Πλαστές συμβάσεις, εξώδικα για σπίτια που δεν κατοίκησαν ποτέ, δεσμεύσεις λογαριασμών και ένας ατέρμονος αγώνας απόδειξης της αθωότητάς τους. Η αγορά ηλεκτρικού ρεύματος αποκαλύπτει σοβαρές στρεβλώσεις που κοστίζουν ακριβά τόσο στους συνεπείς καταναλωτές όσο και στα ίδια τα θύματα των κυκλωμάτων απάτης.
Η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνθετο πλέγμα προβλημάτων που δεν περιορίζεται στις υψηλές τιμές του ρεύματος. Πίσω από τους λογαριασμούς κρύβεται ένα σύστημα με κενά ελέγχου, ανεπαρκή εποπτεία και οργανωμένα κυκλώματα, τα οποία εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες του πλαισίου αφήνοντας πίσω τους οικονομικές ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ αλλά και ανθρώπους που καλούνται να αποδείξουν ότι… δεν είναι οι ίδιοι.
Ρευματοκλοπές, «ενεργειακός τουρισμός», πλαστογραφημένες συμβάσεις, παραπλανητικές αλλαγές παρόχου και λανθασμένοι καταλογισμοί συνθέτουν μια εικόνα που, σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, επιβαρύνει τελικά τους συνεπείς καταναλωτές, οι οποίοι καλούνται να καλύψουν το κόστος της παραβατικότητας μέσω των λογαριασμών τους.
Εξώδικα για σπίτια που δεν κατοίκησαν ποτέ
Ανάμεσα στα πιο ανησυχητικά φαινόμενα βρίσκεται η χρήση πλαστών συμβάσεων ηλεκτροδότησης.
Ανυποψίαστοι πολίτες λαμβάνουν εξώδικα ή ακόμη και διαταγές πληρωμής για παροχές ηλεκτρικού ρεύματος που αντιστοιχούν σε κατοικίες στις οποίες δεν έζησαν ποτέ και με τις οποίες δεν είχαν καμία απολύτως σχέση.
Στους φακέλους των εταιρειών εμφανίζονται να έχουν υπογράψει συμβάσεις, υπεύθυνες δηλώσεις και δικαιολογητικά ιδιοκτησίας ή μίσθωσης, τα οποία όμως, όπως αποδεικνύεται σε αρκετές περιπτώσεις, είναι πλαστογραφημένα.
Η αποκάλυψη της απάτης δεν σημαίνει και το τέλος της περιπέτειας. Αντίθετα, ξεκινά ένας μακρύς και κοστοβόρος αγώνας, καθώς ο πολίτης καλείται να αποδείξει ότι οι υπογραφές δεν είναι δικές του, να απευθυνθεί σε γραφολόγους, να υποβάλει μηνύσεις και να κινηθεί νομικά απέναντι σε εταιρείες και αγνώστους δράστες.
Το πρόβλημα επεκτείνεται ακόμη και στους δήμους, καθώς τα δημοτικά τέλη εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ρεύματος. Έτσι, αρκετοί πολίτες λαμβάνουν ειδοποιήσεις για ληξιπρόθεσμες οφειλές που ουδέποτε δημιούργησαν, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ενεργοποιούνται ακόμη και διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης μέσω της φορολογικής διοίκησης.
Το κυνήγι πελατών και οι «τρύπες» του συστήματος
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, πίσω από πολλές από αυτές τις υποθέσεις βρίσκονται οργανωμένα κυκλώματα, τα οποία εκμεταλλεύονται την έντονη εμπορική δραστηριότητα των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι εταιρείες χρησιμοποιούν εκτεταμένα δίκτυα εξωτερικών συνεργατών για την προσέλκυση νέων πελατών, με τις προμήθειες να φτάνουν ακόμη και τα 160 έως 200 ευρώ ανά νέα σύμβαση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο ίδιος διαμεσολαβητής που αμείβεται για να εξασφαλίσει τον πελάτη είναι εκείνος που πραγματοποιεί και τον έλεγχο των δικαιολογητικών, γεγονός που δημιουργεί εμφανές ζήτημα αξιοπιστίας της διαδικασίας.
Παράλληλα, σημαντική πηγή προβλημάτων αποτελούν και οι τηλεφωνικές συμβάσεις.
Η ΡΑΑΕΥ έχει δεχθεί πλήθος καταγγελιών για περιπτώσεις όπου μια απλή προφορική συναίνεση για αποστολή ενημερωτικού υλικού εμφανίζεται στη συνέχεια ως πλήρης αποδοχή σύμβασης αλλαγής παρόχου.
Για τον λόγο αυτό εξετάζεται η υποχρεωτική γραπτή επιβεβαίωση κάθε τηλεφωνικής σύμβασης μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή άλλου ασφαλούς τρόπου ταυτοποίησης.
Το κόστος το πληρώνουν οι συνεπείς καταναλωτές
Οι οικονομικές επιπτώσεις του προβλήματος είναι ιδιαίτερα μεγάλες.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, οι ρευματοκλοπές κοστίζουν περίπου 400 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, ποσό που τελικά επιβαρύνει τους συνεπείς καταναλωτές μέσω του συνολικού κόστους λειτουργίας της αγοράς.
Την ίδια στιγμή, οι στρατηγικοί κακοπληρωτές έχουν αφήσει οφειλές που υπολογίζονται περίπου στα 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ, δημιουργώντας σημαντική πίεση στους προμηθευτές.
Παρά τις εξαγγελίες για αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου ήδη από το 2024, οι αλλαγές στον Κώδικα Προμήθειας για τον περιορισμό του λεγόμενου «ενεργειακού τουρισμού» εξακολουθούν να εκκρεμούν.
Παράλληλα, η αξιοπιστία των ελέγχων δέχθηκε ισχυρό πλήγμα όταν ο ΔΕΔΔΗΕ υποχρεώθηκε να επανεξετάσει περίπου 15.000 υποθέσεις οικιακών ρευματοκλοπών του 2025 και να αναστείλει πανελλαδικά αποκοπές ηλεκτροδότησης, μετά από δικαστικές αποφάσεις που δικαίωσαν πολίτες για αυθαίρετους καταλογισμούς.
Το πρόβλημα αποτυπώνεται και στα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, σύμφωνα με τα οποία οι καταγγελίες και τα παράπονα των καταναλωτών αυξήθηκαν φέτος κατά περίπου 10% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για αυστηρότερους ελέγχους, ασφαλέστερες διαδικασίες ταυτοποίησης και αποτελεσματικότερη εποπτεία, ώστε να περιοριστούν τα οργανωμένα φαινόμενα απάτης και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών σε μια αγορά που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα κάθε νοικοκυριού.
