Μια νέα «Παγκόσμια Τράπεζα της Άμυνας» επιχειρεί να γεννηθεί μέσα στη μεγαλύτερη κούρσα επανεξοπλισμού της Δύσης εδώ και δεκαετίες – και η Ελλάδα βρίσκεται από την πρώτη στιγμή στον ιδρυτικό της πυρήνα.

Η Defence, Security and Resilience Bank – DSRB, η Τράπεζα Άμυνας, Ασφάλειας και Ανθεκτικότητας, σχεδιάζεται ως ένας νέος πολυμερής χρηματοπιστωτικός οργανισμός που θα μπορεί να αντλήσει περίπου 100 δισ. ευρώ και να διοχετεύσει φθηνή χρηματοδότηση σε κυβερνήσεις αλλά και αμυντικές επιχειρήσεις.

Η φιλοδοξία είναι μεγάλη:

να δημιουργηθεί για την άμυνα κάτι που θυμίζει, ως προς τη χρηματοδοτική λογική, τις μεγάλες πολυμερείς αναπτυξιακές τράπεζες.

Μόνο που αντί για δρόμους, ενεργειακά δίκτυα ή αναπτυξιακές υποδομές, η νέα τράπεζα θα χρηματοδοτεί αμυντικές δυνατότητες, εξοπλιστικά προγράμματα και τη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης της αμυντικής βιομηχανίας.

Ελλάδα στον πρώτο πυρήνα των εννέα χωρών

Το ελληνικό ενδιαφέρον είναι άμεσο.

Στον πρώτο πυρήνα της DSRB συμμετέχουν αυτή τη στιγμή μόλις εννέα χώρες:

Καναδάς, Ελλάδα, Αλβανία, Βέλγιο, Λετονία, Λουξεμβούργο, Ρουμανία, Τουρκία και Ουκρανία.

Οι οκτώ χώρες πέραν του Καναδά ανακοίνωσαν επίσημα τη στήριξή τους στην καναδική πρωτοβουλία κατά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο.

Και δεν πρόκειται απλώς για μια πολιτική δήλωση υποστήριξης.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνι, οι χώρες αυτές θα συμμετάσχουν στον καθορισμό των αρχικών πολιτικών και κατευθύνσεων της νέας τράπεζας, διαμορφώνοντας τον τρόπο λειτουργίας της και το πώς τα οικονομικά οφέλη θα επιστρέφουν στις οικονομίες των κρατών-μελών.

Ουσιαστικά, δηλαδή, η Ελλάδα επιχειρεί να βρεθεί στο τραπέζι όπου θα γραφτούν οι κανόνες ενός νέου διεθνούς μηχανισμού χρηματοδότησης της άμυνας.

Το «οπλοστάσιο» των 100 δισ. ευρώ

Ο σχεδιασμός προβλέπει ένα εξαιρετικά ισχυρό χρηματοδοτικό όχημα.

Η DSRB επιδιώκει να φτάσει συνολικά περίπου τα 100 δισ. ευρώ, εκ των οποίων:

20 δισ. ευρώ θα αποτελούν καταβεβλημένο κεφάλαιο από τα κράτη-μέλη και περίπου 80 δισ. ευρώ θα είναι κεφάλαια που η τράπεζα θα μπορεί να καλέσει όταν απαιτείται.

Μέχρι τον Αύγουστο είχαν εξασφαλιστεί δεσμεύσεις περίπου 5 δισ. ευρώ.

Η λογική είναι αντίστοιχη με εκείνη των μεγάλων πολυμερών χρηματοπιστωτικών θεσμών.

Τα κράτη βάζουν το κεφάλαιο και την πιστοληπτική τους ισχύ πίσω από τον οργανισμό.

Η τράπεζα αποκτά υψηλή αξιολόγηση στις διεθνείς αγορές.

Δανείζεται με χαμηλό κόστος.

Και στη συνέχεια μεταφέρει αυτό το πλεονέκτημα σε κυβερνήσεις και αμυντικές εταιρείες.

Η ίδια η DSRB περιγράφει τρεις βασικούς στόχους: φθηνότερη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση για κυβερνήσεις, ταχύτερες αμυντικές προμήθειες και κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων για την αμυντική βιομηχανία, μέσω εγγυήσεων προς τις εμπορικές τράπεζες.

Γιατί χρειάζεται μια τράπεζα μόνο για την άμυνα

Το πρόβλημα που επιχειρεί να λύσει η DSRB είναι πραγματικό.

Η Ευρώπη και συνολικά το ΝΑΤΟ αυξάνουν δραστικά τις αμυντικές τους δαπάνες, ενώ η πίεση της κυβέρνησης Τραμπ προς τους Ευρωπαίους συμμάχους για μεγαλύτερη ανάληψη του κόστους της συλλογικής άμυνας έχει επιταχύνει την κούρσα επανεξοπλισμού.

Το ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα διαθέτουν οι κρατικοί προϋπολογισμοί.

Είναι και ποιος χρηματοδοτεί τις εταιρείες που πρέπει να κατασκευάσουν τα όπλα, τα πυρομαχικά, τα drones, τα ηλεκτρονικά και τα υπόλοιπα συστήματα.

Ιδιαίτερα οι μικρότερες επιχειρήσεις της αμυντικής βιομηχανίας δυσκολεύονται συχνά να αποκτήσουν πρόσβαση σε φθηνό τραπεζικό δανεισμό. Η DSRB σχεδιάζεται ώστε να παρέχει εγγυήσεις που θα επιτρέπουν στις εμπορικές τράπεζες να χρηματοδοτούν ευκολότερα αυτές τις εταιρείες.

Αυτό είναι και ένα από τα σημεία που μπορεί να αποκτήσουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική αμυντική βιομηχανία, εφόσον ο νέος θεσμός τελικά συγκροτηθεί με τους κανόνες που σήμερα σχεδιάζονται.

Το μεγάλο εμπόδιο: Γερμανία και Βρετανία μένουν εκτός

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.

Παρά τη συμμετοχή των εννέα χωρών, από το εγχείρημα απουσιάζουν μέχρι στιγμής ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Δύσης.

Η Γερμανία και η Βρετανία δεν έχουν δεσμευτεί ότι θα συμμετάσχουν.

Και άλλες χώρες του G7 επίσης δεν έχουν μπει στο σχήμα, ενώ η Ιαπωνία δηλώνει ότι δεν έχει λάβει ακόμη απόφαση.

Η απουσία των μεγάλων οικονομιών δημιουργεί ένα πολύ συγκεκριμένο πρόβλημα:

την πιστοληπτική αξιολόγηση της νέας τράπεζας.

Ο στόχος της DSRB είναι να αποκτήσει ΑΑΑ, δηλαδή την κορυφαία δυνατή αξιολόγηση.

Αυτό θα της επιτρέψει να δανείζεται από τις αγορές με εξαιρετικά χαμηλό κόστος και στη συνέχεια να μεταφέρει αυτό το πλεονέκτημα στα μέλη και στις εταιρείες που θα χρηματοδοτεί.

Όσο ισχυρότεροι είναι οι μέτοχοι που βρίσκονται πίσω από έναν πολυμερή χρηματοπιστωτικό οργανισμό, τόσο ισχυρότερη γίνεται και η πιστοληπτική του βάση.

Γι’ αυτό η συμμετοχή χωρών όπως η Βρετανία και η Γερμανία έχει σημασία πολύ μεγαλύτερη από το απλό πολιτικό κύρος.

Γιατί οι μεγάλες χώρες διστάζουν

Οι επιφυλάξεις είναι κυρίως τρεις.

Πρώτον, κυβερνήσεις με ήδη υψηλή πιστοληπτική αξιολόγηση αναρωτιούνται εάν η DSRB μπορεί πραγματικά να τους προσφέρει φθηνότερο χρήμα από εκείνο που μπορούν να δανειστούν μόνες τους.

Δεύτερον, υπάρχει το κόστος συμμετοχής.

Σύμφωνα με το Reuters, από ορισμένες μεγάλες χώρες έχει ζητηθεί αρχική κεφαλαιακή συμμετοχή περίπου 1 δισ. ευρώ.

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι κρατικοί προϋπολογισμοί βρίσκονται ήδη υπό πίεση, δεν είναι αμελητέο ποσό.

Τρίτον, υπάρχουν ερωτήματα για τη διακυβέρνηση της τράπεζας και κυρίως για το ποιος θα αποφασίζει ποια αμυντικά projects θα χρηματοδοτούνται.

Και υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας:

η Ευρώπη διαθέτει ήδη άλλα εργαλεία.

SAFE εναντίον DSRB;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θέσει σε λειτουργία το SAFE – Security Action for Europe, ύψους 150 δισ. ευρώ, για τη χρηματοδότηση αμυντικών επενδύσεων.

Παράλληλα, η Βρετανία αναπτύσσει μαζί με την Ολλανδία, τη Φινλανδία και την Πολωνία έναν Multilateral Defence Mechanism, με επίκεντρο τις κοινές προμήθειες.

Επομένως τίθεται ένα εύλογο ερώτημα:

Χρειάζεται πραγματικά ακόμη ένας μηχανισμός;

Η απάντηση των ανθρώπων της DSRB είναι ότι δεν θέλουν να ανταγωνιστούν τα υπάρχοντα εργαλεία.

Στην κοινή διακήρυξη των εννέα χωρών αναφέρεται ρητά ότι η νέα τράπεζα προορίζεται να συμπληρώνει και όχι να αντιγράφει τους εθνικούς και πολυμερείς μηχανισμούς που ήδη χρηματοδοτούν την αύξηση της αμυντικής παραγωγής.

Ο ιδρυτής της DSRB, Ρομπ Μάρεϊ, προβάλλει και μια δεύτερη διαφορά:

το SAFE είναι ένα συγκεκριμένο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο, ενώ η DSRB φιλοδοξεί να γίνει μόνιμος διεθνής χρηματοπιστωτικός θεσμός.

Το κρυφό δέλεαρ: Οι εθνικές αμυντικές βιομηχανίες

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά σημαντικό.

Η συμμετοχή μιας χώρας στην τράπεζα δεν αφορά μόνο την πρόσβαση της κυβέρνησής της σε κεφάλαια.

Αφορά και την πρόσβαση των εγχώριων αμυντικών εταιρειών στα projects που θα χρηματοδοτεί ο νέος οργανισμός.

Ο Λάινους Τέρχορστ του βρετανικού Royal United Services Institute επισημαίνει ότι ακόμη και χώρες οι οποίες μπορούν ήδη να δανειστούν φθηνά έχουν έναν σημαντικό λόγο να συμμετάσχουν: να εξασφαλίσουν ότι οι δικές τους εταιρείες θα έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση της DSRB.

Στη Βρετανία, μάλιστα, εκπρόσωποι της αμυντικής βιομηχανίας έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι η χώρα κινδυνεύει να δει τις επιχειρήσεις της να αποκλείονται από έργα που θα χρηματοδοτεί η νέα τράπεζα, εάν το Λονδίνο παραμείνει εκτός.

Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο και για την Ελλάδα.

Η συμμετοχή στον ιδρυτικό πυρήνα μπορεί δυνητικά να μην αφορά μόνο το πώς η Αθήνα θα χρηματοδοτεί τις αμυντικές της ανάγκες, αλλά και το πώς ελληνικές εταιρείες θα μπορέσουν να μπουν σε μια νέα διεθνή αλυσίδα χρηματοδότησης και παραγωγής.

JPMorgan και Deutsche Bank έχουν ήδη μπει στο παιχνίδι

Το project έχει προσελκύσει ήδη και το ενδιαφέρον των μεγαλύτερων τραπεζών του κόσμου.

Περίπου δώδεκα διεθνείς τράπεζες, μεταξύ των οποίων η JPMorgan και η Deutsche Bank, έχουν διαθέσει συνολικά περίπου 10 εκατ. δολάρια σε χρηματοδότηση ή υπηρεσίες για να βοηθήσουν στη δημιουργία του νέου οργανισμού.

Οι ίδιες τράπεζες υποστήριξαν διαφημιστική καταχώριση στους Financial Times, σύμφωνα με την οποία το εγχείρημα διαθέτει τα χαρακτηριστικά ενός μελλοντικού πολυμερούς χρηματοπιστωτικού ιδρύματος με αξιολόγηση ΑΑΑ.

Η εμπλοκή τους, βεβαίως, δεν είναι φιλανθρωπική.

Εάν η DSRB φτάσει στα μεγέθη που σχεδιάζονται, οι διεθνείς τράπεζες μπορούν να αποκομίσουν σημαντικές αμοιβές από τη διάρθρωση και χρηματοδότηση των projects της.

Η μεγάλη μάχη μέχρι το φθινόπωρο

Οι επόμενες εβδομάδες είναι κρίσιμες.

Η υπογραφή του ιδρυτικού καταστατικού σχεδιάζεται για το φθινόπωρο, ενώ ο επίσημος στόχος των χωρών που στηρίζουν το εγχείρημα είναι η DSRB να μπορέσει να ξεκινήσει τη λειτουργία της ήδη από το 2027.

Ο Καναδάς δηλώνει μάλιστα έτοιμος να προχωρήσει ακόμη και με τη σημερινή ομάδα των κρατών, αφήνοντας ανοιχτή την πόρτα για νέες προσχωρήσεις αργότερα.

Το μεγάλο στοίχημα, όμως, παραμένει η προσέλκυση περισσότερων ισχυρών οικονομιών.

Γιατί τα 100 δισ. ευρώ ακούγονται εντυπωσιακά, αλλά για να μπορέσει η νέα τράπεζα να τα κινητοποιήσει με πραγματικά ανταγωνιστικό κόστος χρειάζεται ισχυρούς μετόχους, υψηλή αξιολόγηση και εμπιστοσύνη των αγορών.

Και κάπου εδώ βρίσκεται και η μεγάλη εικόνα.

Η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ δεν συζητούν πλέον μόνο πόσα όπλα χρειάζονται.

Αρχίζουν να χτίζουν και τη νέα χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική που θα πληρώσει για αυτά.

Και σε αυτή τη νέα «τράπεζα του επανεξοπλισμού», η Ελλάδα έχει επιλέξει να βρίσκεται από την πρώτη ημέρα στο τραπέζι των ιδρυτών.

Διαβάστε ακόμη: