Η Ευρώπη κοιτάζει με αγωνία τον χειμώνα: Οι αποθήκες αερίου μόλις στο 62% – Το «μαξιλάρι» στο πετρέλαιο και ο φόβος του LNG

Η Ευρώπη έχει περάσει τους τελευταίους μήνες με το βλέμμα στραμμένο στα Στενά του Ορμούζ και την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Καθώς όμως το καλοκαίρι τελειώνει, το μεγαλύτερο ενεργειακό ερώτημα μετακινείται.

Από το πετρέλαιο στο φυσικό αέριο. Και από το Ορμούζ στον ευρωπαϊκό χειμώνα.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας δεν θεωρεί αυτή τη στιγμή αναγκαία μια δεύτερη συντονισμένη αποδέσμευση πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα των χωρών-μελών του. Παρά τη μεγάλη παρέμβαση του Μαρτίου, όταν διοχετεύθηκαν στην αγορά 400 εκατ. βαρέλια, περίπου το 80% των στρατηγικών αποθεμάτων παραμένει διαθέσιμο, σύμφωνα με τον επικεφαλής του IEA Φατίχ Μπιρόλ.

Στο πετρέλαιο, επομένως, υπάρχει ακόμη ένα μεγάλο «μαξιλάρι».

Στο φυσικό αέριο, όμως, η εικόνα είναι αισθητά πιο ανησυχητική.

Οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται περίπου στο 62%, έναντι 74% πριν από έναν χρόνο και πενταετούς μέσου όρου περίπου 79%, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε πρόσφατα η UBS.

Και η Ευρώπη έχει μπροστά της μόλις μερικούς μήνες για να ενισχύσει σημαντικά αυτά τα αποθέματα πριν αρχίσει η περίοδος της μεγάλης κατανάλωσης.

Ο IEA κρατά τα «πυρομαχικά» του

Στην αγορά πετρελαίου, η κατάσταση κάθε άλλο παρά φυσιολογική είναι.

Ο πόλεμος και η ουσιαστική διακοπή της ομαλής λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ εξακολουθούν να αφαιρούν εκατομμύρια βαρέλια από την παγκόσμια αγορά.

Στην τελευταία μηνιαία έκθεσή του, ο IEA υπολόγισε ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου τον Ιούλιο έφτασε τα 101,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, παραμένοντας όμως 6,3 εκατ. βαρέλια χαμηλότερα από έναν χρόνο πριν. Περίπου 8,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραγωγής του Κόλπου παρέμεναν εκτός αγοράς.

Τα παγκόσμια παρατηρούμενα αποθέματα είχαν παράλληλα μειωθεί κατά 410 εκατ. βαρέλια από την έναρξη του πολέμου, ενώ ο IEA υπολογίζει πλέον έλλειμμα περίπου 1,8 εκατ. βαρελιών ημερησίως για το τρίτο τρίμηνο.

Παρά τα δεδομένα αυτά, ο Οργανισμός δεν ετοιμάζεται σήμερα να ανοίξει ξανά τις στρατηγικές δεξαμενές.

Η λογική είναι απλή:

δεν θέλει να ξοδέψει τώρα το τελευταίο μεγάλο όπλο που διαθέτει για μια ενδεχόμενη ακόμη σοβαρότερη κρίση.

Ο Μπιρόλ ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή συζήτηση για δεύτερη συντονισμένη αποδέσμευση, χωρίς βεβαίως να αποκλείει μελλοντική παρέμβαση εάν υπάρξει νέα μεγάλη διαταραχή της προσφοράς.

Η Ευρώπη δεν έχει πρόβλημα πετρελαίου – ακόμη

Ανάλογη είναι και η σημερινή εκτίμηση των ευρωπαϊκών αρχών.

Η Ομάδα Συντονισμού Πετρελαίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατέληξε τον Ιούλιο ότι δεν υπάρχει άμεσο πρόβλημα επάρκειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι ανάγκες της Ευρώπης μπορούν ακόμη να καλυφθούν μέσω εμπορικών αποθεμάτων και εναλλακτικών προμηθειών από τις διεθνείς αγορές.

Υπάρχει όμως μία σημαντική υποσημείωση.

Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και ο αποκλεισμός του Ορμούζ, τόσο περισσότερο σφίγγει η αγορά.

Ο IEA υπολογίζει ότι οι εξαγωγές πετρελαίου της περιοχής, ακόμη και μέσω διαδρομών που παρακάμπτουν τα Στενά, υποχώρησαν κατά 2,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Ιούλιο, στα 15 εκατ. βαρέλια.

Το μαξιλάρι, λοιπόν, υπάρχει.

