Η εικόνα της Exxon θυμίζει περισσότερο εργοστάσιο του μέλλοντος παρά την παραδοσιακή πετρελαϊκή βιομηχανία. Στη μέση του δυτικού Τέξας, ένας εργαζόμενος κάθεται πλέον μπροστά σε οθόνες αντί να βρίσκεται πάνω στο δάπεδο μιας εξέδρας γεώτρησης.

Μπροστά του, ρομποτικοί βραχίονες μετακινούν τεράστιους χαλύβδινους σωλήνες βάρους περίπου 900 κιλών, τους τοποθετούν στη σωστή θέση και εκτελούν εργασίες οι οποίες μέχρι σήμερα απαιτούσαν ανθρώπινη παρουσία σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία ολόκληρης της εγκατάστασης.

Και αυτό είναι μόνο η αρχή.

Η ExxonMobil επιχειρεί να μετατρέψει την Τεχνητή Νοημοσύνη, τη ρομποτική και την αυτοματοποίηση σε ένα από τα σημαντικότερα όπλα της για την επόμενη φάση της αμερικανικής πετρελαϊκής παραγωγής.

Ο στόχος είναι συγκεκριμένος και εξαιρετικά φιλόδοξος:

να αυξήσει την παραγωγή της στη λεκάνη Permian κατά σχεδόν 40%, στα 2,5 εκατ. βαρέλια ισοδυνάμου πετρελαίου ημερησίως έως το 2030.

Από δύο ρομποτικές εξέδρες στις μισές γεωτρήσεις της Exxon

Σήμερα η Exxon λειτουργεί περισσότερες από 30 εξέδρες γεώτρησης στο Permian, τη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγική περιοχή των Ηνωμένων Πολιτειών.

Μόνο δύο είναι αυτή τη στιγμή εξοπλισμένες με τα νέα αυτοματοποιημένα ρομποτικά συστήματα.

Αυτό όμως πρόκειται να αλλάξει πολύ γρήγορα.

Το σχέδιο της εταιρείας προβλέπει ότι το 25% του στόλου θα είναι αυτοματοποιημένο μέσα στο 2027 και το ποσοστό θα φτάσει στο 50% έως το 2028.

Σε δύο χρόνια, δηλαδή, περίπου μία στις δύο εξέδρες της Exxon στην περιοχή μπορεί να λειτουργεί με σημαντικό μέρος των πιο επικίνδυνων και επαναλαμβανόμενων εργασιών να έχει περάσει από τους ανθρώπους στις μηχανές.

Και το κίνητρο δεν είναι μόνο η τεχνολογική πρωτοπορία.

Είναι κυρίως η παραγωγικότητα.

3,2 χιλιόμετρα σε έξι ημέρες

Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν γιατί η Exxon επενδύει τόσο επιθετικά στην τεχνολογία.

Η πρώτη αυτοματοποιημένη εξέδρα της εταιρείας, με εξοπλισμό της Helmerich & Payne, τέθηκε σε λειτουργία το 2025.

Σε μία από τις πρώτες σημαντικές εφαρμογές της κατάφερε να πραγματοποιήσει οριζόντια γεώτρηση δύο μιλίων – περίπου 3,2 χιλιομέτρων – σε λίγο περισσότερο από έξι ημέρες.

Ήταν η τρίτη ταχύτερη αντίστοιχη γεώτρηση στην ιστορία της Exxon.

Το οικονομικό αποτέλεσμα είναι προφανές.

Όσο μειώνεται ο χρόνος που χρειάζεται για να ολοκληρωθεί μία γεώτρηση, τόσο περισσότερες μπορεί να πραγματοποιήσει μια εταιρεία χρησιμοποιώντας τον ίδιο εξοπλισμό.

Και όσο περιορίζονται οι αποκλίσεις και τα λάθη στις επαναλαμβανόμενες διαδικασίες, τόσο χαμηλότερο μπορεί να γίνει το κόστος ανά παραγόμενο βαρέλι.

Τα ρομπότ μπαίνουν στην «κόκκινη ζώνη»

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λόγος:

η ασφάλεια.

Το δάπεδο της εξέδρας αποτελεί παραδοσιακά ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία μιας γεώτρησης.

Εκεί μετακινούνται τεράστιοι σωλήνες, λειτουργούν βαριά μηχανήματα και υπάρχουν συστήματα υπό υψηλή πίεση.

Σύμφωνα με τον Μπαρτ Κάχιρ, ανώτερο αντιπρόεδρο της Exxon για τις μη συμβατικές δραστηριότητες, περίπου το ένα τρίτο των σοβαρών τραυματισμών κατά τη διάνοιξη πετρελαϊκών γεωτρήσεων συμβαίνει πάνω στο δάπεδο της εξέδρας.

Στο νέο μοντέλο οι εργαζόμενοι απομακρύνονται από αυτή την «κόκκινη ζώνη».

