Η απότομη επιδείνωση στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αλλάζει τα δεδομένα για τους λογαριασμούς του Σεπτεμβρίου και επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο κυβερνητικής παρέμβασης. Με την τιμή του ρεύματος να καταγράφει την Τρίτη 25 Αυγούστου νέο υψηλό για το 2026, το οικονομικό και ενεργειακό επιτελείο παρακολουθεί πλέον στενά τις επόμενες συνεδριάσεις, αλλά και τις κινήσεις των προμηθευτών.

Η Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς στην Αγορά Επόμενης Ημέρας διαμορφώνεται στα 173,73 ευρώ/MWh, έναντι 167,55 ευρώ/MWh τη Δευτέρα, σημειώνοντας ημερήσια αύξηση 3,69%. Πρόκειται για την υψηλότερη μέση ημερήσια τιμή που έχει καταγραφεί από την αρχή του έτους.

Περισσότερο ανησυχητική από το ίδιο το επίπεδο της τιμής είναι η ταχύτητα της ανόδου. Την Κυριακή η χονδρική βρισκόταν μόλις στα 109,45 ευρώ/MWh, για να εκτιναχθεί μία ημέρα αργότερα στα 167,55 ευρώ/MWh και να κινηθεί ακόμη υψηλότερα την Τρίτη. Μέσα σε μόλις δύο ημέρες, η αύξηση προσεγγίζει το 59%.

Η εξέλιξη συμπίπτει με την τελική ευθεία για την ανακοίνωση των τιμολογίων ηλεκτρικού ρεύματος του Σεπτεμβρίου, αυξάνοντας την πίεση προς τους παρόχους να συγκρατήσουν τις λιανικές χρεώσεις και προς την κυβέρνηση να έχει έτοιμο ένα δίχτυ προστασίας σε περίπτωση μεγάλης επιβάρυνσης των νοικοκυριών.

Από τις σχεδόν μηδενικές τιμές στα 235 ευρώ/MWh

Η σημερινή συνεδρίαση αποτυπώνει πόσο γρήγορα έχει αλλάξει η εικόνα της αγοράς. Η χαμηλότερη ωριαία τιμή βρίσκεται στα 105,48 ευρώ/MWh, ενώ στην άλλη άκρη της διακύμανσης η αγορά φθάνει τα 235,58 ευρώ/MWh. Η συνολική ζήτηση στην Αγορά Επόμενης Ημέρας ανέρχεται στις 434,22 GWh.

Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας παραμένουν η μεγαλύτερη πηγή στο ενεργειακό μείγμα, με συμμετοχή περίπου 46%, χωρίς όμως να αρκούν για να συγκρατήσουν τη χονδρική στα πολύ χαμηλότερα επίπεδα που είχαν καταγραφεί άλλες ημέρες του Αυγούστου.

Το φυσικό αέριο καλύπτει το 32,3% του μείγματος, οι εισαγωγές το 9,5%, ο λιγνίτης το 5,7% και τα υδροηλεκτρικά το 4,4%. Παράλληλα, οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχονται περίπου στις 24,4 GWh και οι εισαγωγές στις 20,6 GWh.

Η διαφορά σε σχέση με προηγούμενες εβδομάδες του καλοκαιριού είναι εντυπωσιακή. Η υψηλή παραγωγή των φωτοβολταϊκών είχε οδηγήσει ορισμένες μεσημεριανές ώρες τις τιμές ακόμη και κοντά στο μηδέν. Πλέον, ούτε η χαμηλότερη τιμή της ημέρας πέφτει κάτω από τα 100 ευρώ/MWh.

Ο Αύγουστος ακριβότερος κατά σχεδόν 17%

Για το τι θα δουν οι καταναλωτές στους λογαριασμούς του Σεπτεμβρίου, μεγαλύτερη σημασία από ένα ημερήσιο ρεκόρ έχει η μέση χονδρεμπορική τιμή ολόκληρου του Αυγούστου.

Έως και τις 24 Αυγούστου, ο μέσος όρος της Day-Ahead Market είχε φθάσει τα 126,6 ευρώ/MWh, καταγράφοντας αύξηση 15,2% έναντι των περίπου 110 ευρώ/MWh του Ιουλίου.

Με τη σημερινή τιμή των 173,73 ευρώ/MWh να προστίθεται στην εξίσωση, ο μέσος όρος για τις πρώτες 25 ημέρες ανεβαίνει περίπου στα 128,5 ευρώ/MWh, δηλαδή βρίσκεται σχεδόν 17% πάνω από τον Ιούλιο.

Αυτό, βέβαια, δεν συνεπάγεται αντίστοιχη αύξηση 17% στα τιμολόγια λιανικής. Η σχέση χονδρικής και τελικής χρέωσης δεν είναι γραμμική. Οι εταιρείες προμήθειας εφαρμόζουν διαφορετικές στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου, δεν προμηθεύονται το σύνολο της ενέργειας από την ημερήσια αγορά και έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζουν τις εμπορικές εκπτώσεις τους.

Αυτό συνέβη και τον Αύγουστο, όταν οι μεγαλύτεροι πάροχοι επέλεξαν να απορροφήσουν σημαντικό μέρος της προηγούμενης αύξησης της χονδρικής, συγκρατώντας τις τελικές χρεώσεις.

Όσο όμως ο μέσος όρος του Αυγούστου απομακρύνεται από εκείνον του Ιουλίου, τόσο ακριβότερη γίνεται για τις εταιρείες η επανάληψη μιας αντίστοιχης πολιτικής.

Τέσσερις επιλογές για την προστασία των καταναλωτών

Υπό αυτές τις συνθήκες, η κυβέρνηση εξετάζει ένα πλέγμα πιθανών παρεμβάσεων, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει «κλειδώσει» κάποιο μέτρο. Καθοριστικές θα είναι τόσο οι τελευταίες ημέρες του Αυγούστου όσο και οι τιμές που θα ανακοινώσουν οι πάροχοι για τον Σεπτέμβριο.

Το πρώτο και πιο άμεσο ενδεχόμενο είναι η επιστροφή της κρατικής επιδότησης ανά κιλοβατώρα. Πρόκειται για ένα μοντέλο που έχει ήδη χρησιμοποιηθεί στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση και επιτρέπει στο κράτος να καλύπτει μέρος της χρέωσης προμήθειας, μειώνοντας την επιβάρυνση που φθάνει στον καταναλωτή.

Στην παρούσα φάση δεν υπάρχει απόφαση για το ύψος μιας πιθανής επιδότησης, τα όρια κατανάλωσης ή τις κατηγορίες νοικοκυριών που θα μπορούσαν να καλυφθούν.

Η δεύτερη επιλογή είναι να προηγηθεί απορρόφηση της αύξησης από τους ίδιους τους παρόχους, μέσω μεγαλύτερων εμπορικών εκπτώσεων. Ένα τέτοιο μοντέλο εφαρμόστηκε ουσιαστικά τους προηγούμενους μήνες, όταν μεγάλες εταιρείες κράτησαν χαμηλότερα τις λιανικές χρεώσεις παρά την άνοδο της αγοράς.

Σε αυτή την περίπτωση, η κυβέρνηση θα μπορούσε να περιμένει πρώτα τις ανακοινώσεις των εταιρειών και να αποφασίσει στη συνέχεια εάν χρειάζεται κρατική παρέμβαση και σε ποια έκταση.

Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης ένα νέο «ρεύμα pass», με περισσότερο στοχευμένα χαρακτηριστικά. Η ενίσχυση θα μπορούσε να συνδέεται τόσο με τη μηνιαία κατανάλωση του νοικοκυριού όσο και με εισοδηματικά κριτήρια.

Ένα τέτοιο σχήμα θα επέτρεπε την κατεύθυνση περισσότερων πόρων προς τους οικονομικά ευάλωτους καταναλωτές, περιορίζοντας παράλληλα το δημοσιονομικό κόστος σε σχέση με μια οριζόντια επιδότηση. Ωστόσο, δεν έχουν οριστικοποιηθεί ούτε τα εισοδηματικά όρια ούτε το ύψος και η διάρκεια μιας πιθανής ενίσχυσης.

Η τέταρτη και περισσότερο παρεμβατική επιλογή αφορά τη μεταφορά καταναλωτών από κυμαινόμενα πράσινα και κίτρινα τιμολόγια προς σταθερά μπλε προϊόντα.

Τα σταθερά τιμολόγια μπορούν να λειτουργήσουν ως ασπίδα απέναντι σε απότομες αυξήσεις της χονδρικής κατά τη διάρκεια της σύμβασης. Συνοδεύονται, όμως, από χρονική δέσμευση και συχνά από κόστος πρόωρης αποχώρησης. Επομένως, μια υποχρεωτική μετάβαση θα απαιτούσε σημαντικές ρυθμιστικές αλλαγές και δεν αποτελεί αυτή τη στιγμή ειλημμένη κυβερνητική απόφαση.

Το σήμα Χατζηδάκη και οι αλλαγές στους λογαριασμούς

Το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων στο ενεργειακό μέτωπο είχε προαναγγείλει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, κάνοντας λόγο για «ενδιαφέρουσες εξελίξεις θετικές με το ηλεκτρικό ρεύμα» από τον Σεπτέμβριο.

Στον ευρύτερο σχεδιασμό εντάσσεται και η αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, με στόχο ένα περισσότερο διαφανές σύστημα χρεώσεων.

Η συγκεκριμένη αλλαγή, ωστόσο, δεν αποτελεί μέτρο αντιμετώπισης της τρέχουσας αύξησης της χονδρικής. Τα δημοτικά τέλη δεν καταργούνται, αλλά σχεδιάζεται να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο εισπράττονται. Πρόκειται συνεπώς για διαρθρωτική παρέμβαση και όχι για άμεση ελάφρυνση των τιμολογίων του Σεπτεμβρίου.

Το φυσικό αέριο ως νέα εστία αβεβαιότητας

Η εγχώρια άνοδος των τιμών συμπίπτει με ένα ευρύτερο και δυνητικά πιο επικίνδυνο ενεργειακό περιβάλλον στην Ευρώπη.

Σε περίπτωση που οι διαταραχές στις ενεργειακές εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή συνεχιστούν και η αποκατάσταση των ροών πραγματοποιηθεί με αργούς ρυθμούς έως το 2027, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο θα μπορούσε να χρειαστεί να ξεπεράσει τα 100 ευρώ/MWh τον Δεκέμβριο, προκειμένου η Ευρώπη να ανταγωνιστεί αποτελεσματικά την Ασία για διαθέσιμα φορτία LNG και να ενισχύσει τα αποθέματά της.

Πρόκειται για δυσμενές σενάριο και όχι για δεδομένη εξέλιξη. Ωστόσο, για την ελληνική αγορά ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να καλύπτουν μεγάλο μέρος της ζήτησης και συχνά καθορίζουν την οριακή τιμή όταν περιορίζεται η παραγωγή από ΑΠΕ.

Μια νέα ισχυρή άνοδος του φυσικού αερίου θα μπορούσε επομένως να διατηρήσει τη χονδρική ηλεκτρικής ενέργειας σε υψηλά επίπεδα πολύ πέρα από τη σημερινή συγκυρία.

Η δεύτερη γραμμή άμυνας μέσω επενδύσεων

Παράλληλα με τις πιθανές άμεσες παρεμβάσεις στους λογαριασμούς, προωθείται και μια μακροπρόθεσμη στρατηγική ενεργειακής ανθεκτικότητας, η οποία αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο και των ανακοινώσεων της ΔΕΘ.

Η Ελλάδα έχει ζητήσει την επέκταση της Εθνικής Ρήτρας Διαφυγής ώστε να συμπεριληφθούν επενδύσεις που συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια και ανθεκτικότητα.

Οι σχεδιαζόμενες επενδύσεις αναμένεται να ξεπεράσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028, με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους. Στο πακέτο περιλαμβάνονται έργα αποθήκευσης ενέργειας από ΑΠΕ, ενεργειακής εξοικονόμησης, αναβάθμισης κτιρίων και άλλες σχετικές υποδομές.

Οι συγκεκριμένες δαπάνες θα μπορούν να εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών έως 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και 0,6% σωρευτικά έως το 2028, χωρίς όμως να παύουν να προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.

Η διαφορά από τις παρεμβάσεις που εξετάζονται σήμερα είναι ουσιαστική. Η ρήτρα διαφυγής δεν χρηματοδοτεί αυτομάτως επιδοτήσεις στους λογαριασμούς του Σεπτεμβρίου. Στόχος της είναι η δημιουργία υποδομών που θα περιορίσουν μακροπρόθεσμα την έκθεση της οικονομίας στις ενεργειακές διακυμάνσεις.

Οι επόμενες ημέρες κρίνουν τα τιμολόγια του Σεπτεμβρίου

Το κρίσιμο διάστημα αρχίζει τώρα. Οι τελευταίες συνεδριάσεις της χονδρεμπορικής αγοράς μέχρι το τέλος Αυγούστου θα καθορίσουν τον τελικό μέσο όρο του μήνα, ενώ οι πάροχοι θα πρέπει παράλληλα να αποφασίσουν πόσο από το αυξημένο κόστος μπορούν να απορροφήσουν.

Με τη χονδρική στα 173,73 ευρώ/MWh, τον μέσο όρο του Αυγούστου κοντά στα 128,5 ευρώ/MWh και το φυσικό αέριο να αποτελεί σημαντική εξωτερική πηγή κινδύνου, οι πιθανότητες υψηλότερων χρεώσεων στα κυμαινόμενα τιμολόγια έχουν αυξηθεί.

Το ύψος της τελικής επιβάρυνσης, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό. Οι εμπορικές πολιτικές των προμηθευτών, οι τελευταίες ημέρες της χονδρικής και μια πιθανή κρατική παρέμβαση μπορούν να μεταβάλουν αισθητά την τελική εικόνα.

Η ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με τις προηγούμενες εβδομάδες είναι ότι η κυβέρνηση προετοιμάζεται πλέον για το ενδεχόμενο ενεργής παρέμβασης. Οι αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν αφού διαμορφωθεί σαφέστερη εικόνα για τις χρεώσεις του Σεπτεμβρίου, με στόχο να αποτραπεί μια απότομη μεταφορά της ανόδου της χονδρικής στους λογαριασμούς των νοικοκυριών.

Διαβάστε ακόμη: