύξει σημαντική τεχνογνωσία, συμβάλλοντας στην αξιοποίηση του μεγάλου δυναμικού της χώρας στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Η συμφωνία με την Copec Flux επιβεβαιώνει τη δυνατότητά μας να δημιουργούμε ισχυρές, μακροχρόνιες συνεργασίες και αναδεικνύει τη Χιλή ως ένα σημαντικό παράδειγμα για το πώς η παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ μπορούν να συνδυαστούν για να υποστηρίξουν την ενεργειακή μετάβαση και την ασφάλεια του ενεργειακού συστήματος», δήλωσε ο Νίκος Παπαπέτρου, Chief Executive Director της M RESET.
«Πρόκειται για ένα ακόμη βήμα στη στρατηγική της Copec για την ενίσχυση του ιδιόκτητου χαρτοφυλακίου της σε ανανεώσιμη παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας, με στόχο να στηρίξει και να διευρύνει το φάσμα των ενεργειακών λύσεων που προσφέρουμε στους πελάτες μας, συμβάλλοντας παράλληλα στην περαιτέρω ενσωμάτωση της καθαρής ενέργειας στο εθνικό ηλεκτρικό σύστημα», δήλωσε ο Arturo Natho, Διευθύνων Σύμβουλος της Copec.
Η συμφωνία ενισχύει περαιτέρω την εδώ και μία τριετία συνεργασίας της METLEN με τον όμιλο COPEC, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς ομίλους της Λατινικής Αμερικής. Δημιουργεί παράλληλα τις προϋποθέσεις για την περαιτέρω διεύρυνση της συνεργασίας των δύο εταιρειών σε νέες επενδύσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης στη Χιλή.
Μέσω της M RESET του Κλάδου Ενέργειας, η METLEN έχει αναπτύξει ισχυρή διεθνή τεχνογνωσία στην υλοποίηση σύνθετων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης. Η αυξανόμενη εξειδίκευση της εταιρείας στα υβριδικά έργα επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως κορυφαίου παρόχου ολοκληρωμένων ενεργειακών λύσεων στις διεθνείς αγορές.
Διαβάστε ακόμη:
[post_title] => METLEN: Συμφωνία με την Copec για την πώληση του υβριδικού έργου Tamarico II στη Χιλή
[post_excerpt] => Η συμφωνία για το πρωτοποριακό έργο ΑΠΕ και αποθήκευσης ενέργειας επιβεβαιώνει την επιτυχία του μοντέλου Asset Rotation της εταιρείας.
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => metlen-symfonia-me-tin-copec-gia-tin-polisi-tou-yvridikou-ergou-tamarico-ii-sti-chili
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 09:20:08
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 06:20:08
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642356
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
[5] => WP_Post Object
(
[ID] => 642364
[post_author] => 27
[post_date] => 2026-09-10 09:50:27
[post_date_gmt] => 2026-09-10 06:50:27
[post_content] =>
Για να ξέρετε τι ακριβώς συμβαίνει στο παρασκήνιο των διπλωματικών διεργασιών, σας ενημερώνω εγκύρως ότι ο πρωθυπουργός, κατά τις πρόσφατες επαφές του στο Παρίσι, έθεσε το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου στην κορυφή της ατζέντας. Ζήτησε ρητά, τόσο από τον Εμανουέλ Μακρόν όσο και από την ηγεσία του γαλλικού ομίλου που «τρέχει» το έργο του καλωδίου, να βγουν μπροστά και να ασκήσουν ουσιαστικές πιέσεις στην Άγκυρα, ώστε να μπει ένα τέλος στις τουρκικές απειλές που ναρκοθετούν την υλοποίηση του project.
Εδώ όμως αρχίζει το δύσκολο κομμάτι της εξίσωσης. Ο γαλλικός κολοσσός που έχει αναλάβει το καλώδιο δεν είναι «ξένος» προς την Τουρκία· αντίθετα, διατηρεί εκεί μια πανίσχυρη παρουσία με συμβόλαια δισεκατομμυρίων, γεγονός που του δίνει μεν μοχλό πίεσης, αλλά δημιουργεί και ερωτηματικά για το μέχρι πού είναι διατεθειμένος να τραβήξει το σχοινί με την τουρκική κυβέρνηση.
Το ίδιο «διπλό ταμπλό» φαίνεται να παίζει και ο Εμανουέλ Μακρόν. Από τη μία εμφανίζεται ως ο στρατηγικός σύμμαχος της Αθήνας, αλλά από την άλλη βρίσκεται σε ανοιχτή γραμμή με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, διαπραγματευόμενος μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα και εμπορικές συμφωνίες.
Το μεγάλο στοίχημα –και το εύλογο ερώτημα που πλανάται– είναι αν οι Γάλλοι θα επιλέξουν τελικά να προστατεύσουν ένα έργο ευρωπαϊκής στρατηγικής σημασίας πείθοντας τον Ερντογάν να υποχωρήσει, ή αν στο τέλος της ημέρας οι «χρυσές» μπίζνες με την Άγκυρα θα υπερισχύσουν, αφήνοντας την Ελλάδα και την Κύπρο εκτεθειμένες στις διαθέσεις της τουρκικής προκλητικότητας.
Διαβάστε ακόμη:
[post_title] => Ο Μητσοτάκης πιέζει τον Μακρόν να «τραβήξει το αυτί» του Ερντογάν για τον GSI
[post_excerpt] => Το διπλό παιχνίδι του Παρισιού και οι μπίζνες δισεκατομμυρίων με την Άγκυρα θα μας αφήσουν εκτεθειμένους;
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => o-mitsotakis-piezei-ton-makron-na-travixei-to-afti-tou-erntogan-gia-ti-diasyndesi-elladas-kyprou-alla-o-gallos-akouei
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 09:49:50
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 06:49:50
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642364
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
[6] => WP_Post Object
(
[ID] => 642376
[post_author] => 93
[post_date] => 2026-09-10 10:30:33
[post_date_gmt] => 2026-09-10 07:30:33
[post_content] => Tην ανάγκη η πρόοδος της οικονομίας να μεταφράζεται σε μεγαλύτερο διαθέσιμο εισόδημα για τους πολίτες, με μόνιμα μέτρα, υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών,
Κυριάκος Πιερρακάκης, σε διακαναλική συνέντευξη που παραχώρησε χθες σε περιφερειακούς τηλεοπτικούς σταθμούς. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι αυτό πρέπει να γίνεται χωρίς επιστροφή σε πρακτικές παροχολογίας που η χώρα πλήρωσε ακριβά στο παρελθόν.
Ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι τα μέτρα της διετίας φτάνουν συνολικά στα 4 δισ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών. Επισήμανε, παράλληλα, ότι «το εκλογικό ημερολόγιο δεν πρέπει να καθορίζει το οικονομικό και κοινωνικό ημερολόγιο», ενώ αναφερόμενος στο πολιτικό διακύβευμα της επόμενης περιόδου έθεσε ως βασικές προϋποθέσεις τη δημοσιονομική σοβαρότητα, την πολιτική σταθερότητα και την ταχύτερη υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων. «Η διαδρομή είναι μόνο προς τα μπρος, όχι προς τα πίσω», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Αναφερόμενος στις προτάσεις της αντιπολίτευσης και το δημοσιονομικό κόστος τους, είπε ότι «ξέρουμε τι θα πει το δημοσιονομικό συμβούλιο για τις προτάσεις της αντιπολίτευσης, γιατί ξέρουμε να μετράμε». Ενώ, σχετικά με την περιφέρεια της χώρας ανέφερε ότι «κάθε περιφερειακή ενότητα έχει μέσα της κρυμμένο αναπτυξιακό δυναμικό. Θέλουμε να αξιοποιήσουμε τις προοπτικές κάθε τόπου».
Τη συνέντευξη πήραν οι δημοσιογράφοι Λένα Παρασκευά από το STAR Κεντρικής Ελλάδας, Λίνα Μπάστα από το IONIAN TV, Απόστολος Ατζεμιδάκης από το ENA Channel Καβάλας και Νικολέτα Σφακιανάκη από το ΚΡΗΤΗ TV.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του υπουργού:
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ (Λ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΑ): Είμαι η Λένα Παρασκευά, από το STAR Κεντρικής Ελλάδας και έχω τη χαρά να παρουσιάσω αμέσως τους συναδέλφους μου που έχουν έρθει από διαφορετικά σημεία της χώρας για τη συνέντευξη αυτή: Η Λίνα Μπάστα από το IONIAN TV. Η Νικολέτα Σφακιανάκη από το ΚΡΗΤΗ TV και ο Απόστολος Ατζεμιδάκης από το ΕΝΑ channel Καβάλας.
Κύριε υπουργέ σας ευχαριστούμε θερμά για τη δυνατότητα που δίνετε στους τηλεθεατές της Περιφερειακής Τηλεόρασης να θέσουν τα δικά τους ερωτήματα και να ενημερωθούν άμεσα για ζητήματα που τους αφορούν και επηρεάζουν την καθημερινότητά τους. Και μιας και είμαστε στο φιλόξενο αυτό χώρο της ΕΣΗΕΑ, σας καλωσορίζουμε μιας και είναι το σπίτι όλων των δημοσιογράφων.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Σας ευχαριστώ εγώ κυρία Παρασκευά. Είναι μεγάλη χαρά που θα έχουμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε. Να δούμε πραγματικά πώς τα μέτρα τα οποία ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ και που το οικονομικό επιτελείο είχε την ευκαιρία να εξειδικεύσει, αφορούν κάθε πολίτη και κάθε σημείο της επικράτειας και να πω και εγώ αυτό που είπατε, ότι είναι μεγάλη χαρά που βρισκόμαστε, θα συνομιλήσουμε ειδικά σε αυτό τον υπέροχο χώρο, της βιβλιοθήκης της ΕΣΗΕΑ που είναι η δεύτερη φορά που τον επισκέπτομαι και πραγματικά κάθε φορά με γεμίζει με ενδιαφέρον και χαρά το ότι βρίσκομαι εδώ.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Θα ξεκινήσουμε για να έχουμε το χρόνο των ερωτήσεων και των απαντήσεων. Στην αρχή θα ξεκινήσουμε με τις γενικές μας ερωτήσεις και θα επικεντρωθούμε και σε περιφερειακά ζητήματα, που αφορούν ουσιαστικά όλη τη χώρα όμως και όλη την επικράτεια. Θα ξεκινήσω από τον Απόστολο Ατζεμιδάκη. Από το ΕΝΑ CHANNEL ΚΑΒΑΛΑΣ για το πρώτο ερώτημα.
ΑΠ. ΑΤΖΕΜΙΔΑΚΗΣ: Ευχαριστώ πολύ. Καλησπέρα, κύριε υπουργέ. Ευχαριστούμε πάρα πολύ για τη δυνατότητα που μας δίνετε να κάνουμε αυτήν τη συζήτηση και να μεταφέρουμε κάποιες απαντήσεις και προς την Περιφερειακή Τηλεόραση. Αρκετά τα θέματα τα οποία θα συζητήσουμε και για σήμερα. Αρχικά, θα ξεκινήσω λίγο ανάποδα εγώ.
Ακούσαμε με πολλή προσοχή τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, στο βήμα της ΔΕΘ, το πακέτο 2,2 δισεκατομμυρίων ευρώ το οποίο ανακοινώθηκε, το οποίο φυσικά είναι εντός των ορίων του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου. Αυτό σημαίνει ότι μέχρι και τις εκλογές δεν θα δούμε κάτι άλλο; Δηλαδή δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα για νέο μέτρο στήριξης;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Να πω κατ' αρχήν κύριε Ατζεμιδάκη, ότι το συγκεκριμένο πακέτο είναι, όπως είπατε, 2,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Αν δούμε τη διετία, μιλάμε για 4 δισεκατομμύρια ευρώ σε δύο χρόνια, τα οποία έρχονται να ενισχύσουν το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών.
Ειδικά το τελευταίο αυτό πακέτο, αλληλοεπιδρά, έρχεται να απαντήσει σε ζητήματα και αιτήματα κάθε κοινωνικής ομάδας και επαγγελματικής κατηγορίας, από το τεκμαρτό μέχρι τα αιτήματα των συνταξιούχων. Οπότε υπό αυτήν την έννοια οφείλω να σας πω ότι είναι ένα πακέτο το οποίο έχει αυτόν το χαρακτήρα: να έρθει να στηρίξει το διαθέσιμο εισόδημα και να απαντήσει σε ζητήματα καθημερινότητας. Δεν υπάρχει άλλος δημοσιονομικός χώρος διαθέσιμος αυτή τη στιγμή για να μπορέσει κανείς να πει κάτι πρόσθετο. 'Αλλωστε, ξέρετε, έχω συνηθίσει κάθε φορά που ανακοινώνουμε νέα μέτρα, αμέσως να έρχεται η ερώτηση: «Και πότε τα επόμενα;». Κρατήστε ότι στηρίξαμε τους πολίτες μετά την κρίση στα Στενά του Ορμούζ με 800 εκατ. ευρώ, απαντώντας στην κρίση που προέκυψε ενεργειακά.
Είμαστε παρόντες, είμαστε εδώ για το έκτακτο, αλλά από εκεί και πέρα είναι πολύ σημαντικό να μην έρχεται κανείς να τάζει, ή να υπόσχεται πράγματα πάνω από τον διαθέσιμο χώρο, οικονομικό χώρο που έχει στη διάθεσή του, πάνω από τα χρήματα που έχουμε, για να το πω απλά. Αυτό είναι που μας έκανε κακό τις προηγούμενες δεκαετίες και αυτό είναι που πρέπει να αποφύγουμε τώρα.
Και βέβαια, και κλείνω με αυτό, η συζήτηση που κάνουμε στην Ελλάδα δεν έχει καμία σχέση με την υπόλοιπη συζήτηση στην Ευρώπη. Λόγω του ρόλου μου στο Eurogroup, μιλάω καθημερινά με συναδέλφους μου και όταν τους ανέφερα τις τελευταίες μέρες ότι διαχειριζόμαστε ένα πακέτο 2,2 δισ. στην Ελλάδα, που όπως σας είπα, δεν θεωρώ ότι θα έρθει να απαντήσει για να προλάβω την ερώτησή σας σε όλα τα προβλήματα, αλίμονο. Όλες οι άλλες χώρες, ή σχεδόν μάλλον όλες οι άλλες χώρες, έχουν ή αυξήσεις φόρων, ή μειώσεις δαπανών, γιατί έχουν να διαχειριστούν ελλείμματα, ή έχουν να διαχειριστούν άλλα δικά τους ζητήματα. Είναι εκεί που ήμασταν εμείς πριν από λίγα χρόνια και καταφέραμε να βγούμε. Και αυτό σίγουρα δεν πρέπει να το επαναλάβουμε.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Ευχαριστώ. Λοιπόν, να πάμε στη Νικολέτα Σφακιανάκη από το Κρήτη TV για το δικό της ερώτημα.
Ν. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ: Καλησπέρα και από εμένα υπουργέ. Σας ευχαριστούμε πολύ για τη δυνατότητα να θέσουμε τις ερωτήσεις μας. Θα επιμείνω λίγο στο ερώτημα του συναδέλφου που προηγήθηκε, για το αν θα υπάρξουν άλλα μέτρα ενώ βρισκόμαστε στον δρόμο για τις εκλογές. Όχι ως κάποια δημοσιογραφική εμμονή για το τι άλλο θα ακούσουμε, αλλά, κακά τα ψέματα, βρισκόμαστε σε μια προεκλογική περίοδο.
Δίνετε το περιθώριο ενδεχομένως να υπάρχει και ένας άσος στο μανίκι, ας το θέσω έτσι, που ίσως και με την εικόνα του πλεονάσματος τον Απρίλιο, που θα είμαστε και ακόμα πιο κοντά στις εκλογές, ενδεχομένως να μας δώσει κάτι καινούργιο;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Η πρώτη μου παρατήρηση σε αυτό, κυρία Σφακιανάκη, είναι ότι το εκλογικό ημερολόγιο δεν πρέπει να καθορίζει το οικονομικό και κοινωνικό ημερολόγιο. Το είπα και πριν. Αυτό είναι που μας έκανε πολύ κακό τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό είναι που οδήγησε στο να παραδίδουν τον λογαριασμό οι προηγούμενες γενιές στη δική μου και στους μικρότερους. Σίγουρα αυτό δεν πρέπει να το επαναλάβουμε.
Το δεύτερο, το πολιτικό μου σχόλιο σε αυτό, είναι το ότι οποιοσδήποτε έχει μελετήσει την ελληνική πολιτική ιστορία θα έχει διαπιστώσει ότι ποτέ οι εκλογές δεν κερδήθηκαν, ή δεν επηρεάστηκαν από τέτοιου τύπου ενέργειες, αν θέλετε, παροχολογίας.
Ο κόσμος σέβεται την εμπειρία, τη σοβαρότητα, το να είσαι εκεί, το να απαντάς στα προβλήματά του, αλλά κυρίως το να δείχνεις και το να υπογραμμίζεις ότι ξέρεις τι θέλεις να κάνεις και ότι έχεις σταθερό χέρι στο τιμόνι. Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος είναι αυτός. Προέκυψε, βέβαια, έπειτα και από πρόσθετες ενέργειες που είχαν να κάνουν με την κρίση που ανέφερα πριν. Δεν υπήρχε ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια πριν από λίγους μήνες. Μας προέκυψε στην πορεία και τον αξιοποιήσαμε πλήρως, γιατί θέλουμε να κάνουμε και τις ενεργειακές επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος ζωής για τους πολίτες, το κόστος ενέργειας.
Αλλά από εκεί και πέρα, δεν προτιθέμεθα να κάνουμε ενέργειες οι οποίες είναι πέρα από τις δυνατότητές μας. Και αυτή, αν θέλετε, και κλείνω με αυτό, είναι και η κριτική μου στην αντιπολίτευση. Είναι πάρα πολύ εύκολο, ξέρετε, επειδή τα προβλήματα είναι πάρα πολλά, καταλαβαίνω τους πολίτες όταν λένε ότι υπάρχει και εκείνο το πρόβλημα και ένα ακόμη πρόβλημα. Προφανώς το καταλαβαίνουμε, προφανώς το καταλαβαίνω, αλλά σίγουρα η αντιπολίτευση δεν έρχεται να πει από πού θα βρει τα χρήματα για να μπορέσει να ανταποκριθεί σε όλα τα προβλήματα αυτά.
Ν. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ: Να προσθέσω κάτι στο ερώτημα, κύριε υπουργέ. Να υποθέσω ότι αυτό θα είναι και το διακύβευμα, όπως το θέτετε εσείς, στις επόμενες εκλογές. Δηλαδή, από τη μία το μετρημένα, ζυγισμένα, το οποίο παρουσιάζει η κυβέρνηση και ενδεχομένως την παροχολογία χωρίς μέτρο, την οποία καταλογίζετε στην αντιπολίτευση. Αν υπάρξει απάντηση από το δημοσιονομικό συμβούλιο, στο οποίο ο κύριος Τσίπρας είπε ότι θα στείλει το πρόγραμμά του και πει ότι ο λογαριασμός βγαίνει, τι θα κάνετε εκεί; Θα υιοθετήσετε ενδεχομένως κάποια από τις προτάσεις του;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Το δίλημμα των επόμενων εκλογών το είπε πάρα πολύ ωραία ο πρωθυπουργός από το βήμα της ΔΕΘ. Πρόοδος ή περιπέτεια; Θα προσθέσω, περιπέτεια ξανά. Νομίζω ότι δεν έχουμε καμία διάθεση να επαναλάβουμε τα λάθη των προηγούμενων δεκαετιών. Πρώτη παρατήρηση.
Η δεύτερη παρατήρηση είναι το ότι κάναμε ήδη στην κοστολόγηση των μέτρων του οικονομικού επιτελείου. Εννοείται η αντιπολίτευση να δώσει όλα τα προγράμματα, όλα τα στοιχεία του προγράμματός της στο δημοσιονομικό συμβούλιο. Ξέρουμε τι θα πει το δημοσιονομικό συμβούλιο, γιατί ξέρουμε να μετράμε. Η δουλειά μας είναι κάθε μέρα να κάνουμε αυτή τη διαπραγμάτευση με τις Βρυξέλλες και με τους θεσμούς σε ό,τι αφορά το δικό μας πρόγραμμα. 'Αρα, σας διαβεβαιώ, δεν έχουμε κοστολογήσει κάτι λάθος. Όσο αυτά θα τα εξειδικεύει η αντιπολίτευση, τόσο περισσότερο είναι που θα καλείται να απαντήσει στο πού θα βρει τα χρήματα.
Τα χρήματα ήταν αυτά: 2,2 δισ., ό,τι ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός. Ένα ευρώ παραπάνω σημαίνει ένα ευρώ φόρος παραπάνω. Και εκεί πρέπει να έρθεις και να πεις από ποιον; Πώς θα προκύψει αυτός ο φόρος; Και εδώ θέλω να πω για τους πολίτες που μας βλέπουν, ότι από τη δικιά μου εμπειρία, όχι ως υπουργός ή ως πολιτικός, και από τα χρόνια που εργάστηκα πριν, ή που σπούδαζα, οποτεδήποτε άκουσα πολιτικό να λέει ότι θα φορολογήσει τον πλούτο, πάντοτε ερχόταν και φορολογούσε τη μεσαία τάξη. Δεν έχει υπάρξει μία φορά που να μην έχει συμβεί αυτό, ή που να έχει παραβιαστεί.
Και αν θέλετε, αυτή ήταν και η εμπειρία μας από το 2019 και μετά, που προσπαθήσαμε να αφαιρέσουμε βάρη από τους πολίτες, αυτούς τους 91 φόρους τους οποίους έχουμε καταργήσει, ή μειώσει. 'Αρα, η πρόθεσή μας είναι να συνεχίσουμε σε αυτή τη διαδρομή. Ξέρω ότι για πολλούς που μας βλέπουν τα πράγματα είναι δύσκολα, αλλά η Ελλάδα έχει από τη μία καλύψει πάρα πολύ δρόμο και έχει κάνει πολύ μεγάλη πρόοδο και από την άλλη έχει και πολύ δρόμο μπροστά της. Ισχύουν και τα δύο και ισχύουν ταυτόχρονα. Αλλά σίγουρα δεν είναι συνταγή επίλυσης προβλημάτων να επαναλάβεις το ίδιο λάθος.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Πάμε στη Λίνα Μπάστα από το Ionian TV.
Λ. ΜΠΑΣΤΑ: Καλησπέρα και από εμένα. Σας ευχαριστούμε πάρα πολύ για τη σημερινή συνέντευξη. Είπατε λοιπόν κύριε υπουργέ, ότι τα μέτρα είναι αποτέλεσμα της καλής πορείας της οικονομίας. Όμως ο πολίτης, κύριε υπουργέ, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ακρίβεια, υψηλά ενοίκια, αυξημένο κόστος στην καθημερινότητα. Μήπως τελικά υπάρχει μια απόσταση με τους οικονομικούς δείκτες που παρουσιάζετε; Η κυβέρνηση παρουσιάζει ότι όλα είναι καλά, νούμερα, μέτρα τα οποία παρουσιάστηκαν. Η πραγματική εικόνα όμως ποια είναι; Και πώς μπορεί να γεφυρωθεί όλο αυτό το χάσμα;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Να ξεκινήσω από το προφανές. Στην ίδια χώρα ζούμε όλοι και για κάθε οικογένεια και για κάθε πολίτη, ο βασικός οικονομικός δείκτης που μετράει είναι αυτός στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, ή όταν πληρώνει τους λογαριασμούς του. Αυτό είναι αυτονόητο.
Αλλά όπως σας είπα, ισχύουν και τα δύο. Και η οικονομία τα πηγαίνει καλύτερα και η χώρα τα πηγαίνει καλύτερα από πολλές άλλες αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη και στον κόσμο. Και από την άλλη γνωρίζουμε και ο πρωθυπουργός και εγώ προσωπικά ότι υπάρχουν προβλήματα τα οποία ακόμη χρειάζονται βέλτιστη και ακόμη καλύτερη αντιμετώπιση. Απαντάς σε αυτά με βάση τις δυνατότητες που έχεις και δίνεις, όπως είπα, ανάσα. Πιστεύουμε σε ένα κράτος το οποίο δίνει το χέρι και δεν κουνάει το δάχτυλο. Αυτό δείχνουν όλα αυτά τα μέτρα. Πάρα πολλά από αυτά αποτελούν αιτήματα κοινωνικών και επαγγελματικών ομάδων.
Να σας πω ένα παράδειγμα: το τεκμαρτό εισόδημα. Από τη μία, το να λέμε ότι αμείβεσαι κατ' ελάχιστον με τον κατώτατο μισθό, νομίζω είναι αυτονόητο και αποτελεί και τεκμήριο σεβασμού απέναντι στους ανθρώπους που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα. Από την άλλη, κατά την εφαρμογή του τεκμαρτού εισοδήματος, διαπιστώσαμε ότι υπήρχαν προβλήματα και αρρυθμίες. Το έβλεπα στο γραφείο μου όταν ερχόντουσαν οι κοινωνικές ομάδες και μου έλεγαν τον τρόπο με τον οποίο φορολογούνται, π.χ. με το κριτήριο του 10% του συνολικού κόστους των εργαζομένων, ή του 5% του τζίρου σε σχέση με τον μέσο όρο του ΚΑΔ. 'Ακουσα οδηγούς ταξί να μου λένε ότι δεν θέλουμε να πληρώνουμε πλήρες τεκμήριο αν έχουμε 20% της άδειας. 'Ακουσα ανθρώπους που δουλεύουν στις λαϊκές αγορές να λένε ότι εμείς δουλεύουμε 180 και 200 μέρες, δεν δουλεύουμε 365 για να μας φορολογείτε στο 100% του τεκμαρτού. Όλα αυτά διορθώθηκαν.
'Αρα, τι κάνουμε; Είμαστε στην κοινωνία μέσα. Είμαστε εκεί με τους πολίτες, ακούμε ένα- ένα τα προβλήματα και με βάση τις δυνατότητες απαντάμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο σε αυτά. Δεν υπήρχε μόνιμη στήριξη των συνταξιούχων πριν λίγα χρόνια. Δίνετε τώρα 400 ευρώ για τους άνω των 65, κατά βάση, συν κάποιες πρόσθετες κατηγορίες. Αλλά πριν από λίγο καιρό, τα 400 ευρώ ήταν 300 ευρώ και πριν 250 και αφορούσαν ακόμη λιγότερους.
Δηλαδή, κάθε δυνατότητα που αποκτούμε, κάνουμε μια κίνηση συνολικότερα προς την κοινωνία και προς τη χώρα. Απαντάς σε όλα τα προβλήματα; Όχι. Αλλά ο μόνος τρόπος για να μπορείς να απαντάς σε προβλήματα είναι να είσαι νοικοκύρης και να μπορείς με έναν οργανωμένο τρόπο να μελετάς τα πάντα, να είσαι στο πεδίο και εκεί που έχεις κάνει και εσύ αστοχίες να τις διορθώνεις. Να βελτιώνεις διαρκώς την πολιτική σου, να βελτιώνεις διαρκώς την ανταποκρισιμότητά σου.
'Αρα, η απάντησή μου στην ερώτησή σας με μια φράση είναι ότι όλα αυτά είναι πολύ θετικά βήματα για τον κόσμο. Ξέρουμε ότι θέλουμε κι άλλα και αυτά τα άλλα θα είμαστε εκεί για να μπορέσουμε να τα κάνουμε στην πορεία.
Λ. ΜΠΑΣΤΑ: Να προσθέσω, αν έχετε να μας δώσετε ένα χρονικό ορίζοντα, πότε θα πάρουν την πρώτη ανάσα και ποια θα είναι αυτή η κοινωνική τάξη;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Οι πρώτες ενέργειες που έχουμε μπροστά μας αφορούν τον Νοέμβριο τους συνταξιούχους. Αφορούν τη μόνιμη στήριξη, η οποία στα 400 ευρώ θα ξεκινήσει τώρα. Και να πω εδώ ότι τα μέτρα αυτά της ΔΕΘ είναι τα πρόσθετα μέτρα τα οποία ανακοινώνει ο πρωθυπουργός. Έχουμε και άλλα μέτρα τα οποία είναι νομοθετημένα, αλλά τα οποία ακόμη δεν έχουν εφαρμοστεί.
Γιατί το συνολικό κόστος του τεκμαρτού, να σας πω ένα παράδειγμα, για τους ελεύθερους επαγγελματίες ήταν 570 εκατ. ευρώ. Η αφαίρεση των δύο παραμέτρων από το τεκμήριο που σας ανέφερα πριν, το 5% και το 10%, είναι 170. Αλλά άλλα 400 εκατομμύρια ευρώ είναι η ελάφρυνση που θα δουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες από την περσινή φορολογική μεταρρύθμιση, που αλλάξαμε το πώς φορολογούμε με βάση την οικογένεια.
Αυτό ναι μεν ανακοινώθηκε στην προηγούμενη ΔΕΘ, αλλά για τους ελεύθερους επαγγελματίες θα ισχύσει από τώρα, στις επόμενες δηλώσεις. 'Αρα, έχουμε πολλά άλλα μέτρα. Και ξέρετε, ο κόσμος μας αξιολογεί όχι τη στιγμή που ανακοινώνουμε κάτι. Μας αξιολογεί τη στιγμή που το βλέπει στο λογαριασμό του και τη στιγμή που το βλέπει στο πορτοφόλι του. Τώρα λοιπόν όλα αυτά θα τα δουν μαζεμένα και νομίζω ότι όλα μαζί θα δώσουν μια πολύ σημαντική ανάσα κάθε μήνα, εγώ θα πω, η επιστροφή των ενοικίων που θα γίνει τώρα, ενός ή δύο. Ενός για όλους τους πολίτες μέχρι ένα επίπεδο, δύο για τους δημόσιους λειτουργούς. Όλα αυτά θα είναι πάρα πολύ ευεργετικά συνολικότερα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ευχαριστώ πολύ. Δικαιολογημένα είμαστε στον απόηχο των εξαγγελιών της ΔΕΘ και έχουμε και το βλέμμα στις εκλογές. Όμως εγώ θέλω να ρωτήσω, ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για την ελληνική οικονομία τα επόμενα δύο χρόνια; Είναι η ακρίβεια, είναι το στεγαστικό, είναι το δημόσιο χρέος, η διατήρηση της ανάπτυξης; Ποια για εσάς είναι η μεγαλύτερη πρόκληση;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Μοιραία ξέρετε με εξαίρεση το δημόσιο χρέος, διότι θεωρώ ότι πλέον η πολιτική εκεί έχει δρομολογηθεί με έναν τρόπο που μας επιτρέπει να λέμε ότι έχουμε τη γρηγορότερη πτώση του δημόσιου χρέους στον κόσμο. Είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό. Βλέπετε τώρα, σε όλη την Ευρώπη υπάρχει αποσταθεροποίηση των αγορών ομολόγων και παρότι ακούγεται τεχνικό αυτό για τον κόσμο που μας βλέπει, για την Ελλάδα δεν είναι τεχνικό. Η Ελλάδα το βίωσε πάρα πολύ στο πετσί της αυτό, το 2009-2010, όταν μάθαμε όλοι τι είναι τα spreads και τι σημαίνει αυτό για την οικονομία. Αυτό δεν θα το ξαναζήσουμε όσο είμαστε σε αυτό το δρόμο. Όλα τα υπόλοιπα όμως που λέτε, το πώς αυξάνεις τον ρυθμό ανάπτυξης, το πώς βελτιώνεις τον μέσο μισθό, το πώς ρίχνεις κι άλλο την ανεργία.
Το 2019, όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης έγινε πρωθυπουργός, ποιο ήταν το μεγάλο διακύβευμα; Να δημιουργήσουμε δουλειές, να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας. Δημιουργήθηκαν 600.000 θέσεις εργασίας. Τώρα το διακύβευμα της επόμενης φάσης, είμαστε κοντά να πιάσουμε το ιστορικό χαμηλό στην ανεργία. Το διακύβευμα της επόμενης φάσης δεν είναι αυτό λοιπόν. Είναι πώς όλοι οι άνθρωποι που δουλεύουν θα δουν τους μισθούς τους να αυξάνονται ολοένα και περισσότερο, με βελτιώσεις στην παραγωγικότητα, με βελτιώσεις στις ξένες επενδύσεις που θα έρχονται, στις συνολικές επενδύσεις.
Να πω ένα νούμερο. Όταν αναλάβαμε το '19, ήμασταν περίπου στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου στις επενδύσεις. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 21% στο ΑΕΠ. Η Ελλάδα ήταν στο 11%. Θα πιάσουμε τώρα πολύ κοντά το 18%. Ο στόχος μας είναι να πιάσουμε το 20% το 2030. Να φτάσουμε δηλαδή τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Όλα αυτά μαζί μπορεί να ακούγονται τεχνικά για όσους μας βλέπουν. Εμείς που μελετάμε τους αριθμούς ξέρουμε, οι αριθμοί δεν παίζουν τόσο ρόλο όσο η επίπτωση που έχουν στους ανθρώπους. Πίσω όμως από κάθε αλλαγή που βλέπουμε κρύβονται μεγάλες αλλαγές στην καθημερινότητα του πολίτη. Κρύβονται καλύτεροι μισθοί, κρύβεται μικρότερη ανεργία, κρύβεται ανάπτυξη σε κάθε γωνιά της χώρας όταν κάνεις ένα δημόσιο έργο.
'Αρα, το διακύβευμα είναι το πώς θα έχουμε περισσότερη ανάπτυξη και το πώς αυτή θα διαχυθεί σε κάθε σπίτι και σε κάθε νοικοκυριό.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Πάμε στον δεύτερο γύρο των ερωτήσεων, στη δεύτερη ερώτηση ουσιαστικά. Ο Απόστολος Ατζεμιδάκης είναι πανέτοιμος.
ΑΠ. ΑΤΖΕΜΙΔΑΚΗΣ: Κύριε υπουργέ, με βάση και τα όσα ακούσαμε και θα κρατήσω λίγο το τελευταίο σκέλος που αναφερθήκατε, τις επενδύσεις. Το 2027 είναι μια χρονιά ορόσημο όσον αφορά και το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Και θέλω λίγο να το θέσουμε αυτό, όσον αφορά και το αν και εφόσον θα υποχωρήσουν οι επενδύσεις, αν υπάρχει αυτή η ανησυχία και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης τι θα γίνει;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Αυτή είναι μια ερώτηση που την ακούω συχνά. Και ξέρετε, ο ρυθμός ανάπτυξης που έχουμε μπροστά μας για τα επόμενα χρόνια είναι της τάξεως του 2%. Δηλαδή δεν βλέπουμε υποχώρηση με έναν ραγδαίο τρόπο που θα περίμενε κανείς. Ίσα-ίσα βλέπουμε μια σταθεροποίηση, ακριβώς επειδή από τη μία έχουμε αυξήσει κατά πολύ τις ιδιωτικές επενδύσεις. Η Ελλάδα γίνεται μια χώρα που προσελκύει ξένες επενδύσεις και περισσότερες εθνικές ιδιωτικές επενδύσεις. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα που θέλω να πω εδώ είναι το Χρηματιστήριο Αθηνών, που αγοράστηκε πρόσφατα από τη Euronext, από το δίκτυο της Euronext και πολλά άλλα τέτοια θα δούμε, πολλές άλλες τέτοιου τύπου επενδύσεις θα δούμε να συμβαίνουν στη χώρα μας το επόμενο διάστημα.
Έχουμε το μεγαλύτερο δημόσιο πρόγραμμα επενδύσεων στην ιστορία μας επίσης, το οποίο τρέχει ήδη. Έχουμε και άλλα ευρωπαϊκά κονδύλια, το κλιματικό ταμείο, το κοινωνικό ταμείο, τα οποία θα έρθουν τα επόμενα χρόνια στη χώρα μας. Συνεπώς, όλα αυτά μαζί σωρεύουν, μαζί με μεταρρυθμίσεις και με αλλαγές που κάνουμε στην οικονομία, έναν θετικό ρυθμό ανάπτυξης και μια θετική διαδρομή, η οποία θα μεταφραστεί σε καλύτερες δουλειές και περισσότερες δουλειές για τη χώρα μας.
Αν εγώ πρέπει να κρατήσω κάτι όμως από όλα αυτά, γιατί η ερώτησή σας είναι πώς θα γεννήσουμε περισσότερες επενδύσεις εμείς. Ένα κομμάτι είναι η προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Ένα δεύτερο κομμάτι έχει να κάνει με το πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε τις προοπτικές κάθε τόπου, το οποίο αφορά τις περιφέρειες από τις οποίες προέρχεστε, αφορά κάθε γωνιά της χώρας μας. Το έχουμε δει να συμβαίνει αυτό τα τελευταία χρόνια, σε κάθε γωνιά της χώρας.
Ο κάθε νομός, η κάθε περιφερειακή ενότητα έχει μέσα της κρυμμένο αναπτυξιακό δυναμικό που δεν έχει απελευθερωθεί. Λόγω γεωγραφίας, λόγω δυνατοτήτων του ανθρωπίνου δυναμικού, λόγω τοπικών ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων, ήδη αυτά απελευθερώνονται. Εκτιμώ ότι η Ελλάδα έχει τόσες πολλές δυνατότητες, όπου με τις σωστές αλλαγές, τις σωστές μεταρρυθμίσεις και τη σωστή στρατηγική και με τις επενδύσεις που κάνουμε σε υποδομές, θα δείτε πραγματικά τον τόπο να ανθίζει τα επόμενα χρόνια.
Και ξέρετε, αυτό είναι ένα μείγμα δύο πραγμάτων. Υπάρχουν πάρα πολλά που δεν είχαμε κάνει για δεκαετίες στον τόπο. Ήμασταν η τελευταία ίσως χώρα η οποία έπρεπε να αλλάξει το καθεστώς της σε σχέση με τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Να πω ένα παράδειγμα. Το σύνολο των πραγμάτων που δεν κάναμε είναι και το σύνολο των προφανών δυνατοτήτων που έχουμε μπροστά μας για να απελευθερώσουμε ανάπτυξη στην Ελλάδα. Είναι τόσα πολλά τα οποία δεν έχουμε αξιοποιήσει από τον πλούτο του τόπου μας, όπου αυτά θα έρθουν να μας δώσουν μια έξτρα ώθηση σε ένα διεθνές περιβάλλον το οποίο είναι απαιτητικό και δύσκολο.
Η Ευρώπη έχει μεγάλες δυσκολίες αυτή τη στιγμή. Όπως σας είπα, μιλάω με συναδέλφους μου στην Ευρώπη που έχουν μεγάλες προκλήσεις στους τόπους τους. Εμείς δέκα χρόνια πίσω αντιμετωπίσαμε μια μεγάλη κρίση. Μάθαμε πολλά από αυτήν, πληρώσαμε πολλά σε αυτήν. Ο στόχος μας τώρα είναι να φύγουμε μπροστά για να μπορέσουμε να υπερβούμε την πρόκληση της ερώτησής σας. Και είμαι πολύ αισιόδοξος ότι θα το πετύχουμε.
ΑΠ. ΑΤΖΕΜΙΔΑΚΗΣ: Για να επιμείνω λίγο σε αυτό, κύριε υπουργέ, κάποιες ήδη επενδύσεις, κάποια ήδη έργα τα οποία έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τι θα γίνει με αυτά; Θα δοθεί η δυνατότητα να ολοκληρωθούν, να έρθουν εις πέρας;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Είναι έργα τα οποία ο καλός μου συνάδελφος, ο Νίκος Παπαθανάσης, συνεργάζεται με όλους τους υπουργούς και με όλους τους αρμόδιους δημόσιους λειτουργούς για να δούμε πώς όλα αυτά μπορούν να γίνουν κομμάτι ενδεχομένως των επόμενων ταμείων, ή του εθνικού προγράμματος. Το βλέπουμε ανά περίπτωση.
Αλλά από εκεί και πέρα θέλω να προσθέσω ακόμη μια πτυχή στη συνολική σας ερώτηση. Για να γίνουν όλα αυτά που λέμε, μεγάλο κομμάτι της εξίσωσης είναι η χώρα να παραμείνει ένας τόπος σταθερότητας, πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας. Ξέρουμε πάρα πολύ καλά ότι η οικονομία δεν δουλεύει εν κενώ. Όσες φορές στην ελληνική ιστορία υπήρξε αποσταθεροποίηση της χώρας πολιτικά, ή δεν υπήρχαν γρήγορες αποφάσεις σε κρίσεις, εκ των πραγμάτων αυτό ερχόταν να μεταφραστεί σε λιγότερο καλές προοπτικές για τον τόπο.
Πρέπει λοιπόν και αυτό να το έχουν οι πολίτες υπόψη τους. Από εκεί και πέρα θα επαναλάβω αυτό το οποίο είπα και πριν. Ξέρουμε πάρα πολύ καλά και τι πρέπει να κάνουμε και πώς πρέπει να το κάνουμε. Και προτιθέμεθα να κινηθούμε πολύ γρήγορα για να απελευθερώσουμε όλες τις δυνατότητες του τόπου.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Η Νικολέτα Σφακιανάκη είναι πανέτοιμη για τη δεύτερη ερώτηση.
Ν. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ: Κύριε υπουργέ, επειδή αναφερθήκατε στο κομμάτι της ετοιμότητας απέναντι σε κρίσεις. Πριν από λίγους μήνες ήρθαμε όλοι αντιμέτωποι με το απότομο τότε ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, τις επιπτώσεις τις οικονομικές, οι οποίες είναι φυσικά παγκοσμίως ορατές. Ωστόσο, τότε συζητούσαμε όλοι για το αν έχουμε τα αντανακλαστικά σε επίπεδο Ευρώπης, σε επίπεδο χώρας. Σήμερα, αρκετούς μήνες μετά, και ως πρόεδρος του Eurogroup, αλλά και ως Έλληνας υπουργός, θεωρείτε ότι επιδείξαμε τα αντανακλαστικά που έπρεπε; Και τι έχουμε να περιμένουμε τους επόμενους μήνες; Γιατί είναι κάτι το οποίο δεν έχει τελειώσει. Είναι μια κρίση η οποία δεν έχει τελειώσει.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Πιστεύω ότι η Ευρώπη έχει επιδείξει αντανακλαστικά και έμαθε πάρα πολλά η Ευρώπη συνολικά από το 2022, από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και το τι σήμαινε αυτό για τις αγορές ενέργειας και για το τι είδους μέτρα έπρεπε να φτιάξουμε. Εμείς σε εθνικό επίπεδο, ειδικά ως Ελλάδα, εγώ θα πω, είχαμε ένα έτοιμο πλαίσιο μέτρων που μπορέσαμε να χρησιμοποιήσουμε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Επαναλαμβάνω ότι δόθηκαν 800 εκατ. ευρώ ακριβώς για τη στήριξη της κοινωνίας, είτε αυτό αφορούσε την επιδότηση στο diesel είτε αυτό αφορούσε το fuel pass, είτε τα λιπάσματα. Είχαμε ανταποκρισιμότητα.
Και από εκεί και πέρα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πέρα από αυτό το μενού επιλογών που αξιοποιήθηκε, υπήρξε η ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια. Ως κομμάτι της πολιτικής για τη ρήτρα διαφυγής για την άμυνα. Για όσους μας βλέπουν, η ρήτρα διαφυγής τι λογική έχει; Έχουμε δημοσιονομικούς κανόνες στην Ευρώπη που μας λένε πόσο μπορούμε να ξοδέψουμε κάθε χρόνο. Η ρήτρα διαφυγής είναι να μπορούμε να ξοδέψουμε και κάτι παραπάνω, να μπορούμε δηλαδή ένα έξτρα ποσό να το επενδύουμε κάπου. Κρίθηκε μετά το '22 ότι στην άμυνα εμείς είχαμε ήδη μεγάλο αμυντικό προϋπολογισμό λόγω της γεωπολιτικής πρόκλησης που έχουμε ως Ελλάδα. 'Αλλες χώρες όμως είχαν πολύ μικρότερες δαπάνες. Ζητήθηκε από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες να αυξήσουν τις δαπάνες για την άμυνα.
Για την ενέργεια όμως, κυρία Σφακιανάκη, νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό να κάνουμε κάποιες επενδύσεις για να μπορέσουμε να βελτιώσουμε και την ασφάλειά μας και το κόστος για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Είπε ο πρωθυπουργός από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης 30% να μειώσουμε το κόστος ενέργειας. Αυτό το κάνεις με επένδυση, δεν το κάνεις με επιδότηση. Γιατί η επιδότηση είναι μια βραχυπρόθεσμη κίνηση, αλλά αν επενδύσεις σε μπαταρίες, σε αποθήκευση, σε νέα δίκτυα, σε διεθνείς διασυνδέσεις, αυτόματα το κόστος ενέργειας πέφτει. Η Ευρώπη αυτή τη στιγμή δεν είναι Ενεργειακή Ένωση. Δεν το έχει καταφέρει αυτό ακόμα. Πρέπει να το καταφέρει, πρέπει να το κατακτήσει.
Γι' αυτό και αυτό το θέμα έρχεται ολοένα και περισσότερο στο προσκήνιο. Θα κάνουμε επενδύσεις και εγώ θα σας πω, χωρίς να προοικονομώ την εξέλιξη, θα γίνουν και πολλά άλλα τα επόμενα χρόνια για να μπορέσουμε πραγματικά να δούμε μεγάλη βελτίωση σε ό,τι αφορά την ενέργεια. Για μένα είναι υπαρξιακό θέμα η ενέργεια για την Ευρώπη.
Ν. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ: Είναι και μεγάλη πρόκληση, υπουργέ, σε επίπεδο Ευρώπης. Και το ρωτώ αυτό με δεδομένες και τις ισορροπίες που διαμορφώνονται στο εσωτερικό της Ευρώπης. Μην πάμε μακριά. Οι εκλογές οι οποίες προηγήθηκαν στο κρατίδιο της Γερμανίας. Όλες αυτές οι εξελίξεις οι οποίες έρχονται, πιστεύετε ότι θα μπορέσει η Ευρώπη να βρει ισορροπίες μέσα σε αυτό, ακριβώς για όλα αυτά τα οποία προαναφέρατε;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Όταν με ρωτάνε τι μαθήματα κρύβει η Ελλάδα για την Ευρώπη, όλα όσα πέρασε η Ελλάδα συνολικά για την ευρωπαϊκή εξίσωση, το πρώτο πράγμα το οποίο συνήθως λέω είναι ότι δεν μου αρέσει καθόλου ο όρος μαθήματα, γιατί μου θυμίζει δύσκολες μέρες που περάσαμε εμείς. Αλλά μετά, αν μου λέγατε ποιο είναι το δικό μου μάθημα, είχαμε πολλά προφανή πράγματα που όταν τα κάναμε απελευθερώσαμε μεγάλο αναπτυξιακό δυναμικό. Αυτό που προσπάθησα να περιγράψω πριν. Και η Ευρώπη έχει τέτοια.
Δηλαδή αυτό που λέμε Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το οποίο ακούγεται τεχνικό για τον κόσμο που μας βλέπει, πρακτικά τι σημαίνει; Για να το συνδέσω και με ένα μέτρο που ανακοινώσαμε στη ΔΕΘ, τον κουμπαρά για τη νέα γενιά. Έχουμε αποταμιεύσεις σε όλη την Ευρώπη που να το πω απλά, κάθονται, 10,7 τρισ. ευρώ. Αυτές δεν μεταφράζονται σε επένδυση, δεν διοχετεύονται στην οικονομία. Αν αυτές μεταφραστούν σε επένδυση, ο ρυθμός ανάπτυξης σε όλες τις χώρες θα μεγαλώσει. 'Αρα, οι μισθοί θα μεγαλώσουν, άρα οι θέσεις εργασίας θα γίνουν περισσότερες. Σας λέω μια πρόκληση. Έχουμε και άλλες προκλήσεις, τραπεζική ενοποίηση στην Ευρώπη. Αφορά τους πάντες στο αν οι τράπεζές μας δίνουν επαρκή δάνεια για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Χρειαζόμαστε μεγαλύτερες και καλύτερες τράπεζες συνολικά στην Ευρώπη για να μπορέσουν να έχουν και περισσότερο δανεισμό ανάμεσα σε άλλα. Επίσης κομμάτι αυτής της εξίσωσης. Η ενέργεια, όπως τους ανέφερα πριν, επενδύσεις σε δίκτυα, σε διεθνείς διασυνδέσεις, σε ενδοευρωπαϊκές διασυνδέσεις και σε αποθήκευση. Αν τα κάνεις αυτά, πολύ απλά σημαίνει ότι ο λογαριασμός για τον κόσμο που μας βλέπει θα είναι χαμηλότερος κάθε μήνα και για την επιχείρηση που θα παράγει. Και η οικονομία διευκολύνεται από αυτό.
Με ρωτήσατε αν όλα αυτά θα γίνουν. Θεωρώ πως ένα πολύ μεγάλο μέρος από αυτά θα γίνουν, ακριβώς επειδή πλέον έχει γίνει κτήμα και των πολιτών στην Ευρώπη και των κυβερνήσεων, ότι έχουμε πιο πολλά να κερδίσουμε αν σε αυτά τα θέματα συμπεριφερθούμε ως ένας, παρά ως 27. Είμαι αισιόδοξος ότι θα υπάρξει μεγάλη πρόοδος και φέτος σε πάρα πολλά κομμάτια αυτής της ατζέντας.
Λ. ΜΠΑΣΤΑ: Σας άκουσα νωρίτερα να λέτε ότι δεν πρέπει η χώρα να μπει σε περιπέτειες και ότι θα πρέπει να υπάρχει μια σταθερότητα. Ο Πρωθυπουργός έχει αποκλείσει ουσιαστικά μια κυβέρνηση ηττημένων και επιμένει στην αυτοδυναμία. Αν όμως αυτό δεν είναι εφικτό, δεν θα ήταν αντιφατικό να οδηγηθεί η χώρα ξανά σε εκλογές; Περιπέτεια θα είναι. Δεν πρέπει να αναζητηθεί, μια συμφωνία για να μην μπούμε πάλι σε αυτές τις περιπέτειες; Θα ήταν το ΠΑΣΟΚ ένας καλός συνομιλητής ή ποιος θα μπορούσε να ήταν ένας συνομιλητής αυτή τη στιγμή, έτσι όπως έχει η κατάσταση, για να μπορέσετε να συνεχίσετε τη σταθερότητα την οποία αναφέρατε;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Ξέρετε, πιστεύω βαθιά στο προφανές. Την απάντηση στο εκλογικό διακύβευμα τη δίνει ο κόσμος. Δεν τη δίνουμε οι υποψήφιοι, να το πω έτσι, ή τα ίδια τα κόμματα που φιλοδοξούμε να κυβερνηθεί η χώρα με βάση τις προτάσεις μας. Το λέω αυτό γιατί δεν έχει νόημα να μιλήσει κανείς σήμερα και να πει αν θα είναι το τάδε ποσοστό τι θα κάνουμε, ή το δείνα ποσοστό τι θα κάνουμε.
Εμείς πιστεύουμε βαθιά ότι το σωστό είναι, το καλύτερο για τον τόπο είναι, να υπάρχει αυτοδυναμία από τη Νέα Δημοκρατία με πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Και εδώ να μοιραστώ και την εμπειρία μου. Σε όσες κυβερνήσεις έχω διαπιστώσει ότι έχουμε συνεργασία ανάμεσα σε κόμματα, σας διαβεβαιώ ότι είναι πολύ πιο αργές οι αποφάσεις και πιο δύσκολο να ληφθούν ανάμεσα σε κόμματα τα οποία μετέχουν σε έναν κυβερνητικό συνασπισμό.
Εδώ αν υπάρχει μια κριτική από τον κόσμο, να σας πω για πράγματα τα οποία ακούω από πολίτες καθημερινά που αφορούν δυσκολίες που οι πολίτες βιώνουν. Σε όλα υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής. Πατήστε το γκάζι παραπάνω. Δεν έχω ακούσει πολίτη να μου πει «πάτα φρένο, πατήστε φρένο». Θέλει πιο πολλά, πιο γρήγορα. Πιο πολλά, πιο γρήγορα, πώς θα γίνει αν θα πρέπει ετερόκλητες δυνάμεις να συνεννοηθούν σε πιο αργόσυρτη διαδικασία αποφάσεων;
Αν έχεις κρίσεις; Δείτε πόσες κρίσεις είχαμε από το 2019 και μετά. Πράγματα τα οποία αν μας ζητούσε και κανείς να τα προβλέψουμε, δεν νομίζω ότι κανείς θα είχε προβλέψει ότι μέσα σε λίγα χρόνια θα είχαμε παγκόσμια πανδημία, μέχρι πόλεμο στη Μέση Ανατολή, μέχρι πόλεμο στα ευρωπαϊκά σύνορα, ενεργειακή κρίση. Σε όλα αυτά ρωτώ το προφανές. Τι είναι καλύτερο; Σταθερό χέρι στο τιμόνι και γρήγορες αποφάσεις, ή αργόσυρτες διαδικασίες ανάμεσα σε ετερόκλητες πολιτικές δυνάμεις;
Συνεπώς πιστεύω βαθιά ότι είναι το εθνικό συμφέρον του τόπου να υπάρχει αυτοδυναμία. Και αυτό είναι που θα προσπαθήσουμε να διεκδικήσουμε σε σχέση με την ψήφο του ελληνικού λαού. Και είμαι αισιόδοξος ότι ακριβώς επειδή και οι προτάσεις που ο Κυριάκος Μητσοτάκης κομίζει είναι ρεαλιστικές, κοστολογημένες, συγκεκριμένες και επειδή ακόμη και ο πιο σκληρός κριτής μας δεν θα πει ποτέ ότι αυτά που λέτε δεν θα τα κάνετε, έχουμε τεκμήριο αξιοπιστίας σε σχέση με αυτά τα οποία λέμε. Νομίζω ότι στο τέλος της ημέρας το αποτέλεσμα θα είναι ευεργετικό για τον τόπο και θα παραχθεί σταθερή κυβέρνηση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η δική μου τελευταία ερώτηση γενικού ενδιαφέροντος πριν πάμε στα περιφερειακά μας έχει να κάνει και με την ιδιότητά σας του προέδρου στο Eurogroup. Η Ευρώπη είναι σε συμπληγάδες. Αντιμετωπίζει πολύ έντονο ανταγωνισμό. ΗΠΑ, Κίνα με υψηλότερο ενεργειακό κόστος, ακριβότερη χρηματοδότηση, σημαντική υστέρηση στην τεχνολογία.
Από τη θέση αυτή λοιπόν, ποια θεωρείτε πρέπει να είναι η μεγάλη οικονομική προτεραιότητα; Σας ρώτησα το αντίστοιχο για την Ελλάδα με την ιδιότητα του υπουργού. Ποια πρέπει να είναι η μεγάλη οικονομική προτεραιότητα της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια, αλλά και τι πρέπει να κάνουμε στην Ελλάδα σε επίπεδο χώρας για να μη βρεθούμε ξανά στην ουρά της ευρωπαϊκής ανάπτυξης;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Ξέρετε, να κάνω μια προσωπική αναφορά. Νεότερος έχω σπουδάσει και μηχανικός και οικονομολόγος, αλλά πιστεύω περισσότερο στην κουλτούρα του μηχανικού, με την εξής έννοια: όταν έχεις ένα πρόβλημα μπροστά σου, σε καθοδηγεί αυτό ως προς την επίλυση. Κάνεις αυτό που λένε οι μηχανικοί «ανάστροφη μηχανική» πας από το τέλος στην αρχή και λες «πώς αυτό που έχω μπροστά μου το λύνω; Ποια είναι τα κομμάτια, τα γρανάζια που έχω μπροστά μου τα οποία αν τα λύσω, θα παράξω μεγαλύτερο αποτέλεσμα;». Αυτό ισχύει και για την Ελλάδα και για την Ευρώπη κατ' αναλογία.
Η Ευρώπη έχει αυτές τις ευκαιρίες που είναι αναξιοποίητες, που ανέφερα πριν: την Ένωση Κεφαλαιαγορών, την Τραπεζική Ένωση, την ενεργειακή ένωση. Αυτό που είπατε για την τεχνολογία δε, είναι καθοριστικό. Δεν είχαμε μέχρι σήμερα μια κοινή τεχνολογική στρατηγική και κινδυνεύουμε να μείνουμε πίσω σε σχέση με τις εξελίξεις.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Αν δεν είμαστε ήδη.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Είμαστε σε κάποιους τομείς. Υπάρχουν τομείς στους οποίους δεν είμαστε, στον τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό οι ευρωπαϊκές εταιρείες, μια από τη Σουηδία και μία από τη Φινλανδία, η Ericsson και η Nokia είναι πάρα πολύ μπροστά π.χ. σε σχέση με τον αμερικανικό ανταγωνισμό.
Για να σας πω ένα παράδειγμα: όπου έχουμε αβαντάζ, πρέπει να δράσουμε ευρωπαϊκά. Και εκεί χρειαζόμαστε Ευρωπαίους πρωταθλητές. Πρέπει να φύγουμε λίγο από την κουλτούρα του εθνικού πρωταθλητή και να πάμε στην κουλτούρα του Ευρωπαίου πρωταθλητή και στις τράπεζες και στις τηλεπικοινωνίες και στην ενέργεια. Αν το κάνουμε αυτό, και τα 27 κράτη-μέλη της Ευρώπης θα κερδίσουν. Συνεπώς, έχουμε μπροστά μας αναξιοποίητο δυναμικό. Αυτή είναι η παρατήρησή μου για την Ευρώπη.
Για την Ελλάδα, η παρατήρησή μου είναι αντίστοιχη. Έχουμε δυναμικό που διαχέεται γεωγραφικά σε κάθε τόπο της χώρας μας. Κάθε Περιφερειακή Ενότητα έχει ευκαιρίες και δυνατότητες που μπορούν να απελευθερώσουν δυναμικό και δυναμική. Συνεπώς, έχουμε μπροστά μας πεδίον δόξης λαμπρό για να πετύχουμε ακόμη περισσότερη ανάπτυξη, ακόμη μεγαλύτερη ανάπτυξη και για τη χώρα συνολικά και για κάθε πολίτη και για κάθε οικογένεια. Και ένα κομμάτι αυτής της άσκησης είναι πώς αξιοποιείς τη δημόσια περιουσία βέλτιστα, ένα κομμάτι αυτής της άσκησης είναι πώς προκαλείς, πώς φέρνεις περισσότερες ξένες επενδύσεις στον τόπο, ένα κομμάτι αυτής της άσκησης βασικά είναι να ξέρεις τι θέλεις να κάνεις, για να το πω απλά. Λοιπόν, ξέρουμε τι θέλουμε να κάνουμε. Και το διακύβευμά μας είναι να το κάνουμε ακόμη γρηγορότερα, με μεγαλύτερες ταχύτητες.
Έχουμε χάσει πολύ χρόνο τις προηγούμενες δεκαετίες. Να πω αυτό και να κλείσω στην ερώτησή σας, κάτι που το σκεφτόμουν πολύ έντονα τις τελευταίες μέρες. Χάσαμε μια δεκαετία, δηλαδή, αν συγκρίνουμε την Ελλάδα με τις χώρες του πάλαι ποτέ ανατολικού μπλοκ για παράδειγμα, κάντε μια σύγκριση της Ελλάδας με την Τσεχία. Είχαμε το 2004 που έμπαιναν οι Τσέχοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, διπλάσιο κατά κεφαλήν ΑΕΠ από την Τσεχία, σήμερα έχουμε 30% λιγότερο. Αυτό έχει γίνει λόγω της χαμένης δεκαετίας της οικονομικής κρίσης. Όπου, ναι, ήταν δυσβάσταχτη οικονομική κρίση, αλλά είχαμε και ένα πολιτικό σύστημα που δεν μπορούσε να συνεννοηθεί, οπότε χρειάστηκαν τρία μνημόνια αντί για ένα.
Όλο αυτό είναι ένα πανάκριβο μάθημα. Πρέπει λοιπόν να το μεταβολίσουμε για να φύγουμε μπρος. Και νομίζω ότι είμαστε σε καλό δρόμο. Μπορούμε καλύτερα; Φυσικά. Έχουν γίνει και αστοχίες; Φυσικά. Αλλά η διαδρομή είναι μόνο προς τα μπρος, όχι προς τα πίσω.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Σας ευχαριστώ πολύ και πάμε τώρα στον Απόστολο Ατζεμιδάκη για την πρώτη ερώτηση που αφορά την Περιφέρειά του, την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Ο Απόστολος σε καθημερινή βάση είναι σε επαφή με τους τηλεθεατές και κατοίκους της Περιφέρειάς του και θα μας μεταφέρει τα βασικά τους θέματα.
ΑΠ. ΑΤΖΕΜΙΔΑΚΗΣ: Ναι να πούμε ότι σας περιμένουμε κιόλας, κ. υπουργέ, στην Περιφέρειά μας. Από ό,τι ενημερώθηκα, θα γίνει αυτό τον επόμενο μήνα, καλώς εχόντων των πραγμάτων. Να πάμε λίγο στην Περιφέρειά μας, όπου αντιμετωπίζει, κ. υπουργέ, ένα πολύ σοβαρό ζήτημα που έχει να κάνει με το φορολογικό ζήτημα και τον αθέμιτο ανταγωνισμό με τη Βουλγαρία. Επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται προτιμούν να πάνε στη Βουλγαρία, έτσι ώστε να έχουν μειωμένο ΦΠΑ σε σχέση με τη δική μας Περιφέρεια στο σύνολό της.
Αυτό που θέλω να σας ρωτήσω είναι εάν μπορεί να υπάρξει κάποια παρέμβαση αρχικά σε αυτό και δευτερευόντως εάν σκέπτεται το υπουργείο κάποιο ειδικό φορολογικό καθεστώς για το σύνολο της Περιφέρειας.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Να πω σε αυτό κ. Ατζεμιδάκη ότι γενικά η προσέγγισή μας το τελευταίο διάστημα σαν χώρα ποια είναι και σε ό,τι μας αφορά σαν κυβέρνηση; Μια συνολική μεταρρύθμιση η οποία έρχεται να στηρίξει κάθε γωνιά της χώρας. Τι εννοώ; Όταν λέμε δημογραφικό, δεν εννοούμε μόνο την ηλικία, εννοούμε το σύνολο της ελληνικής περιφέρειας. Αφαιρέσαμε τον ΕΝΦΙΑ λοιπόν σε οικισμούς σε ολόκληρη την Ελλάδα, θα πάει τώρα μέχρι 2.000 κατοίκους ή 2.200 για τη Δυτική Μακεδονία. Η εφαρμογή του τεκμαρτού είναι κατά 50% στους συγκεκριμένους οικισμούς, όχι κατά 100%. Στη Σαμοθράκη έχουμε μείωση του ΦΠΑ κατά 30%. Η συνολική πολιτική δηλαδή που κάνουμε διαρθρώνεται με έναν τέτοιο τρόπο ώστε να έρχεται να στηρίξει ακόμη περισσότερο την περιφέρεια. Τώρα η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος θα ξεκινήσει όχι από την Αττική, από την περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη. Ακριβώς για να δοθεί και αυτή η έμφαση που θέλουμε να δοθεί.
Συνεπώς, αυτό από τη μία, μαζί με τα αναπτυξιακά προγράμματα τα οποία συνολικά για την περιφέρεια είναι της τάξης των 5 δισεκατομμυρίων ευρώ, αν δεν κάνω λάθος, είναι πάρα πολύ σημαντικά ώστε να έρθουν και να τονώσουν και την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων στην περιφέρεια.
Ο τρόπος να ανταγωνιστείς γενικά -ας μου επιτραπεί να το πω αυτό ευρύτερα και με το ευρωπαϊκό καπέλο το οποίο έχω- δεν είναι ένας διαγωνισμός προς τα κάτω, να δούμε ποιος θα έχει το χαμηλότερο ΦΠΑ ή το χαμηλότερο φορολογικό συντελεστή για να δούμε ποιος θα γίνει πιο ανταγωνιστικός, γενικώς αυτό δεν έχει λειτουργήσει ιστορικά. Ο πιο παραγωγικός κερδίζει, ο πιο ανταγωνιστικός κερδίζει με βάση τις δυνατότητες.
Και εδώ όλα τα εργαλεία τα οποία ερχόμαστε να δώσουμε, τα οποία εκ των πραγμάτων πρέπει να είναι και συμβατά με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Δεν μπορείς να παρεκκλίνεις από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, πρέπει να είσαι εντός της. Όλα τα εργαλεία όμως τα οποία ερχόμαστε να δώσουμε στην ελληνική περιφέρεια συνολικά και συγκεκριμένα και στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, νομίζω ότι θα δούμε το επόμενο διάστημα να δρουν πολύ ευεργετικά.
Και εδώ ερχόμαστε να αξιοποιήσουμε και τις δυνατότητες που υπάρχουν σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα συνολικά. Τα έργα τα οποία γίνονται και στον Έβρο και στην Καβάλα και στη Δράμα, Δράμα-Αμφίπολη, η ανατολική είσοδος της Δράμας για παράδειγμα, όλα τα έργα υποδομών, συν τα αγροτικά έργα, συν τα έργα της οδοποιίας απελευθερώνουν δυνατότητες. Και βέβαια σε ό,τι αφορά τα λιμάνια στην Περιφέρειά σας, θεωρώ ότι υπογραμμίζουν ότι η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη δεν είναι η άκρη της Ελλάδας, είναι η πύλη της Ελλάδας και ενεργειακά ειδικά, αυτό θα το δούμε να απελευθερώνεται, εγώ θα πω να απογειώνεται ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια.
ΑΠ. ΑΤΖΕΜΙΔΑΚΗΣ: Οπότε μένει να το δούμε. Επειδή αναφέρατε και το Δράμα-Αμφίπολη, εγώ θα προσθέσω και τον οδικό άξονα Δράμας-Καβάλας ...
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Φυσικά.
ΑΠ. ΑΤΖΕΜΙΔΑΚΗΣ: Είναι και αυτό κ. υπουργέ το οποίο πρέπει και αυτό να μπει στα σκαριά για την ολοκλήρωσή του, φυσικά αυτό και με τη συνεργασία με το αρμόδιο Υπουργείο Υποδομών. Οπότε σας περιμένουμε για να τα πούμε και καλύτερα.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Θα είναι πραγματικά μεγάλη χαρά.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Πάμε στην αγαπημένη Κρήτη, εκεί άλλα τα δεδομένα. Για πολλούς η Κρήτη είναι πολύ μπροστά αναπτυξιακά. Έχει όμως σίγουρα και άλλα επιμέρους προβλήματα και ζητήματα. Νικολέτα, ο λόγος σε εσένα.
Ν. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ: Κάθε τόπος με τις προκλήσεις του, τα προβλήματά του και τις ευκαιρίες του. Κύριε υπουργέ, γνωρίζετε ότι στην Κρήτη βρίσκονται σε εξέλιξη μεγάλα έργα. Έργα τα οποία θα δώσουν μια διαφορετική ώθηση στο νησί μας, μια πολύ μεγάλη αναπτυξιακή ώθηση στο νησί μας. Ωστόσο, έχουμε όλοι την αίσθηση και το γνωρίζετε και εσείς καλά, ότι δημιουργούν και κάποια στοιχήματα, αναπτυξιακά στοιχήματα. Τι θέλω να πω; Με την ολοκλήρωση του διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλι θα απελευθερωθεί μια έκταση στο αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης» που λειτουργεί τώρα, μια τεράστια έκταση χιλιάδων στρεμμάτων και πέριξ αυτού, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένας άλλος αναπτυξιακός πόλος.
Είχατε πει παλαιότερα και σε συνέντευξή σας μέσα από την Κρήτη TV ότι το υπουργείο Οικονομικών και το Υπερταμείο θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Πού βρισκόμαστε σήμερα και τι είναι εκείνο το οποίο πρέπει να γνωρίζουμε σε ό,τι έχει να κάνει και με τις σκέψεις που έχει και το υπουργείο για το χώρο αυτό;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Εγώ θα πω ξεκινώντας ότι είναι αυτονόητο για εμένα, έχω επισκεφθεί πολλές φορές την Κρήτη, αν και Πιερρακάκης, είμαι Λάκωνας, αλλά οι Κρητικοί φίλοι μου μου λένε ότι είμαι επί τιμήν Κρητικός. Να πω ότι σε ό,τι αφορά στο νησί έχει τεράστιες αναπτυξιακές δυνατότητες και τεράστιο αναπτυξιακό παρόν. Και το Καστέλι είναι ένα πραγματικά πάρα πολύ σημαντικό έργο. Τώρα, με το πιθανό έργο, με την αναπτυξιακή πρόταση του παλιού αεροδρομίου, τυγχάνει να ασχολούμαι από τα χρόνια που ήμουν σε διαΝΕΟσις ως διευθυντής ερευνών. Είναι ένας από τους τόπους που μπορούν πραγματικά να απελευθερώσουν τεράστια αναπτυξιακή δυναμική, όπως πολύ σωστά η ερώτησή σας υπογραμμίζει.
Το Υπερταμείο ήδη παίζει έναν ρόλο σε αυτό. Ήδη έχουμε κάνει τους πρώτους νομικούς ελέγχους. Έχουν βρεθεί κάποια ζητήματα σε σχέση με το ιδιοκτησιακό καθεστώς, θα είμαστε από πάνω για να τα λύσουμε. Αυτό πρέπει να γίνει σε ώσμωση και σε αλληλεπίδραση με την τοπική κοινωνία. Μόνο έτσι έχει νόημα να μπορέσει να γίνει σωστά και λαμβάνοντας υπόψη όλες τις αναπτυξιακές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές παραμέτρους.
Αλλά να επαναλάβω αυτό το οποίο είπατε εσείς στην αρχή. Αυτό το έργο πραγματικά μπορεί να είναι...να το πω όπως το λένε οι νεότεροι: game changer για την Κρήτη. Είναι ένα έργο που μπορεί να κάνει τη διαφορά. Και ακριβώς γι' αυτό το λόγο το Υπουργείο Οικονομικών θα είναι εκεί για να συμβάλει με κάθε πιθανό τρόπο για να γίνει γρήγορα, έχοντας λάβει και τα μαθήματα από όλα τα αντίστοιχα έργα τα οποία ενδεχομένως να έχουμε δει να γίνονται στη χώρα μας τα προηγούμενα χρόνια, όπου υπήρξαν καθυστερήσεις, να τις αποφύγουμε σε συγκεκριμένη περίπτωση.
Ν. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ: Το ιδιοκτησιακό καθεστώς κ. υπουργέ, ξεκαθαρίζει; Γιατί εκεί δεν έχουμε ξεκάθαρη εικόνα σε ό,τι έχει να κάνει με την έκταση αυτή και πώς βάζετε στο παιχνίδι αυτό που είπατε: Τοπική Αυτοδιοίκηση τοπικούς φορείς, επιχειρηματικότητα.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Ξέρετε, η αγαπημένη μου απάντηση σε τέτοιου τύπου ερωτήσεις είναι η ταυτολογική: κάνοντάς το. Λοιπόν, να το πω απλά, θα είμαστε από πάνω, θα ξεκαθαρίσει το νομικό καθεστώς. Το έργο αυτό είναι τεράστιας σημασίας όχι μόνο για την Κρήτη, είναι τεράστιας εθνικής σημασίας. Ακριβώς γι' αυτό το λόγο θέλουμε να γίνει πάρα πολύ γρήγορα. Θα ασχοληθώ και προσωπικά για να μπορέσουμε να δούμε ό,τι ρυθμίσεις υπάρχουν να λύνονται.
Ν. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ: Το κρατάω. Σας ευχαριστώ.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Πάμε στη Δυτική Ελλάδα και την Λίνα Μπάστα για το δικό της ερώτημα που αφορά στην Περιφέρειά της με τις ιδιαιτερότητες, με μία Πάτρα, με δύο ταχύτητες ...
Λ. ΜΠΑΣΤΑ: Ακριβώς. Αυτή η ερώτηση αφορά στη Δυτική Ελλάδα, η επόμενη όμως θα αφορά την Πελοπόννησο και τα Ιόνια νησιά, γιατί δεν είμαστε μόνο Δυτική Ελλάδα. Είμαστε και συμφωνούμε όλοι νομίζω ότι η κάθε Περιφέρεια έχει τα δικά της χαρακτηριστικά. Δεν έχουμε όλοι τις ίδιες δυνατότητες ως Περιφέρειες, ούτε έχουμε και τις ίδιες ανάγκες. Για παράδειγμα, η Κρήτη έχει ένα ισχυρό τουριστικό προϊόν, τα είπαμε αυτά, τα γνωρίζουμε όλοι.
Η Δυτική Ελλάδα στηρίζεται περισσότερο στην αγροτική παραγωγή, την κτηνοτροφία, τη μεταποίηση, τα λιμάνια, τα πανεπιστήμια. Έχουμε και εμείς διάφορους τομείς. Μήπως λοιπόν τα μέτρα οικονομικής στήριξης κ. υπουργέ, δεν θα έπρεπε να είναι οριζόντια, αλλά να προσαρμόζονται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής; Πώς μπορούν οι πολίτες να αισθανθούν την ανάπτυξη όταν είναι τα μέτρα οριζόντια;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Πρέπει σίγουρα να έχεις κάποια μέτρα τα οποία να ακουμπούν το σύνολο των Ελλήνων. Τα μέτρα για τους συνταξιούχους, για παράδειγμα, πρέπει να είναι εκ των πραγμάτων οριζόντια με τον χαρακτήρα τον οποίο αναφέραμε ή τα μέτρα για τους δημόσιους λειτουργούς, γιατί οι δάσκαλοί μας πρέπει να στηριχθούν παντού, οι ένστολοί μας πρέπει να στηριχθούν παντού. Αλλά από εκεί και πέρα υπάρχει παραμετροποίηση με τον τρόπο που ανέφερα πριν για την ελληνική περιφέρεια. Σας ανέφερα την κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε όλα τα χωριά, σε όλους τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων ή τη μείωση του ΦΠΑ στα νησιά που βρίσκονται στα σύνορα με βάση και την ευρωπαϊκή οδηγία. 'Αρα υπάρχει αυτού του τύπου η παραμετροποίηση.
Εκεί που πρέπει να γίνεσαι αυστηρά συγκεκριμένος και που επιδιώκουμε να είμαστε απολύτως σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα της χώρας, ούτε καν σε κάθε περιφέρεια, είναι στο αναπτυξιακό σκέλος. Το αναπτυξιακό σκέλος που αφορά στη Δυτική Ελλάδα, αν δεν κάνω λάθος, είναι της τάξης των 5,7 δισεκατομμυρίων ευρώ. Και μιλώντας όντως για τις συγκρίσεις κάθε περιφέρειας, πράγματι οι περιφέρειες από τις οποίες προέρχεστε έχουν διαφοροποιήσεις, οι οποίες είναι πολύ σημαντικές. Η Κρήτη αυτή τη στιγμή έχει τη χαμηλότερη ανεργία είναι της τάξης του 5%. Η Δυτική Ελλάδα ξεκίνησε με τη μεγαλύτερη ανεργία με το 24% και έχει και τη μεγαλύτερη πτώση αυτή τη στιγμή, είμαστε στο 10%.
'Αρα συνεχώς βελτιωνόμαστε και βελτιώνουμε την καμπύλη για να μπορέσουμε να ανταποκριθούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Τα πανεπιστήμια στην Πάτρα, είχα την ευκαιρία ως υπουργός Παιδείας να συνεργαστώ πάρα πολύ στενά μαζί τους και να δω και τις επιχειρήσεις που έχουν προκύψει από τα πανεπιστήμια αυτά, όπως και στην Κρήτη.
Να πω επίσης εδώ πέρα ότι τα έργα υποδομών τα οποία έχουμε δει να γίνονται κάνουν τη διαφορά στη Δυτική Ελλάδα. Το Πάτρα- Πύργος μαζί με το Μετρό της Θεσσαλονίκης ήταν δύο από τα παραδείγματα του πώς η χώρα μας αποτύγχανε στο παρελθόν. Και μαζί με την Ιόνια Οδό και την Ολυμπία Οδό έχουμε ένα δυτικό άξονα αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα, ο οποίος μπορεί να παίξει πάρα πολύ μεγάλο ρόλο συνολικότερα για τα logistics και για το πώς η χώρα μας μπαίνει στον παγκόσμιο χάρτη της επιχειρηματικότητας. Και, βέβαια, το λιμάνι της Πάτρας είχα την ευκαιρία να το επισκεφθώ στην τελευταία επίσκεψή μου στην πόλη, νομίζω ότι θα απελευθερώσει πάρα πολύ μεγάλο δυναμικό και με τη σιδηροδρομική σύνδεση και με τις ευρύτερες δυνατότητες που θα μας ανοίξει αυτό σε σχέση με όλο το έργο υποδομών και μεταφορών το οποίο γίνεται. Πιστεύω πάρα πολύ στις δυνατότητες της Δυτικής Ελλάδας και εκτιμώ ότι το αναπτυξιακό σκέλος ειδικά θα απελευθερώσει ακόμη περισσότερες.
Λ. ΜΠΑΣΤΑ: Δεν είναι αρμοδιότητά σας, αλλά μιας και το αναφέρατε, έχετε εσείς κάποιο νεότερο για τη σιδηροδρομική σύνδεση;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Να πω ότι είχα την ευκαιρία να το συζητήσω κατά την τελευταία επίσκεψή μου και με τον κ. Κότσιρα και με τον κ. Δήμα. Είμαστε σε επαφή για να δούμε πώς θα στηρίξουμε και εμείς ως υπουργείο Οικονομικών ολοένα και περισσότερο και ολοένα και καλύτερα το συγκεκριμένο project. Και να το αφήσω εκεί.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Οι περιφερειακές ανισότητες εντός της χώρας είναι τεράστιες. Κύριε υπουργέ, εμείς στη Στερεά Ελλάδα έχουμε δρόμους και αυτοκινητόδρομους και σιδηρόδρομο. Συγχρόνως έχουμε άλλα προβλήματα όμως που συνδέονται και με την ανάπτυξη και με το δημογραφικό.
Στη Στερεά Ελλάδα που δεν είναι ακριτική, αλλά δίπλα στην Αττική, το ποσοστό μείωσης του πληθυσμού ήταν διψήφιο στις περισσότερες περιοχές, ακόμη και στη Φθιώτιδα που είναι έδρα Περιφέρειας, σε περιοχές της Φθιώτιδας. Οι αιτίες είναι πολλές, κατά βάση οικονομικές, με κυριότερη τη φτωχοποίηση των αγροτών που δεν έχουν πλέον εισοδήματα για να κινήσουν όπως παλιά τις τοπικές οικονομίες.
Θα πρέπει να σας πω ότι Λαμία, Λιβαδειά, 'Αμφισσα, Καρπενήσι έχουν γίνει από πρωτεύουσες χωριά. Μαγαζιά κλείνουν, σχολεία συγχωνεύονται, ο πληθυσμός συρρικνώνεται. Χρειάζεται οπωσδήποτε ένα ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης, όπως για παράδειγμα στις παραμεθόριες περιοχές. Είναι στο σχεδιασμό του υπουργείου Οικονομικών και της κυβέρνησης μια τέτοια ειδική πολιτική για ορισμένες περιφέρειες όπως η Στερεά που έχει διψήφια μείωση του πληθυσμού της τα τελευταία χρόνια;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Πράγματι σε Περιφερειακές Ενότητες όπως η Φθιώτιδα παρατηρείται διψήφια μείωση όπως περιγράφετε. Ο μέσος όρος για την περιφέρεια είναι μονοψήφιος, αλλά γενικά το δημογραφικό είναι για εμένα το υπαρξιακό πρόβλημα συνολικότερα και της χώρας μας και της Ευρώπης και πολλών άλλων προηγμένων χωρών. 'Ακουσα πρόσφατα την κυβέρνηση της Σιγκαπούρης να ανακοινώνει μέτρα.
Κρατήστε όμως σε αυτό ότι είμαστε μια κυβέρνηση η οποία έχει κάνει μια πολύ μεγάλη δημογραφική μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος. Στην τελευταία ΔΕΘ ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε τον μηδενισμό πρακτικά του φόρου για τους τρίτεκνους στο κατώτατο κλιμάκιο. Το ίδιο είχε συμβεί για τους πολύτεκνους πέρσι και αλλάξαμε το πώς φορολογούμε γενικά στην Ελλάδα με βάση το πόσα παιδιά έχει η οικογένεια, προφανώς με πολύ μεγαλύτερη βέβαια την ελάφρυνση σε ό,τι αφορά τις οικογένειες με τρία, τέσσερα παιδιά ή και παραπάνω, νομίζω ότι αυτό είναι αυτονόητο. Και από εκεί και πέρα, συνολικότερα εγώ θα σας πω, μας ενδιαφέρει πάρα πολύ το πώς θα στηρίξουμε την οικογένεια. Αυτό, μαζί με την πολιτική που αφορά την αφαίρεση του ΕΝΦΙΑ από όλους τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων, την πολιτική της μείωσης του ΦΠΑ στα νησιά μας τα οποία βρίσκονται στα σύνορα, όλα μαζί είναι μια πολιτική η οποία έρχεται και επιδιώκει να απαντήσει ακριβώς σε αυτό.
Σε αυτό, όμως, απαντά και η ανάπτυξη. Το πώς απελευθερώνεις, δηλαδή, τις αναπτυξιακές δυνατότητες του κάθε τόπου, δίνοντας ευκαιρίες και αφαιρώντας και τα εμπόδια για να μπορεί κανείς να ζήσει στον τόπο στον οποίο γεννήθηκε ή που επιθυμεί να ζήσει. Όλες οι επενδύσεις σε υποδομές αυτή τη λογική έχουν. Οι επενδύσεις στις τηλεπικοινωνίες, να μπορείς να έχεις καλό ίντερνετ σε όλη την Ελλάδα, αυτή τη λογική έχει. Όλα αυτά παίζουν τον ρόλο τους για να μπορείς να δεις τις προοπτικές σου στον τόπο σου. Το ότι μειώσαμε κατά 50% το τεκμαρτό στους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων επίσης, νομίζω ότι είναι ακόμη μια επιδίωξη σε αυτή την κατεύθυνση.
Από εκεί και πέρα, δεν θα σας ισχυριστώ ότι όλα αυτά μαζί λύνουν το πρόβλημα του δημογραφικού. Θα σας ισχυριστώ ότι αναγνωρίζουν το πρόβλημα του δημογραφικού, ότι δίνουν επίσης μια ανάσα, αλλά από εκεί και πέρα κρατήστε ότι σε όλο τον πλανήτη βλέπουμε χώρες οι οποίες είναι εξαιρετικά πλούσιες να μην έχουν όχι απλά τον δείκτη αναπλήρωσης, το λίγο πάνω από το δύο παιδιά ανά ζευγάρι, να έχουν κάτω από 1, 0,8, 0,7. Το βλέπουμε στη Νοτιοανατολική Ασία, σε πολύ προηγμένες χώρες. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη χώρα η οποία έχει τον δείκτη αναπλήρωσης, δηλαδή που κάνουμε δύο παιδιά ανά ζευγάρι. Ακόμη και η Γαλλία που κάποτε είχε πολύ καλά δημογραφικά, είναι ολοένα και πιο κάτω. 'Αρα είναι ένα ζήτημα για εμάς το πώς μπορούμε να αφαιρέσουμε όλα τα εμπόδια από το να επιλέξει κανείς να κάνει ένα ακόμη παιδί από τη μία, και να αφαιρέσουμε κάθε πιθανή δυσκολία για να μπορέσει κανείς να ζήσει σε οποιοδήποτε μέρος της χώρας επιθυμεί.
Κομμάτι αυτής της εξίσωσης, κομμάτι αυτής της άσκησης είναι να ξεκλειδώσεις τις αναπτυξιακές δυνατότητες του κάθε τόπου, είτε αυτές είναι τουριστικές, είτε αυτές αφορούν την αγροτική παραγωγή. Και κλείνω με την αγροτική παραγωγή που με ρωτήσατε: και εκεί ερχόμαστε να μηδενίσουμε τον φόρο για τους κατ' επάγγελμα αγρότες, κοντά 50.000 είναι αυτοί. Και αν βάλει κανείς για παράδειγμα κάποιον ο οποίος δήλωνε 30.000 ευρώ το χρόνο, εκεί που ο φόρος ήταν...
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: 13. 600 είναι ο μέσος όρος όμως του φόρου που δηλώνουν οι αγρότες.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Ναι, αλλά σίγουρα ερχόμαστε να ελαφρύνουμε 50.000 κατ' επάγγελμα αγρότες αυτή τη στιγμή. Δεν υπάρχει μια κίνηση η οποία θα αφαιρέσει όλα τα προβλήματα μαζί, αλλά σίγουρα κάποιος ο οποίος δήλωνε 30.000 ευρώ στην εφορία έσοδα από αγροτικό εισόδημα, εκεί που ο φόρος ήταν 5.000 ευρώ, τώρα θα είναι κάπου 2.000. 'Αρα είναι μια ελάφρυνση, είναι μια αναγνώριση και είναι και ένα κίνητρο για να ασχοληθεί ο κόσμος με την αγροτική παραγωγή, διότι τα ελληνικά προϊόντα πραγματικά από κάθε γωνιά της ελληνικής γης έχουν τη δυνατότητα να φτάσουν σε ολοένα και περισσότερες αγορές, να κάνουμε ακόμη μεγαλύτερη διάχυσή τους σε όλο τον πλανήτη και να πετύχουν ακόμη περισσότερο. Πρέπει να βοηθήσουμε λοιπόν τους αγρότες για να μπορέσουν να κάνουν ακριβώς αυτή τη δουλειά.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Είναι ιδιαίτερα δύσκολο πρόβλημα και πολυσύνθετο, γιατί από τη μία εμείς σε περιφέρειες όπως η Στερεά έχουμε και τα σπίτια και δεν είναι τόσο ότι κάνουν ένα ή δύο παιδιά, είναι ότι εν έτει 2026 φεύγουν από τη Στερεά για να πάνε εντός Ελλάδας σε μια άλλη περιοχή για να εργαστούν κυρίως.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Γι' αυτό και σας ανέφερα ότι ο στόχος μας είναι να μπορέσουμε να κάνουμε και τα δύο μαζί. Από τη μία αφαιρείς εμπόδια, στοχεύεις στο πώς π.χ. μια οικογένεια που επιλέγει να κάνει ακόμη ένα παιδί φορολογείται λιγότερο. Έχουμε θεσπίσει το επίδομα γέννας, υπάρχει το Α21 και βέβαια υπάρχει και ο νέος λογαριασμός...
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Ο κουμπαράς.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Ο κουμπαράς, ο οποίος έχει βέβαια μια άλλη λογική. Η λογική του είναι -και να έρθω σε αυτό πολύ γρήγορα- από τη μία αποταμιευτική, αλλά από την άλλη είναι επενδυτική. Η αποταμιευτική αφορά λίγο περισσότερο την προηγούμενη γενιά. Εγώ θυμάμαι όταν ήμουν μικρότερος πώς υπήρχε η κουλτούρα περισσότερο της αποταμίευσης που χάθηκε μέσα στο χρόνο, ίσως και λόγω της κρίσης, αλλά από την άλλη πρέπει να δούμε και πώς αυτά τα χρήματα θα επενδύονται από την οικογένεια, πώς θα στηρίξουμε το κάθε παιδί και πώς θα υπάρχει ένα ακόμα εφ' άπαξ, αλλά αυτή τη φορά πέρα από εκείνο που υπάρχει στα 65 όταν βγαίνει κανείς στη σύνταξη, στα 67, πέρα από εκείνο να μπορείς να έχεις και κάτι για να ξεκινήσεις τη ζωή σου στα 18 σου, το οποίο η δικιά μου γενιά δεν το είχε.
Αλλά τώρα είναι καλό να μπορούν τα παιδιά είτε να αξιοποιήσουν αυτά τα χρήματα για το επόμενό τους βήμα στις σπουδές τους, είτε στο να ανοίξουν μια επιχείρηση είτε στο να μπορέσουν να ζήσουν καλύτερα. Και είναι ένα μέτρο το οποίο θα έρθει να βοηθήσει εκεί και είναι πολύ σπουδαίο νομίζω γενικά, ανεξαρτήτως χρώματος, η οποιαδήποτε κυβέρνηση, είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό, μια Κυβέρνηση να κάνει πράγματα που συνομιλούν με το μέλλον και όχι προεκλογικά με τον τρόπο με τον οποίο τα περιγράφουμε τα προεκλογικά εμείς στην Ελλάδα.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Θα συμφωνήσω απολύτως. Θα παρακαλούσα τους συναδέλφους η δεύτερη ερώτηση τοπικού ενδιαφέροντος να είναι πολύ σύντομη για να έχουμε σύντομη απάντηση, να προλάβουμε να κάνουμε τη δεύτερη ερώτηση όλοι. Απόστολε.
ΑΠ. ΑΤΖΕΜΙΔΑΚΗΣ: Μια σύντομη αναφορά για το δημογραφικό, πόσο μάλλον δε όταν στην Ανατολική Μακεδονία Θράκη, στα σύνορα με την Τουρκία, υπάρχουν δυστυχώς ερημώσεις πολλών οικισμών και στον βόρειο Έβρο, που φέρνουν φυσικά και αγορές, αγοραπωλησίες ακινήτων από Τούρκους.
Κύριε υπουργέ, μεγάλο το ζήτημα αυτό, το οποίο βλέπουμε ότι υπήρξε μια παρέμβαση για τις μεταβιβάσεις ακινήτων βέβαια από 3% στο 15%. Δεν ξέρω κατά πόσο θα επηρεάσει βέβαια και θα βοηθήσει όλη αυτή την κατάσταση που υπάρχει. Μια σύντομη αναφορά γ' αυτό. Και το τελευταίο μου ερώτημα είναι ποιος είναι ο μετρήσιμος οικονομικός στόχος της κυβέρνησης για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη μέχρι και το 2030; Περισσότερες επενδύσεις, υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα, λιγότερη ανεργία; Τι μπορεί να γίνει;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Να πω κατ' αρχάς ότι ως υπουργός Παιδείας, μία από τις ενέργειες που είχα την ευκαιρία -εγώ θα πω την τιμή- να εισηγηθώ, ήταν ο νόμος για το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο. Για το πώς το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, το οποίο για εμένα πέρα από τον ακαδημαϊκό του στόχο έχει εθνικό στόχο, το μεγαλώσαμε ακόμη περισσότερο και αυτή τη στιγμή, μου το έλεγε η νέα Πρύτανης, θα έχει ακόμη περισσότερους φοιτητές και τμήματα στον Έβρο. Προσπαθούμε διαρκώς από κάθε πτυχή της πολιτικής μας να βελτιώνουμε το αναπτυξιακό, το κοινωνικό και εν τέλει το εθνικό αποτύπωμα. Και ειδικά για την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης, αυτό μας είναι και μου είναι απόλυτα ευδιάκριτο.
Για να απαντήσω λοιπόν στην ερώτηση. Ο στόχος είναι ποιοτικός, δεν είναι ποσοτικός. Πρέπει να απελευθερώσει η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη κάθε πτυχή των δυνατοτήτων της. Πύλη, όχι σύνορο. Και αυτό το πράγμα θα το δούμε να γίνεται ακόμη πιο απτό και ακόμη πιο λειτουργικό στην πορεία.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Νικολέτα, σύντομη ερώτηση, σε παρακαλώ πολύ.
Ν. ΣΦΑΚΙΑΝΑΚΗ: Κύριε υπουργέ, έχει να κάνει με τον τουρισμό και τα έσοδα από αυτόν. Τα έσοδα από τα καταλύματα αυξάνονται διαρκώς στην Περιφέρεια της Κρήτης, ωστόσο, εδώ υπάρχει ένα πάγιο αίτημα από την Τοπική Αυτοδιοίκηση που λέει ότι «τέλος ανθεκτικότητας - φόρος διανυκτέρευσης». Παλαιότερα το αίτημά τους είναι να επιστρέφει αυτό με κάποια μορφή, είτε ως χρηματοδοτικό εργαλείο τύπου «Τρίτσης», είτε αυτούσιο το ποσό στους δήμους, συνεπώς, στους Κρητικούς ή κατά τόπους φυσικά όπου επιστρέφεται. Το εξετάζετε αυτό το αίτημα;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Ξέρετε, το συγκεκριμένο τέλος έχει μια άλλη λογική. Η λογική του είναι η ανταποκρισιμότητα σε φυσικές καταστροφές, σε περιβαλλοντικές κρίσεις και αυτές δεν έχουν απόλυτη ανταποκρισιμότητα σε σχέση με κάτι που συμβαίνει σε έναν Δήμο της χώρας. Είναι περισσότερο περιφερειακής ή εθνικής κλίμακας στα μεγαλύτερα προβλήματα. 'Αρα πρέπει να μπορείς να αξιοποιείς και αυτά τα ποσά για να αντιμετωπίζεις τέτοιας φύσεως κρίσεις, οι οποίες το βλέπουμε όλοι, το βλέπουν όλοι, έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Γι' αυτό και υπάρχει και ειδική δομή διαχείρισης κλιματικής κρίσης αυτή τη στιγμή στη χώρα μας. 'Αρα ο χαρακτήρας αυτού του μέτρου είναι αυτός.
Από εκεί και πέρα, είχα την ευκαιρία να δω το προεδρείο της ΚΕΔΕ πρόσφατα. Είμαι σε επαφή με την ΚΕΔΕ, είμαστε οι αρμόδιοι υπουργοί, ο κ. Λιβάνιος, εγώ, σε επαφή με την ΚΕΔΕ για να δούμε πώς μπορούμε -δεν είναι μόνο αυτό το αίτημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, είναι πολλαπλά- με ποιους άλλους τρόπους μπορούμε να στηρίξουμε πιο αποτελεσματικά την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αυξάνοντας ενδεχομένως και τη χρηματοδότηση εκεί που θα είναι εφικτό. Πάντως το συγκεκριμένο μέτρο έχει άλλο χαρακτήρα.
Λ. ΜΠΑΣΤΑ: Να περάσω πάρα πολύ γρήγορα στα Ιόνια Νησιά, τα οποία αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της εποχικότητας. Μιλήσατε πριν και για τους δασκάλους, έχουν παρθεί κάποια μέτρα, αλλά εκεί είναι τελείως διαφορετικά τα πράγματα στα νησιά μας. Αν υπάρχουν μέτρα που μπορούν να ενισχύσουν τους ανθρώπους που βρίσκονται εποχικά σε αυτές τις περιοχές, στα νησιά μας δηλαδή, και όσον αφορά την Πελοπόννησο, αν υπάρχει ο σχεδιασμός της κυβέρνησης όσον αφορά τις υποδομές, που εκεί θέλει μια ενίσχυση η Πελοπόννησος συνολικότερα;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Βεβαίως και υπάρχει. Να ξεκινήσω από τα νησιά και να πω ότι υπάρχει πλέον ρήτρα νησιωτικότητας. Υπάρχει μια προσέγγιση γενικότερα για κάθε νησί, να δούμε πώς μπορούμε να απελευθερώσουμε πρόσθετες δυνατότητες με έργα υποδομών, οδοποιίας, λιμενικές υποδομές. Όλα αυτά τα βλέπουμε να συμβαίνουν στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και νομίζω ότι είναι και μια περιφέρεια η οποία με κάθε τρόπο βλέπουμε να αυξάνεται και ο τουρισμός και όλες οι αναπτυξιακές παράμετροι που τις αφορούν. Και από εκεί και πέρα στην Πελοπόννησο επίσης υπάρχουν πολύ σημαντικές επενδύσεις που γίνονται και με την αρωγή της περιφέρειας, ειδικά στον τουρισμό. Εγώ θα σας πω το τελευταίο διάστημα, επειδή κατάγομαι και από τη Λακωνία, βλέπω πάρα πολύ σημαντικές επενδύσεις να πραγματοποιούνται, οι οποίες πριν από λίγα χρόνια δεν θα μπορούσαμε καν να τις φανταστούμε και όμως συμβαίνουν με αυξανόμενη ταχύτητα.
Είμαστε εκεί μέσα από το σύνολο των προγραμμάτων που έχουμε στη διάθεσή μας, ειδικά σε ό,τι αφορά τις υποδομές, οι οποίες για εμάς είναι το πιο σημαντικό κομμάτι, ακριβώς για να μπορείς να στηρίξεις όλη την ιδιωτική πρωτοβουλία πάνω τους και το δημόσιο χώρο, θα δούμε να υπάρχει πολύ σημαντική αναπτυξιακή ώθηση και στην Πελοπόννησο μέσα από όλα τα έργα τα οποία έχουν προτεραιοποιηθεί.
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Αναφερόσασταν πριν στις περιφέρειες που εκπροσωπούν οι συνάδελφοι και στα πολύ καλά πανεπιστήμια που έχουν και θα μου επιτρέψετε να πω ότι μειονεκτούμε λίγο στη Στερεά Ελλάδα, που πάντα διεκδικούμε ένα πανεπιστήμιο γιατί δεν το έχουμε και σημειώστε το αυτό.
Όμως σε σχέση με το προηγούμενο ερώτημά μου, είναι και το επόμενο. Πέρυσι η κυβέρνηση και ο πρωθυπουργός είχαν αναφερθεί σε ένα νέο σχέδιο για την ορεινότητα με πολιτικές που θα ξαναζωντανέψουν τα χωριά της περιφέρειας. Σήμερα όμως στη Στερεά, ενδεχομένως και στη Λακωνία από όπου κατάγεστε, βλέπουμε τα τελευταία καφενεία και τα μπακάλικα σε πολλά χωριά να κλείνουν γιατί οι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα. Γίνονται μνημόσυνα και δεν υπάρχει χώρος να πιούν οι άνθρωποι έναν καφέ. Δεν έχουν επίσης συγκοινωνία τα χωριά μας.
Υπάρχει συγκεκριμένο μέτρο με πραγματική οικονομική ενίσχυση για να κρατήσουμε ανοιχτά και τα τελευταία καφενεία και τα μπακάλικα αυτών των περιοχών; Και τελικά πόσο μπορεί να μιλάμε για αναζωογόνηση της υπαίθρου όταν κλείνει και το τελευταίο μαγαζί που λειτουργεί συνήθως σε αυτές τις περιοχές και ως σημείο αναφοράς και συνάντησης για τους κατοίκους ενός χωριού;
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Ξέρετε πόσο το καταλαβαίνω αυτό το οποίο με ρωτάτε; Γιατί όπως πολλοί, και εγώ από χωριό κατάγομαι και ξέρω ότι όταν κλείνει ένα ακόμη φως, τι σημαίνει αυτό για ένα χωριό και για έναν τόπο ...
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Και δεν ξανανοίγει.
Κ. ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ: Δεν ξανανοίγει ενίοτε. Μερικές φορές τα καταφέρνουμε και ξανανοίγει με άλλους τρόπους, από νέα παιδιά ή από παιδιά που επιστρέφουν πίσω στον τόπο τους. Μεγάλο κομμάτι όλης της πολιτικής που προσπάθησα να περιγράψω πριν, όλων των πτυχών της, το να μειώνεις το τεκμαρτό για τους οικισμούς που είναι κάτω από 2.000 κατοίκους, το να μην πληρώνουν ΕΝΦΙΑ σε αυτά τα χωριά, το να μπορείς να αλλάζεις δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο δίνεις κίνητρα για κάθε χωριό της χώρας, ενώ επενδύεις στις υποδομές, γιατί αναφερθήκατε στις μεταφορές. Είναι πολύ σημαντικό το χωριό να το συνδέει δρόμος, είναι πολύ σημαντικό να είναι καλός αυτός ο δρόμος, να επενδύσουμε κι άλλο στην αγροτική οδοποιία.
Όλα αυτά τα συζητάμε καθημερινά, έχουν γίνει πάρα πολλά, πρέπει να γίνουν κι άλλα, για να μπορέσουμε να το πετύχουμε. Εγώ θα σας πω ότι έχουμε ήδη δρομολογήσει όλες τις πολιτικές που ανέφερα πριν, αλλά από εκεί και πέρα η πόρτα του γραφείου μου -και το εννοώ, το λέω τυπικά- είναι πραγματικά ανοιχτή για να βλέπουμε και πολύ στοχευμένες λύσεις.
Πολλές από τις αλλαγές που ανακοινώσαμε τώρα στη συνέντευξη Τύπου εξειδίκευσης των μέτρων, που αυτές δεν ήταν τοπικά στοχευμένες, ήταν επαγγελματικά στοχευμένες, είτε αφορούσαν τις λαϊκές αγορές, είτε αφορούσαν τα ταξί, ξέρετε πώς προέκυψαν; Από τους ανθρώπους που ήρθαν, το συζητήσαμε, μας εξήγησαν το πρόβλημα καταλάβαμε αμέσως ότι έχουν δίκιο και με βάση τα χρήματα που είχαμε, προτεραιοποιήσαμε τη λύση στο πρόβλημα. Το ίδιο αφορά κάθε γωνιά της χώρας, όπου μπορεί πραγματικά να δρομολογηθεί κάτι που θα κάνει τη διαφορά. Σας διαβεβαιώ ότι είναι κάτι που νιώθουμε την ανάγκη και θα είμαστε εκεί να το κάνουμε αν υπάρξει συγκεκριμένη λύση που μπορεί να προτεραιοποιηθεί.
Διαβάστε ακόμη:
[post_title] => Κυρ. Πιερρακάκης: Επιστρέψαμε στους πολίτες 4 δισ. ευρώ μόνιμα μέτρα μέσα σε δύο χρόνια
[post_excerpt] => Tα μέτρα της διετίας φτάνουν συνολικά στα 4 δισ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών.
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => kyr-pierrakakis-epistrepsame-stous-polites-4-dis-evro-monima-metra-mesa-se-dyo-chronia
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 10:30:46
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 07:30:46
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642376
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
[7] => WP_Post Object
(
[ID] => 642398
[post_author] => 93
[post_date] => 2026-09-10 11:10:37
[post_date_gmt] => 2026-09-10 08:10:37
[post_content] => Η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να αυξήσει το κόστος δανεισμού για δεύτερη φορά από τότε που ο πόλεμος στο Ιράν εκτόξευσε τις τιμές της ενέργειας, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει σταθερά πολύ πάνω από τον στόχο και η οικονομία της Ευρωζώνης αποδεικνύεται απροσδόκητα ανθεκτική.
Σύμφωνα με όλους πλην ενός από τους αναλυτές που συμμετείχαν σε δημοσκόπηση του Bloomberg, το επιτόκιο καταθέσεων αναμένεται να αυξηθεί σήμερα κατά
25 μονάδες βάσης, στο 2,50%. Οι νέες τριμηνιαίες προβλέψεις της ΕΚΤ αναμένεται να ενισχύσουν το επιχείρημα υπέρ της αύξησης, καθώς θα δείχνουν ισχυρότερες πληθωριστικές πιέσεις αλλά και ταχύτερη ανάπτυξη στην Ευρωζώνη των 21 χωρών.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν πληθωρισμό που ξεπέρασε το
3% τον περασμένο μήνα, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν τριών ετών, ενώ δεν αναμένεται σημαντική αποκλιμάκωση τους επόμενους μήνες. Σε αντίθεση με άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες, όπως η Federal Reserve και η Τράπεζα της Αγγλίας, η ΕΚΤ αύξησε ήδη τα επιτόκια τον Ιούνιο και υπάρχει ελάχιστη αμφιβολία ότι θα προχωρήσει σε ακόμη μία κίνηση αυτή την εβδομάδα.
Το τι θα ακολουθήσει, ωστόσο, είναι πολύ λιγότερο ξεκάθαρο. Οι αγορές τιμολογούν τουλάχιστον
δύο ακόμη αυξήσεις, ενώ οι οικονομολόγοι εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικοί. Διχασμένοι είναι και οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ: ορισμένοι θεωρούν ότι τα επιτόκια ίσως χρειαστεί να αυξηθούν περαιτέρω μετά τον Σεπτέμβριο, ενώ άλλοι ζητούν προσοχή, καθώς δεν υπάρχουν ακόμη σαφείς ενδείξεις δευτερογενών πληθωριστικών επιδράσεων και παραμένουν οι κίνδυνοι από τη Μέση Ανατολή και το αμερικανικό εμπόριο.
«Η ΕΚΤ προφανώς θα αυξήσει τα επιτόκια αυτή την εβδομάδα», δήλωσε ο
Jari Stehn, επικεφαλής οικονομολόγος Ευρώπης της Goldman Sachs. «Όμως η τεράστια αβεβαιότητα για τις προοπτικές και ορισμένες ενδείξεις διάστασης απόψεων στο Διοικητικό Συμβούλιο σημαίνουν ότι πιθανότατα θα αφήσει εντελώς ανοιχτή την προοπτική για τα επιτόκια».
Η ανακοίνωση της νομισματικής πολιτικής αναμένεται στις
14:45 ώρα Βερολίνου, καθώς η συγκεκριμένη συνεδρίαση είναι η μία ετήσια συνεδρίαση που πραγματοποιεί η ΕΚΤ εκτός της έδρας της στη Φρανκφούρτη. Η πρόεδρος
Christine Lagarde θα δώσει συνέντευξη Τύπου στη γερμανική πρωτεύουσα 30 λεπτά αργότερα.
Τα επιτόκια και η μάχη στο εσωτερικό της ΕΚΤ
Οι αξιωματούχοι έχουν προαναγγείλει σε μεγάλο βαθμό την αύξηση των επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, η οποία θα εδραιώσει την ΕΚΤ ως την πιο «επιθετική» κεντρική τράπεζα μεταξύ των χωρών της G7.
Ωστόσο, έχουν ήδη εμφανιστεί διαφωνίες για το τι θα ακολουθήσει. Ο
Gediminas Simkus της κεντρικής τράπεζας της Λιθουανίας έχει δηλώσει ότι η αύξηση του επιτοκίου στο
2,5% δεν θα είναι αρκετή για να επιστρέψει ο πληθωρισμός στο
2%, επικαλούμενος μεταξύ άλλων την ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη.
Αντίθετα, το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής
Piero Cipollone έχει προειδοποιήσει ότι η ΕΚΤ δεν θα πρέπει να σφίξει υπερβολικά τη νομισματική πολιτική, ώστε να αποφευχθεί η πρόκληση ζημιάς στην οικονομία.
Σύμφωνα με το Bloomberg Economics, η νέα μεταβλητότητα στις αγορές πετρελαίου και η απότομη άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου θα οδηγήσουν αναμφίβολα τα «γεράκια» να πιέσουν για ακόμη μία αύξηση τον Δεκέμβριο. Ωστόσο, η αυστηροποίηση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και οι περιορισμένες ενδείξεις έμμεσων επιπτώσεων από το ενεργειακό σοκ δημιουργούν σημαντικά εμπόδια για ένα τέτοιο σενάριο.
Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι το
2,5% θεωρείται ευρέως ως το ανώτατο όριο της ουδέτερης ζώνης των επιτοκίων, πέρα από το οποίο η νομισματική πολιτική αρχίζει να περιορίζει την οικονομική δραστηριότητα. Δεν συμφωνούν, πάντως, όλοι. Ο
Gabriel Makhlouf της Ιρλανδίας υποστηρίζει ότι η περιοριστική περιοχή ξεκινά μόνο πάνω από το
2,75%.
Ο πρόεδρος της Bundesbank
Joachim Nagel έχει επίσης επισημάνει ότι οι αξιωματούχοι πρέπει να λάβουν υπόψη την πρόσφατη άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων διεθνώς, η οποία, όπως είπε, «περιπλέκει την κατάσταση», ακόμη κι αν οι αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες βοηθούν την ΕΚΤ να περιορίσει τον πληθωρισμό.
Οι νέες προβλέψεις για ανάπτυξη και πληθωρισμό
Οι νέες μακροοικονομικές προβλέψεις θα είναι καθοριστικές τόσο για τις αποφάσεις της Πέμπτης όσο και για την πορεία των επιτοκίων στη συνέχεια. Η ΕΚΤ αναμένεται επίσης να δημοσιεύσει και πάλι εναλλακτικά σενάρια, όπως είχε κάνει τον Μάρτιο και τον Ιούνιο.
Όσον αφορά το βασικό σενάριο, οι αναλυτές αναμένουν ανοδική αναθεώρηση της πρόβλεψης για τον πληθωρισμό του επόμενου έτους, από
2,3% που ήταν τον Ιούνιο. Για το
2026, αναμένουν ότι η πρόβλεψη θα παραμείνει αμετάβλητη στο
3%, ενώ εκτιμούν ότι η ανάπτυξη θα αναθεωρηθεί προς τα πάνω.
«Εκτός εάν η πρόβλεψη για το 2028 είναι κάτω από τον στόχο, ιδιαίτερα όσον αφορά τον δομικό πληθωρισμό και τον πληθωρισμό χωρίς την ενέργεια, αυτό θα δικαιολογήσει συνολικά λίγο περισσότερες από τρεις αυξήσεις επιτοκίων που έχουν ενσωματωθεί στις προβλέψεις», ανέφερε σε σημείωμά του ο οικονομολόγος της JPMorgan
Greg Fuzesi.
Οι αξιωματούχοι θα πρέπει, ωστόσο, να έχουν κατά νου ότι οι εκτιμήσεις τους πιθανότατα είναι ήδη εν μέρει ξεπερασμένες. Με ημερομηνία διακοπής συλλογής στοιχείων τον Αύγουστο, οι προβλέψεις πιθανόν να μην ενσωματώνουν την τελευταία άνοδο στις αποδόσεις των ομολόγων ούτε τις ακόμη υψηλότερες τιμές της ενέργειας.
Το μέλλον της Lagarde
Την ίδια ώρα, εντείνονται οι εικασίες ότι η
Christine Lagarde θα μπορούσε να αποχωρήσει πρόωρα από την ΕΚΤ. Οι δηλώσεις της μετά τη συνεδρίαση του Ιουλίου αποτέλεσαν την πιο σαφή ένδειξη μέχρι σήμερα ότι ενδέχεται να μη μείνει στη θέση της έως τη λήξη της θητείας της τον
Οκτώβριο του 2027.
Το Bloomberg είχε μεταδώσει τον προηγούμενο μήνα ότι το
World Economic Forum, γνωστό για την ετήσια σύνοδο στο Νταβός, εξακολουθεί να την προσεγγίζει προκειμένου να αναλάβει ηγετικό ρόλο και ότι η Lagarde, η οποία πρόκειται να δημοσιεύσει τα απομνημονεύματά της στα τέλη Ιανουαρίου, εμφανίζεται έτοιμη να αποδεχθεί την πρόταση.
Η ίδια αρνήθηκε πρόσφατα να αποκλείσει και ενδεχόμενη εμπλοκή της στη γαλλική πολιτική, δηλώνοντας ότι θα μπορούσε να προσφέρει «με όποια ιδιότητα θα είμαι πιο αποτελεσματική». Λίγο μετά την επίσκεψή της στο Βερολίνο, θα είναι επίτιμη προσκεκλημένη σε ετήσια πολιτική συγκέντρωση που διοργανώνει ο
Hervé Morin, πρόεδρος της περιφέρειας της Νορμανδίας και επικεφαλής του κόμματος Les Centristes.
Η πίεση προς τη Lagarde να ξεκαθαρίσει τις προθέσεις της ενδέχεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο εάν το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής
Isabel Schnabel αποχωρήσει επίσης πρόωρα από την ΕΚΤ. Η Γερμανίδα αξιωματούχος, της οποίας η θητεία ολοκληρώνεται στα τέλη του 2027, ενδέχεται να μετακινηθεί στο
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Διαβάστε ακόμη:
[post_title] => ΕΚΤ: Πρός νέα αύξηση επιτοκίων καθώς ο πόλεμος στο Ιράν αναζωπυρώνει τον πληθωρισμό
[post_excerpt] => Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν πληθωρισμό που ξεπέρασε το 3% τον περασμένο μήνα, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν τριών ετών.
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => ekt-pros-nea-afxisi-epitokion-kathos-o-polemos-sto-iran-anazopyronei-ton-plithorismo
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 11:11:24
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 08:11:24
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642398
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
[8] => WP_Post Object
(
[ID] => 642402
[post_author] => 93
[post_date] => 2026-09-10 12:20:59
[post_date_gmt] => 2026-09-10 09:20:59
[post_content] => Πάνω από το κρίσιμο όριο των
2.700 μονάδων διατηρείται για πέμπτη συνεχόμενη συνεδρίαση το
Χρηματιστήριο Αθηνών, με τους αγοραστές να επιστρέφουν μετά τη χθεσινή ήπια διόρθωση και τον Γενικό Δείκτη να κινείται εκ νέου προς τα υψηλά 17 ετών.
Το επενδυτικό ενδιαφέρον στρέφεται παράλληλα στη συνεδρίαση της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, με την αγορά να αναμένει νέα αύξηση των επιτοκίων κατά
25 μονάδες βάσης, εξέλιξη που διατηρεί στο επίκεντρο τον τραπεζικό κλάδο.
Ο
Γενικός Δείκτης ενισχύεται κατά
0,29% στις 2.709,57 μονάδες, έχοντας κινηθεί μεταξύ
2.705,88 και 2.711,03 μονάδων, με την αγορά να παραμένει σε απόσταση αναπνοής από επίπεδα που έχει να δει από τον Οκτώβριο του 2009.
Ο
τραπεζικός δείκτης ενισχύεται κατά
0,86% στις 3.213,72 μονάδες, με όλες τις τραπεζικές μετοχές σε θετικό έδαφος. Η
Εθνική Τράπεζα ξεχωρίζει με άνοδο
1,68% στα 17,575 ευρώ, ενώ η
Optima Bank ακολουθεί με
+1,57% στα 12,29 ευρώ. Η
Alpha Bank κερδίζει
1,04% στα 4,753 ευρώ, η
Eurobank ενισχύεται κατά
0,51% στα 4,699 ευρώ, η
Bank of Cyprus κατά
0,38% στα 10,44 ευρώ, η
Πειραιώς κατά
0,19% στα 10,56 ευρώ και η
CrediaBank κινείται οριακά υψηλότερα κατά
0,10% στα 0,971 ευρώ.
Στην υψηλή κεφαλαιοποίηση, ο
FTSE 25 σημειώνει άνοδο
0,46% στις 6.951,04 μονάδες, ενώ ο
Mid Cap ενισχύεται κατά
0,19% στις 3.077,97 μονάδες.
Ισχυρή εικόνα παρουσιάζει η
HELLENiQ ENERGY, η οποία συνεχίζει την ανοδική της κίνηση με
+2,03% στα 18,09 ευρώ, ενώ η
DIMAND κερδίζει
1,90% στα 13,40 ευρώ. Η
Euronext Athens ενισχύεται κατά
1,36% στα 8,20 ευρώ, με τη μετοχή να παραμένει στο επενδυτικό ραντάρ ενόψει των αλλαγών που συνδέονται με τη νέα εποχή της ελληνικής αγοράς.
Ανοδικά κινούνται επίσης η
Bally’s Intralot με
+0,93% στα 1,082 ευρώ, η
Allwyn με
+0,91% στα 13,25 ευρώ και η
ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με
+0,90% στα 44,72 ευρώ, ενώ η
Intracom Holdings καταγράφει κέρδη
0,85% στα 2,98 ευρώ.
Στον αντίποδα, μεγαλύτερες πιέσεις δέχεται η
Trade Estates, η οποία υποχωρεί κατά
1,00% στα 1,99 ευρώ, ενώ η
Coca-Cola HBC χάνει
0,76% στα 52,10 ευρώ. Η
Φάις Συμμετοχών κινείται χαμηλότερα κατά
0,59% στα 3,35 ευρώ, όπως και η
Cenergy με
-0,59% στα 23,70 ευρώ.
Απώλειες
0,51% καταγράφει η
Austriacard στα 9,80 ευρώ, ενώ η
ΑΒΑΞ υποχωρεί κατά
0,43% στα 3,47 ευρώ. Η
AKTOR κινείται στο
-0,39% και τα 10,14 ευρώ, η
Noval Property επίσης στο
-0,39% και τα 2,57 ευρώ, ο
ΟΛΠ χάνει
0,36% στα 42,05 ευρώ και ο
ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών υποχωρεί κατά
0,33% στα 4,505 ευρώ.
Η εικόνα στο ταμπλό παραμένει συνολικά θετική, με τον τραπεζικό κλάδο να λειτουργεί ως βασική κινητήρια δύναμη και τις ενεργειακές μετοχές να προσφέρουν πρόσθετες στηρίξεις. Η διατήρηση του Γενικού Δείκτη πάνω από τις
2.700 μονάδες ενισχύει το ανοδικό momentum, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον στο κατά πόσο η αγορά θα μπορέσει να διευρύνει την κίνηση και να καταγράψει νέο υψηλό
17ετίας.
[post_title] => Χρηματιστήριο: Οι τράπεζες κρατούν τις 2.700 μονάδες – Στο ραντάρ νέα υψηλά 17ετίας».
[post_excerpt] => Οι αγοραστές επιστρέφουν μετά τη χθεσινή ήπια διόρθωση με τον Γενικό Δείκτη να κινείται εκ νέου προς τα υψηλά 17 ετών.
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => chrimatistirio-oi-trapezes-kratoun-tis-2-700-monades-sto-rantar-nea-ypsila-17etias
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 12:29:24
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 09:29:24
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642402
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
[9] => WP_Post Object
(
[ID] => 642399
[post_author] => 93
[post_date] => 2026-09-10 11:20:29
[post_date_gmt] => 2026-09-10 08:20:29
[post_content] => Με οριακές μεταβολές και ελαφρώς θετικό πρόσημο κινούνται την Πέμπτη οι
ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι επενδυτές αποφεύγουν τις μεγάλες κινήσεις πριν από την κρίσιμη απόφαση της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τα επιτόκια, ενώ η παραμονή του πετρελαίου πάνω από τα
100 δολάρια το βαρέλι διατηρεί έντονες τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό.
Ο πανευρωπαϊκός
Stoxx 600 ενισχύεται κατά
0,09% στις 641,01 μονάδες, επιχειρώντας να σταθεροποιηθεί μετά το ισχυρό sell-off της Τετάρτης, όταν υποχώρησε
1,4% και έκλεισε στο χαμηλότερο επίπεδο από τα τέλη Ιουλίου.
Μεικτή είναι η εικόνα στα μεγάλα χρηματιστήρια. Στο Λονδίνο ο
FTSE 100 κερδίζει οριακά
0,04% στις 10.674,64 μονάδες, ενώ στη Φρανκφούρτη ο
DAX υποχωρεί
0,07% στις 25.558,58 μονάδες.
Στο Παρίσι, ο
CAC 40 ενισχύεται κατά
0,17% στις 8.170,35 μονάδες, με καλύτερη εικόνα στη νότια Ευρώπη. Ο
FTSE MIB στο Μιλάνο σημειώνει άνοδο
0,38% στις 52.074,66 μονάδες, ενώ ο ισπανικός
IBEX 35 κερδίζει
0,47% στις 19.787,60 μονάδες.
Το ενδιαφέρον της αγοράς στρέφεται πλέον στην ΕΚΤ και κυρίως στα μηνύματα που θα εκπέμψει για την πορεία της νομισματικής πολιτικής. Η νέα ενεργειακή επιβάρυνση περιπλέκει την εξίσωση, καθώς οι υψηλές τιμές του πετρελαίου αυξάνουν τον κίνδυνο επίμονων πληθωριστικών πιέσεων και περιορίζουν τα περιθώρια για πιο χαλαρή στάση στα επιτόκια.
Μετά τις ισχυρές απώλειες της προηγούμενης συνεδρίασης, οι επενδυτές εμφανίζονται προς το παρόν απρόθυμοι να αναλάβουν νέο ρίσκο, αναμένοντας το σήμα της ΕΚΤ για την επόμενη ημέρα στις ευρωπαϊκές αγορές.
Διαβάστε ακόμη:
[post_title] => Ευρωπαϊκά χρηματιστήρια: Μικρές ανάσες πριν την απόφαση της ΕΚΤ
[post_excerpt] => Οι επενδυτές εμφανίζονται προς το παρόν απρόθυμοι να αναλάβουν νέο ρίσκο, αναμένοντας το σήμα της ΕΚΤ για την επόμενη ημέρα
[post_status] => publish
[comment_status] => closed
[ping_status] => closed
[post_password] =>
[post_name] => evropaika-chrimatistiria-mikres-anases-prin-tin-apofasi-tis-ekt
[to_ping] =>
[pinged] =>
[post_modified] => 2026-09-10 11:20:15
[post_modified_gmt] => 2026-09-10 08:20:15
[post_content_filtered] =>
[post_parent] => 0
[guid] => https://radar.gr/?p=642399
[menu_order] => 0
[post_type] => post
[post_mime_type] =>
[comment_count] => 0
[filter] => raw
)
)
Η πιθανή απεμπλοκή Λάτση, ο ρόλος του Δημοσίου και τα ηχηρά ονόματα που φέρνουν ανακατατάξεις στα Ελληνικά Πετρέλαια
Δεν πρόκειται πλέον για προσωπική σύγκρουση – Η μάχη μεταφέρεται στο εσωτερικό της δεξιάς και στο ποιος θα έχει το πάνω χέρι μέχρι τις κάλπες
Το rebalancing της 18ης Σεπτεμβρίου και οι διπλές αξιολογήσεις που βάζουν την ελληνική οικονομία στο μικροσκόπιο των ξένων επενδυτών.
Η συμφωνία για το πρωτοποριακό έργο ΑΠΕ και αποθήκευσης ενέργειας επιβεβαιώνει την επιτυχία του μοντέλου Asset Rotation της εταιρείας.
Το διπλό παιχνίδι του Παρισιού και οι μπίζνες δισεκατομμυρίων με την Άγκυρα θα μας αφήσουν εκτεθειμένους;
Tα μέτρα της διετίας φτάνουν συνολικά στα 4 δισ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν πληθωρισμό που ξεπέρασε το 3% τον περασμένο μήνα, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν τριών ετών.
Οι αγοραστές επιστρέφουν μετά τη χθεσινή ήπια διόρθωση με τον Γενικό Δείκτη να κινείται εκ νέου προς τα υψηλά 17 ετών.