Αλλά δεν είναι ανεξάντλητο.

Το πραγματικό πρόβλημα λέγεται Κατάρ

Στο φυσικό αέριο η εξίσωση είναι πολύ πιο δύσκολη.

Και ένας αριθμός εξηγεί το γιατί:

96%.

Τόσο έχουν μειωθεί οι εξαγωγές LNG του Κατάρ στους έξι μήνες του πολέμου, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Reuters.

Πριν από τον πόλεμο, το Κατάρ παρείχε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου LNG.

Στο αντίστοιχο εξάμηνο πέρυσι είχε εξαγάγει 509 φορτία.

Φέτος μόλις 18.

Η οικονομική ζημιά για το εμιράτο υπολογίζεται ήδη σε περίπου 24 δισ. δολάρια χαμένων πωλήσεων φυσικού αερίου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξήσει τις εξαγωγές LNG και έχουν καλύψει ένα μέρος του κενού.

Δεν αρκεί όμως για να εξαφανίσει το πρόβλημα.

Το ενεργειακό σοκ που δεν τελειώνει μαζί με τον πόλεμο

Υπάρχει μάλιστα ένα ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο.

Ακόμη και εάν αύριο αποκατασταθεί πλήρως η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, η παγκόσμια αγορά LNG δεν επιστρέφει αυτομάτως στην κατάσταση που βρισκόταν πριν από τον πόλεμο.

Ο IEA εκτιμά ότι οι απώλειες LNG από Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έφτασαν περίπου τα 20 δισ. κυβικά μέτρα μόνο για τον Μάρτιο και τον Απρίλιο.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι οι ζημιές στις εγκαταστάσεις υγροποίησης του Κατάρ.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό, αυτές μπορούν να μειώσουν την παραγωγή LNG της χώρας κατά σχεδόν 70 δισ. κυβικά μέτρα έως το 2030, εφόσον απαιτηθούν τέσσερα χρόνια για την πλήρη αποκατάσταση.

Οι συνολικές απώλειες στην παγκόσμια προσφορά LNG που συνδέονται με τη σύγκρουση υπολογίζονται σε περίπου 120 δισ. κυβικά μέτρα για την περίοδο 2026-2030.

Αυτό έχει μία πολύ σημαντική συνέπεια:

το μεγάλο κύμα νέας προσφοράς LNG που αναμενόταν να χαλαρώσει την παγκόσμια αγορά καθυστερεί τουλάχιστον δύο χρόνια.

Άρα η Ευρώπη δεν αντιμετωπίζει απλώς ένα προσωρινό πρόβλημα μερικών μηνών.

Οι αποθήκες στο 62% – Ο στόχος στο 80%

Και κάπου εδώ μπαίνει στην εξίσωση ο χειμώνας.

Οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονταν στις 18 Αυγούστου περίπου στο 62% της δυναμικότητάς τους.

Πέρυσι την ίδια περίοδο ήταν περίπου στο 74%.

Ο μέσος όρος της τελευταίας πενταετίας ήταν περίπου 79%.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί ότι ένα επίπεδο περίπου 80% πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου μπορεί να εξασφαλίσει επαρκή ασφάλεια εφοδιασμού.

Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει να γεμίζει τις αποθήκες της με αρκετά γρήγορο ρυθμό.

Και πρέπει να το κάνει σε μια παγκόσμια αγορά όπου έχει χαθεί μεγάλο μέρος του LNG του Κατάρ και όπου τα ευρωπαϊκά φορτία ανταγωνίζονται τις ανάγκες της Ασίας.

Ο φόβος δεν είναι να «σβήσουν τα φώτα»

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.

Το σημερινό πρόβλημα δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη οδεύει αναγκαστικά προς έλλειψη φυσικού αερίου ή δελτίο στην ενέργεια.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε εκτιμήσει την άνοιξη ότι η ασφάλεια εφοδιασμού παρέμενε σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστη και ότι ένα επίπεδο αποθήκευσης 80% θα ήταν αρκετό για τον χειμώνα.

Το πραγματικό ρίσκο βρίσκεται αλλού:

στην τιμή που μπορεί να χρειαστεί να πληρώσει η Ευρώπη για να εξασφαλίσει το αέριο που χρειάζεται.

Όσο χαμηλότερα είναι τα αποθέματα, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για νέα φορτία.

Όσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για LNG, τόσο περισσότερο πρέπει οι Ευρωπαίοι αγοραστές να ανταγωνιστούν εκείνους της Ασίας.

Και όσο μικρότερη είναι η διαθέσιμη παγκόσμια προσφορά, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει η τιμή αυτού του ανταγωνισμού.

Ήδη το ευρωπαϊκό TTF κινούνταν στα μέσα Αυγούστου στην περιοχή των 60 και πλέον ευρώ ανά μεγαβατώρα, με τις χαμηλές αποθήκες και την αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ να στηρίζουν τις τιμές.

Και μετά έρχεται ο καιρός

Υπάρχει ένας παράγοντας τον οποίο ούτε οι Βρυξέλλες ούτε ο IEA μπορούν να ελέγξουν:

ο καιρός.

Ένας ήπιος ευρωπαϊκός χειμώνας μπορεί να μετατρέψει το σημερινό πρόβλημα σε μια δύσκολη αλλά διαχειρίσιμη ενεργειακή εξίσωση.

Η ζήτηση για θέρμανση θα παραμείνει χαμηλότερη και οι αποθήκες θα αδειάζουν με πιο αργό ρυθμό.

Ένας παρατεταμένος ψυχρός χειμώνας, όμως, αλλάζει δραματικά την εικόνα.

Η ζήτηση αυξάνεται απότομα.

Οι αποθήκες αδειάζουν ταχύτερα.

Η ανάγκη για spot φορτία LNG μεγαλώνει.

Και η Ευρώπη αναγκάζεται να προσφέρει υψηλότερες τιμές για να προσελκύσει φορτία που διαφορετικά θα κατευθύνονταν προς την Ασία.

Ο Φατίχ Μπιρόλ προειδοποιεί ακριβώς γι’ αυτό: ένας ιδιαίτερα βαρύς χειμώνας μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα στην Ευρώπη με τα σημερινά επίπεδα αποθήκευσης.

Το Reuters καταγράφει επίσης ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα έχουν πέσει σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο για την εποχή, αυξάνοντας τον κίνδυνο απότομων ανατιμήσεων εάν ο χειμώνας αποδειχθεί ψυχρός.

Το μάθημα του 2022 επιστρέφει

Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια γνώριμη αλλά διαφορετική εκδοχή του προβλήματος που αντιμετώπισε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τότε το ερώτημα ήταν πώς θα αντικαταστήσει το ρωσικό αέριο.

Σήμερα έχει δημιουργήσει περισσότερες εναλλακτικές και διαθέτει πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα εισαγωγής LNG.

Όμως ακριβώς επειδή έχει στραφεί περισσότερο στο LNG, είναι και περισσότερο εκτεθειμένη σε παγκόσμιες διαταραχές της αγοράς του.

Η κρίση του Ορμούζ το απέδειξε.

Η ACER έχει υπολογίσει ότι μια σοβαρή διαταραχή στη Μέση Ανατολή μπορεί να επηρεάσει έως και 20% των παγκόσμιων εξαγωγών LNG.

Αυτό σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια δεν εξαρτάται πλέον μόνο από αγωγούς και σχέσεις με τη Μόσχα.

Εξαρτάται από τα Στενά του Ορμούζ, τα εργοστάσια υγροποίησης του Κατάρ, τους αμερικανικούς τερματικούς σταθμούς LNG, τη ζήτηση της Ασίας και τις καιρικές συνθήκες στην Ευρώπη.

Το πετρέλαιο έχει «ασφάλεια» – Το αέριο έχει τον χειμώνα

Κάπως έτσι διαμορφώνονται δύο εντελώς διαφορετικές εικόνες στις ενεργειακές αγορές.

Στο πετρέλαιο η κατάσταση είναι δύσκολη, τα αποθέματα έχουν μειωθεί και εκατομμύρια βαρέλια παραγωγής εξακολουθούν να λείπουν.

Υπάρχει όμως ακόμη ένα ισχυρό τελευταίο ανάχωμα:

περίπου το 80% των στρατηγικών αποθεμάτων του IEA παραμένει διαθέσιμο.

Στο φυσικό αέριο δεν υπάρχει αντίστοιχο παγκόσμιο στρατηγικό «οπλοστάσιο» που μπορεί απλώς να ανοίξει με μια συντονισμένη απόφαση.

Η Ευρώπη πρέπει να γεμίσει τις δικές της αποθήκες αγοράζοντας αέριο από μια ήδη πιεσμένη διεθνή αγορά.

Και βρίσκεται σήμερα περίπου στο 62%.

Γι’ αυτό το κρίσιμο ενεργειακό ερώτημα των επόμενων μηνών μπορεί να μην είναι τελικά πού θα πάει το πετρέλαιο.

Μπορεί να είναι πολύ πιο απλό:

πόσο κρύος θα είναι ο ευρωπαϊκός χειμώνας — και πόσο ακριβά θα πρέπει να πληρώσει η Ευρώπη για να τον περάσει.