Οι ρομποτικοί βραχίονες αναλαμβάνουν να σηκώνουν και να τοποθετούν τους σωλήνες, ενώ οι άνθρωποι ελέγχουν τη διαδικασία από ασφαλέστερο χώρο μέσω ψηφιακών συστημάτων.

Όπως το θέτει η ίδια η Exxon, όταν οι άνθρωποι απομακρύνονται από το δάπεδο δεν εξαφανίζονται από την παραγωγική διαδικασία: μπορούν να επικεντρωθούν στον σχεδιασμό της επόμενης εργασίας και στη διαχείριση ολόκληρης της γεώτρησης.

Μετά τα ρομπότ έρχεται η AI

Η πραγματική επανάσταση, όμως, δεν σταματά στους ρομποτικούς βραχίονες.

Η Exxon χρησιμοποιεί ήδη Τεχνητή Νοημοσύνη και αυτοματοποιημένα συστήματα λήψης αποφάσεων σε άλλες γεωτρήσεις της.

Στις υπεράκτιες επιχειρήσεις της στη Γουιάνα έχει αναπτύξει ιδιόκτητο drilling advisory system που χρησιμοποιεί AI για να προσδιορίζει τις ιδανικές παραμέτρους της γεώτρησης.

Το σύστημα μπορεί να λειτουργήσει με closed-loop automation: λαμβάνει δεδομένα, αποφασίζει πώς πρέπει να προσαρμοστεί η διαδικασία και εφαρμόζει τις αλλαγές χωρίς να απαιτείται συνεχής ανθρώπινη παρέμβαση.

Η συνεργασία της Exxon με την SLB έχει ήδη προχωρήσει ακόμη περισσότερο.

Σε γεωτρήσεις στη Γουιάνα, αυτόνομα συστήματα κατάφεραν να πλοηγηθούν σε περισσότερα από 48 χιλιόμετρα σύνθετων τρισδιάστατων διαδρομών γεώτρησης, με πάνω από 93% των σχετικών εργασιών να πραγματοποιούνται αυτόνομα και την επιχείρηση να παρακολουθείται εξ αποστάσεως από κέντρο στην ξηρά.

Τον Μάρτιο του 2026, μάλιστα, Exxon και Halliburton ανακοίνωσαν ότι πέτυχαν στη Γουιάνα την πρώτη πλήρως αυτοματοποιημένη γεωλογική τοποθέτηση γεώτρησης με ολοκληρωμένο αυτοματισμό της εξέδρας, συνδέοντας σε έναν ενιαίο κλειστό κύκλο τα γεωλογικά δεδομένα, την επιλογή της πορείας και τον έλεγχο του εξοπλισμού.

Το «νευρικό κέντρο» στο Χιούστον

Παράλληλα αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο παρακολουθείται η παραγωγή.

Η Exxon έχει δημιουργήσει το Vantage, ένα κεντρικό τεχνολογικό hub που παρακολουθεί και διαχειρίζεται δραστηριότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου σε χιλιάδες σημεία.

Τα μεγέθη είναι εντυπωσιακά.

Περισσότερες από 22.000 εγκαταστάσεις παρακολουθούνται από το σύστημα σε 24ωρη βάση.

Μέσω του Vantage διαχειρίζεται και βελτιστοποιείται παραγωγή άνω του 1 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, περισσότερα από 3 δισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου και πάνω από 3 εκατ. βαρέλια νερού την ημέρα.

Η Exxon υποστηρίζει ότι η απομακρυσμένη παρακολούθηση και η βελτιστοποίηση των εγκαταστάσεων έχουν ήδη προσθέσει πάνω από 29.000 βαρέλια ημερησίως στην παραγωγή.

Το μοντέλο δείχνει προς τα πού πηγαίνει η βιομηχανία:

λιγότεροι άνθρωποι να μετακινούνται συνεχώς ανάμεσα στις εγκαταστάσεις και περισσότερα δεδομένα να καταλήγουν σε κεντρικά επιχειρησιακά κέντρα.

Δισεκατομμύρια αισθητήρες «μιλούν» στην AI

Η πρώτη ύλη αυτού του νέου μοντέλου δεν είναι μόνο το πετρέλαιο.

Είναι και τα δεδομένα.

Η Exxon αναφέρει ότι η AI μπορεί να επεξεργάζεται πληροφορίες από δισεκατομμύρια αισθητήρες και συστήματα παρακολούθησης σε ολόκληρο το δίκτυο δραστηριοτήτων της.

Οι αλγόριθμοι αναζητούν μοτίβα που ένας άνθρωπος θα ήταν πρακτικά αδύνατο να εντοπίσει σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας στην εταιρεία να προβλέπει προβλήματα, να βελτιστοποιεί τον εξοπλισμό και να αυξάνει την παραγωγή.

Στο Permian η Exxon συνεργάζεται επίσης με τη Microsoft για την αξιοποίηση τεχνολογιών IoT και cloud, συγκεντρώνοντας δεδομένα από ένα τεράστιο δίκτυο αισθητήρων.

Ο τελικός στόχος είναι ακόμη πιο φιλόδοξος:

η μετάβαση σε ολοκληρωμένα συστήματα κλειστού βρόχου, ικανά να αναγνωρίζουν ένα γεγονός και να αντιδρούν αυτόματα.

Το μεγάλο πρόβλημα του σχιστολιθικού πετρελαίου

Όλα αυτά δεν γίνονται επειδή η Exxon θέλει απλώς να εμφανίζεται ως τεχνολογική εταιρεία.

Υπάρχει ένα θεμελιώδες οικονομικό πρόβλημα που πρέπει να λύσει.

Τα κοιτάσματα shale παρουσιάζουν γρήγορη πτώση παραγωγής μετά την έναρξη λειτουργίας ενός πηγαδιού.

Επιπλέον, ο κλάδος καταφέρνει σήμερα να ανακτήσει κατά μέσο όρο μόλις περίπου 10% του πετρελαίου που βρίσκεται εγκλωβισμένο στα συμπαγή πετρώματα του Permian.

Αυτό αφήνει ένα τεράστιο ποσοστό υδρογονανθράκων κάτω από τη γη.

Και εκεί βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο οικονομικό στοίχημα της Exxon.

Η εταιρεία αναπτύσσει περισσότερες από 40 διαφορετικές τεχνολογίες, με στόχο να διπλασιάσει το ποσοστό ανάκτησης πετρελαίου από το Permian στις αρχές της δεκαετίας του 2030.

Εάν το πετύχει, η επίδραση θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερη από το να ανοίξει απλώς περισσότερα πηγάδια.

Θα σημαίνει ότι η Exxon θα μπορεί να βγάζει περισσότερο πετρέλαιο από κοιτάσματα που ήδη διαθέτει.

Exxon και Chevron ακολουθούν δύο διαφορετικούς δρόμους

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διαφορετική στρατηγική των δύο αμερικανικών πετρελαϊκών κολοσσών.

Η Exxon θέλει να αυξήσει την παραγωγή της στο Permian σχεδόν κατά 40%, στα 2,5 εκατ. βαρέλια ισοδυνάμου πετρελαίου την ημέρα έως το 2030.

Η Chevron, αντίθετα, σχεδιάζει να διατηρήσει τη δική της παραγωγή περίπου στο 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στις ελεύθερες ταμειακές ροές.

Πρόκειται ουσιαστικά για δύο διαφορετικά στοιχήματα.

Η Chevron ποντάρει περισσότερο στην οικονομική απόδοση των υφιστάμενων assets.

Η Exxon ποντάρει ότι η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει την οικονομία του shale και να της επιτρέψει να παράγει σημαντικά μεγαλύτερες ποσότητες χωρίς ανάλογη αύξηση του κόστους.

Η πετρελαϊκή εξέδρα του μέλλοντος

Αυτό είναι τελικά το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας.

Για περισσότερο από έναν αιώνα η εικόνα μιας πετρελαϊκής γεώτρησης ήταν συνδεδεμένη με βαριά χειρωνακτική εργασία, εργαζόμενους πάνω στην εξέδρα και δεκάδες ανθρώπους να ελέγχουν κάθε στάδιο της διαδικασίας.

Η εικόνα αρχίζει να αλλάζει.

Ρομπότ μετακινούν τους σωλήνες.

Αισθητήρες συλλέγουν δεδομένα.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη υπολογίζει τις ιδανικές παραμέτρους.

Αλγόριθμοι προσαρμόζουν τη γεώτρηση.

Και άνθρωποι εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά παρακολουθούν την παραγωγή από κεντρικά control rooms.

Δεν σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι εξαφανίζονται από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Σημαίνει όμως ότι ο ρόλος τους μετακινείται από τη βαριά και επικίνδυνη χειρωνακτική εργασία προς την επίβλεψη, τον σχεδιασμό και τη διαχείριση των αυτοματοποιημένων συστημάτων.

Και πίσω από όλη αυτή την τεχνολογική επανάσταση υπάρχει ένας πολύ παραδοσιακός επιχειρηματικός στόχος:

να βγαίνει περισσότερο πετρέλαιο, σε λιγότερο χρόνο, με χαμηλότερο κόστος και μικρότερο κίνδυνο.

Εάν η Exxon πετύχει το στοίχημα των 2,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως στο Permian έως το 2030, η μεγαλύτερη αλλαγή στο αμερικανικό shale μπορεί τελικά να μην έρθει από την ανακάλυψη ενός νέου κοιτάσματος.

Μπορεί να έρθει από τα ρομπότ και τους αλγόριθμους που θα μάθουν να βγάζουν πολύ περισσότερο πετρέλαιο από αυτό που υπάρχει ήδη.

Διαβάστε ακόμη: