Σηκώνοντας κανείς το βλέμμα στη βρετανική πρωτεύουσα, διαπιστώνει ότι ένα νέο είδος αστικής ανάπτυξης βρίσκεται σε εξέλιξη. Στο Λονδίνο, ο εναέριος χώρος πάνω από υφιστάμενα κτίρια μετατρέπεται σταδιακά σε εμπορεύσιμο ακίνητο, με αγγελίες σε πλατφόρμες όπως το Rightmove να φτάνουν ακόμη και τις 320.000 λίρες για «ελεύθερο αέρα» σε περιοχές όπως το Muswell Hill ή τις 150.000 λίρες στο Deptford.

Οι συναλλαγές αυτές αφορούν κυρίως την απόκτηση δικαιωμάτων δόμησης πάνω από υπάρχοντα ακίνητα, με στόχο την κατασκευή νέων κατοικιών, κυρίως πολυτελών ρετιρέ.

Μια νέα πηγή κατοικιών για την πόλη

Σύμφωνα με την εταιρεία Apex Airspace, η αξιοποίηση του εναέριου χώρου θα μπορούσε να προσφέρει έως και 180.000 νέες κατοικίες στο Λονδίνο, σε μια περίοδο που η παραδοσιακή οικοδομή βρίσκεται σε κάμψη.

Το μοντέλο αυτό θεωρείται ιδιαίτερα ελκυστικό, καθώς επιτρέπει την αύξηση του οικιστικού αποθέματος χωρίς κατεδαφίσεις και χωρίς επέκταση της πόλης σε νέες εκτάσεις.

Ωστόσο, η πρακτική συνοδεύεται συχνά από έντονες αντιδράσεις κατοίκων, που καταγγέλλουν όχληση, αισθητική αλλοίωση και επιβάρυνση των υποδομών.

Το αμερικανικό προηγούμενο

Σε πόλεις όπως η Νέα Υόρκη, η αξιοποίηση του «αέρα» αποτελεί παγιωμένη πρακτική εδώ και δεκαετίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το 111 West 57th Street, που ολοκληρώθηκε το 2021.

Ο εξαιρετικά λεπτός πύργος υψώνεται πάνω από ιστορικό κτίριο του 1920, με τις νέες ιδιοκτησίες να συνδέονται με το παλιό μέσω κοινού λόμπι. Το 2025, τετραώροφο ρετιρέ στο κτίριο πωλήθηκε έναντι 110 εκατ. δολαρίων.

Το αμερικανικό μοντέλο λειτουργεί πλέον ως σημείο αναφοράς για επενδυτές και στο Λονδίνο.

Από τους περιορισμούς στη χαλάρωση των κανόνων

Η αγορά εναέριου χώρου δεν αναπτύχθηκε νωρίτερα στη βρετανική πρωτεύουσα λόγω:

  • της παλαιότητας πολλών κτιρίων,
  • της πολυϊδιοκτησίας,
  • των αυστηρών πολεοδομικών περιορισμών.

Η αλλαγή ήρθε το 2020, όταν ο τότε υπουργός Robert Jenrick προχώρησε σε μεταρρυθμίσεις που χαλάρωσαν τους κανόνες για τις επεκτάσεις πάνω από υφιστάμενα κτίρια.

Οι ιδιοκτήτες απέκτησαν το δικαίωμα προσθήκης ορόφων χωρίς χρονοβόρες εγκρίσεις, στο πλαίσιο ενίσχυσης της προσφοράς κατοικιών. Η σημερινή κυβέρνηση των Εργατικών διατηρεί το πλαίσιο αυτό.

Ο «αέρας» ως ανεκμετάλλευτος πόρος

Η Sotheby’s International Realty, μέσω της Becky Fatemi, επισημαίνει ότι ο άλλοτε απρόσιτος εναέριος χώρος θεωρείται πλέον πολύτιμος πόρος.

Καθώς η πόλη αναπτύσσεται εντός των ορίων της, η κατασκευή προς τα πάνω θεωρείται κρίσιμο εργαλείο βιωσιμότητας.

Παράλληλα, οι ειδικοί τονίζουν ότι η ανοικοδόμηση στην οροφή είναι συχνά οικονομικότερη από την κατασκευή υπογείων στο δύσκολο αργιλώδες έδαφος της πόλης.

Οικονομική λογική και επενδυτικό ενδιαφέρον

Ο αρχιτέκτονας Robert Douge επισημαίνει ότι η κατασκευή προς τα πάνω κοστίζει σχεδόν το μισό σε σχέση με ένα υπόγειο.

Με κόστος περίπου 800 λίρες ανά τετραγωνικό πόδι και τιμές πώλησης άνω των 1.000 λιρών, η επένδυση θεωρείται ελκυστική.

Όπως σημειώνει, ο χώρος στην οροφή είναι πολύ πιο ελκυστικός από τα σκοτεινά υπόγεια, τόσο για αγοραστές όσο και για επενδυτές.

Αντιδράσεις στις γειτονιές

Παρά το ευνοϊκό θεσμικό πλαίσιο, οι τοπικές κοινωνίες συχνά αντιδρούν. Στο Primrose Hill, σχέδιο για οκτώ ρετιρέ προκάλεσε περίπου 100 ενστάσεις.

Ο κάτοικος Ben Olins εκφράζει ανησυχίες για έλλειψη ελέγχου, πιθανή αύξηση κοινοχρήστων και αβεβαιότητα για το τελικό αποτέλεσμα.

Αντίστοιχα, στο Τσέλσι, η εταιρεία Echlin κατασκευάζει πολυτελή διαμερίσματα στο Sloane Court East, με τον Sam McNally να τονίζει ότι «δεν υπάρχουν πια μεγάλα οικόπεδα στο κέντρο».

Η νέα μορφή αστικής ανάπτυξης

Ο House Collective, μέσω του Will Vaughan, χαρακτηρίζει την αξιοποίηση του εναέριου χώρου ως μία από τις πιο εντυπωσιακές αλλαγές στην αγορά κατοικίας.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι για ορισμένους αγοραστές η αντίθεση ανάμεσα στο νέο ρετιρέ και το παλιό κτίριο μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά.

Ένα διαφορετικό μέλλον για τη στέγαση

Με το 60% του οικιστικού αποθέματος του Λονδίνου να έχει κατασκευαστεί πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι δυνατότητες νέας δόμησης είναι περιορισμένες.

Η αξιοποίηση του «αέρα» προσφέρει διέξοδο χωρίς κατεδαφίσεις και χωρίς επέκταση της πόλης. Το Λονδίνο δεν θα μετατραπεί σύντομα σε Νέα Υόρκη, όμως οι γερανοί πάνω από παλιά διαμερίσματα θα γίνονται όλο και πιο συνηθισμένο θέαμα.

Η νέα αυτή μορφή ανάπτυξης δείχνει ότι, σε μια πυκνοδομημένη μητρόπολη, το μέλλον της στέγασης βρίσκεται πλέον… ψηλά.

Διαβάστε ακόμη: