Έξι κρίσιμα μέτωπα βρίσκονται πλέον στο τραπέζι για τα κόκκινα δάνεια, καθώς η κυβέρνηση εξετάζει παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να αλλάξουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται οι οφειλές και αντιμετωπίζονται οι δανειολήπτες από τους servicers.

Το βασικό ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν πιο βιώσιμες λύσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που παραμένουν εγκλωβισμένα σε χρέη επί σειρά ετών.

Την ίδια στιγμή, όμως, η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι δεν εξετάζει οριζόντιες λύσεις ή γενικευμένα κουρέματα που θα μπορούσαν να πλήξουν την κουλτούρα πληρωμών.

1. Πλαφόν στους τόκους και τα πανωτόκια

Το πρώτο μεγάλο ζήτημα αφορά τη διόγκωση των οφειλών.

Σε πολλές περιπτώσεις, δανειολήπτες πληρώνουν για χρόνια υψηλές δόσεις χωρίς να βλέπουν το αρχικό κεφάλαιο του δανείου να μειώνεται ουσιαστικά.

Αυτό συμβαίνει όταν οι ρυθμίσεις αφορούν κυρίως την πληρωμή τόκων και όχι κεφαλαίου.

Έτσι, το χρέος μπορεί να παραμένει σταθερό ή ακόμη και να αυξάνεται.

Στο τραπέζι βρίσκεται πλέον η θέσπιση πλαφόν στη συνολική διόγκωση της οφειλής, ώστε να περιορίζεται ο ανατοκισμός και τα λεγόμενα πανωτόκια.

Η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να αφορά ιδιαίτερα δάνεια step up, ρυθμίσεις σε ελβετικό φράγκο και άλλες περιπτώσεις όπου η οφειλή έχει πολλαπλασιαστεί σε σχέση με το αρχικό ποσό.

2. Πιο βιώσιμες ρυθμίσεις αντί για συνεχείς επαναρυθμίσεις

Οι servicers πραγματοποιούν κάθε χρόνο ρυθμίσεις δανείων ύψους δισεκατομμυρίων ευρώ.

Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό αυτών των ρυθμίσεων «σπάει» ξανά.

Πρόκειται για το λεγόμενο redefault.

Το πρόβλημα είναι ότι σε αρκετές περιπτώσεις η νέα δόση εξακολουθεί να μην είναι πραγματικά βιώσιμη για τον δανειολήπτη.

Έτσι, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος:

ρύθμιση, πληρωμές για κάποιο διάστημα, νέα αδυναμία πληρωμής και νέα ρύθμιση.

Η νέα προσέγγιση που εξετάζεται θέλει τις ρυθμίσεις να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη την πραγματική οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη.

3. Πιθανότερα κουρέματα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις

Στο επίκεντρο βρίσκονται ιδιαίτερα επιχειρηματικά δάνεια.

Υπάρχουν επιχειρηματίες που κατάφεραν να επιβιώσουν από την οικονομική κρίση αλλά εξακολουθούν να κουβαλούν παλιά χρέη, συχνά με εγγύηση την προσωπική τους περιουσία.

Σε τέτοιες περιπτώσεις εξετάζεται η δυνατότητα για πιο γενναίες ρυθμίσεις ή κουρέματα, εφόσον αυτά κρίνονται οικονομικά βιώσιμα.

Δεν προβλέπεται, πάντως, γενικευμένο κούρεμα για όλους.

Η κάθε περίπτωση αναμένεται να εξετάζεται ξεχωριστά.

4. Αλλαγές στον Κώδικα Δεοντολογίας των servicers

Ένα ακόμη σημαντικό μέτωπο είναι ο τρόπος λειτουργίας και επικοινωνίας των εταιρειών διαχείρισης.

Σε αρκετά παλιά δάνεια οι φάκελοι είναι ελλιπείς.

Ορισμένες απαιτήσεις έχουν περάσει από τράπεζες σε bad banks και στη συνέχεια σε funds και servicers, με αποτέλεσμα να λείπουν στοιχεία για παλιές πληρωμές ή κινήσεις του δανείου.

Αυτό δημιουργεί προβλήματα και στην επικοινωνία με τον οφειλέτη.

Για αυτό εξετάζεται νέα αλλαγή στον Κώδικα Δεοντολογίας, ώστε να υπάρχουν πιο σαφείς υποχρεώσεις για ενημέρωση και προτάσεις ρύθμισης.

5. Τι αλλάζει για τους εγγυητές

Ιδιαίτερα σημαντικό θεωρείται και το ζήτημα των εγγυητών.

Σήμερα, αν ο βασικός δανειολήπτης δεν μπορεί να πληρώσει, ο εγγυητής μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με ολόκληρη την οφειλή.

Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, αυτό συμβαίνει μετά τον θάνατο του δανειολήπτη.

Το νέο πλαίσιο εξετάζει πιο προσεκτική αντιμετώπιση των εγγυητών, ειδικά σε περιπτώσεις όπου υπήρχε ασφαλιστήριο συμβόλαιο ζωής που θα έπρεπε να καλύπτει την οφειλή.

Το σημερινό καθεστώς θεωρείται ότι χρειάζεται αναθεώρηση.

6. Ο φορέας επαναμίσθωσης ακινήτων

Κρίσιμο θεωρείται και το επόμενο βήμα για τον φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης ακινήτων.

Το μοντέλο αφορά κυρίως ευάλωτους δανειολήπτες οι οποίοι δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν ούτε μία νέα ρύθμιση.

Στην περίπτωση αυτή ο φορέας θα αποκτά το ακίνητο.

Ο οφειλέτης, όμως, δεν θα απομακρύνεται από το σπίτι.

Θα συνεχίζει να κατοικεί σε αυτό καταβάλλοντας ενοίκιο, μέρος του οποίου θα μπορεί να επιδοτείται από το κράτος.

Μετά την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης περιόδου θα υπάρχει δυνατότητα επαναγοράς.

Για αρκετούς ευάλωτους οφειλέτες, το συγκεκριμένο σχήμα μπορεί να αποτελέσει το τελευταίο δίχτυ προστασίας της κύριας κατοικίας.

Οι δικαστικές αποφάσεις θα παίξουν καθοριστικό ρόλο

Η κυβέρνηση αναμένεται να λάβει υπόψη και τη νομολογία των δικαστηρίων.

Όπως συνέβη στο παρελθόν με τον Νόμο Κατσέλη και τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, αρκετές δικαστικές αποφάσεις έχουν δημιουργήσει ένα πλαίσιο που μπορεί να αποτελέσει οδηγό για νέες νομοθετικές παρεμβάσεις.

Τι γίνεται με την εξαγορά δανείου από τον ίδιο τον οφειλέτη

Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα ζητήματα αφορά τη δυνατότητα ενός δανειολήπτη να αγοράσει πίσω το δάνειό του στην ίδια ή περίπου στην ίδια τιμή με την οποία το απέκτησε ένα fund.

Η κυβέρνηση απορρίπτει αυτή τη στιγμή μία οριζόντια λύση.

Το επιχείρημα είναι ότι αν όλοι οι οφειλέτες μπορούσαν να εξαγοράσουν το δάνειό τους στην τιμή αγοράς του fund, θα δημιουργούνταν σοβαρό ζήτημα για την κουλτούρα πληρωμών.

Θα υπήρχε δηλαδή κίνητρο ακόμη και για συνεπείς δανειολήπτες να σταματήσουν να πληρώνουν περιμένοντας μελλοντικό κούρεμα.

Δεν υιοθετείται οριζόντια το «κυπριακό μοντέλο»

Στο ίδιο πλαίσιο, το υπουργείο Οικονομικών απορρίπτει την άποψη ότι στην Κύπρο υπάρχει γενικευμένο σύστημα που επιτρέπει σε κάθε δανειολήπτη να αγοράζει το δάνειό του στην τιμή του fund.

Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν μπορεί να υπάρξει μία ενιαία λύση για όλους.

Οι παρεμβάσεις θα πρέπει να είναι στοχευμένες.

Η «κόκκινη γραμμή» του Ηρακλή

Υπάρχει, όμως, και ένας ακόμη περιορισμός.

Οι νέες ρυθμίσεις δεν πρέπει να θέσουν σε κίνδυνο τα senior notes του προγράμματος Ηρακλής.

Αν δημιουργηθεί πρόβλημα στις τιτλοποιήσεις, υπάρχει κίνδυνος να ενεργοποιηθούν κρατικές εγγυήσεις και να επιβαρυνθεί ο προϋπολογισμός.

Για αυτό όλες οι αλλαγές θα πρέπει να κινηθούν μέσα σε πολύ συγκεκριμένα δημοσιονομικά όρια.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον δανειολήπτη

Οι έξι παρεμβάσεις δεν συνιστούν ακόμη τελική νομοθετική ρύθμιση.

Δείχνουν, όμως, τη νέα κατεύθυνση που εξετάζεται.

Περισσότερη πίεση στους servicers για ουσιαστικές ρυθμίσεις.

Περιορισμός της ανεξέλεγκτης αύξησης των χρεών.

Νέα αντιμετώπιση για εγγυητές.

Προστασία των πραγματικά ευάλωτων.

Και πιθανότητα πιο γενναίων λύσεων εκεί όπου ένα δάνειο δεν μπορεί πλέον να εξυπηρετηθεί με τον σημερινό τρόπο.

Το μεγάλο στοίχημα είναι να βρεθεί η ισορροπία ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς στόχους:

να δοθεί πραγματική δεύτερη ευκαιρία στους δανειολήπτες που δεν μπορούν να βγουν από την παγίδα του χρέους, χωρίς να επιβραβεύονται όσοι έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν αλλά επιλέγουν να μην το κάνουν.

Διαβάστε ακόμη: