Η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου περνά στο στάδιο της τεχνικής υλοποίησης, με τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου TSOs από εννέα χώρες να συναντώνται σήμερα στην Αθήνα προκειμένου να εξετάσουν τα επόμενα βήματα για την επέκταση της πρωτοβουλίας.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας στο σχήμα συνεργασίας, εξέλιξη που διευρύνει τον ενεργειακό διάδρομο προς τα Δυτικά Βαλκάνια και ενισχύει τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Η σημερινή συνάντηση αποτελεί συνέχεια της πολιτικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε πρόσφατα μεταξύ των αρμόδιων υπουργών, με στόχο η διεύρυνση να αποκτήσει πλέον τεχνικό και επιχειρησιακό περιεχόμενο. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στις δύο νέες χώρες. Το επόμενο στάδιο προβλέπει την περαιτέρω επέκταση του Vertical Corridor προς την Κεντρική Ευρώπη, με την Ουγγαρία και τη Σλοβακία να αποτελούν τους επόμενους κρίκους του δικτύου.

Από «διάδρομος» σε περιφερειακό ενεργειακό δίκτυο

Η διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου εντάσσεται σε έναν ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό, σύμφωνα με τον οποίο το υφιστάμενο δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου θα εξελιχθεί σε ένα πλήρως διασυνδεδεμένο περιφερειακό σύστημα που θα συνδέει τη Νοτιοανατολική με την Κεντρική Ευρώπη.

Αυτό ήταν και το βασικό μήνυμα της διευθύνουσας συμβούλου του ΔΕΣΦΑ, Μαρίας Σφερούτσα η οποία περιέγραψε χθες από το συνέδριο του Economist το νέο όραμα για τον Vertical Corridor, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν πρέπει να παραμείνει ένας διάδρομος, αλλά να εξελιχθεί σε έναν κύκλο». Όπως εξήγησε, η περιοχή δεν χρειάζεται πλέον έναν μόνο άξονα μεταφοράς φυσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά, αλλά ένα πλέγμα διασυνδέσεων με αμφίδρομες ροές, ικανό να εξυπηρετεί τις ανάγκες όλων των χωρών της περιοχής.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η σημερινή τεχνική συνάντηση στην Αθήνα, με την ένταξη της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας να αποτελεί το πρώτο βήμα μιας ευρύτερης επέκτασης του σχήματος προς τα Δυτικά Βαλκάνια και ακολούθως την Κεντρική Ευρώπη. Στο ίδιο τραπέζι αναμένεται να καθίσουν Ελλάδα, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία, βόρεια Μακεδονία, Σλοβακία, Ουγγαρία και η Ουκρανία.

Τη σημασία της συνάντησης αυτής ανέδειξε χθες και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος, μιλώντας από το ίδιο συνέδριο εξήρε τη συνεργασία των διαχειριστών φυσικού αερίου και τον καθοριστικό ρόλο του ΔΕΣΦΑ στη διαμόρφωση του νέου εμπορικού μοντέλου του Κάθετου Διαδρόμου.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι διαχειριστές συναντώνται στην Αθήνα για να συνεχίσουν τον συντονισμό τους. Κάθε χώρα ανέφερε, ξεκίνησε από τα δικά της συμφέροντα, όμως μέσα από τη συνεργασία δημιουργήθηκε μια συμμαχία που κατόρθωσε να διαμορφώσει ένα εμπορικά βιώσιμο προϊόν για τον Vertical Corridor, το οποίο ήδη επιβεβαίωσε τη δυναμική του με την πρώτη επιτυχημένη δημοπρασία.

Χρονοδιάγραμμα έως το τέλος του 2027

Η Σερβία επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση σε ποσότητες LNG μέσω της Ελλάδας, ενισχύοντας τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειάς της και μειώνοντας σταδιακά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο. Όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, που υπερβαίνει τα στενά όρια ενός τεχνικού έργου.

Παράλληλα, μέχρι τα τέλη του 2027 προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί και ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας, καθώς και το αντίστοιχο τμήμα εντός της γειτονικής χώρας. Επιπλέον, θα προχωρήσει και ο νέος αγωγός Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας, ώστε οι δύο διασυνδέσεις να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, δημιουργώντας έναν ενιαίο διάδρομο μεταφοράς φυσικού αερίου προς τις αγορές της Κεντρικής Ευρώπης.

«Το hardware είναι σχεδόν έτοιμο»

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της πρωτοβουλίας είναι ότι δεν απαιτεί την κατασκευή ενός νέου δικτύου από την αρχή. Όπως αναφέρουν πηγές με γνώση του σχεδιασμού, «το hardware του Κάθετου Διαδρόμου είναι σχεδόν έτοιμο», καθώς η βασική αρχιτεκτονική του συστήματος υπάρχει ήδη. Οι παρεμβάσεις που απαιτούνται αφορούν κυρίως νέες διασυνδέσεις, την εγκατάσταση πρόσθετων σταθμών συμπίεσης και στοχευμένες ενισχύσεις του υφιστάμενου δικτύου, γεγονός που περιορίζει το κόστος και επιταχύνει την υλοποίηση.

Η σημερινή συνάντηση αποτελεί την πρώτη τεχνική σύσκεψη όλων των εμπλεκόμενων διαχειριστών, με αντικείμενο την καταγραφή των απαιτούμενων έργων και τη διαμόρφωση κοινού χρονοδιαγράμματος για κάθε χώρα.

Η επιτυχία της πρώτης δημοπρασίας

Στη δυναμική που αποκτά πλέον ο Κάθετος Διάδρομος αναφέρθηκε η κ. Σφερουτσά, παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της πρώτης ετήσιας δημοπρασίας του νέου προϊόντος του Vertical Corridor.

Όπως τόνισε η αγορά αναμενόταν να δεσμεύσει περίπου το 30% της διαθέσιμης δυναμικότητας, όμως τελικά η συμμετοχή ξεπέρασε το 45%, με μακροχρόνιες δεσμεύσεις.
Η ίδια χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς αποδεικνύει ότι το νέο εμπορικό προϊόν είναι πλέον ανταγωνιστικό, παρά το αυστηρό ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο σχεδιάστηκε.

Όπως εξήγησε, η επιτυχία αυτή ήταν αποτέλεσμα πολύμηνης συνεργασίας των διαχειριστών μεταφοράς φυσικού αερίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των χρηστών της αγοράς, ώστε να δημιουργηθεί ένα προϊόν που να είναι ταυτόχρονα συμβατό με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο και εμπορικά ελκυστικό.

Η Ελλάδα αλλάζει ρόλο

Η επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ υποστήριξε ότι η Ελλάδα μετατρέπεται σταδιακά από χώρα κατανάλωσης σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο.

«Η δουλειά μας είναι να φέρνουμε το αέριο εκεί όπου χρειάζεται», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι το ελληνικό σύστημα εξυπηρετεί πλέον όχι μόνο τις εγχώριες ανάγκες αλλά και τις αγορές της ευρύτερης περιοχής.

Ενδεικτικό της αλλαγής αυτής είναι ότι η συνολική διακίνηση φυσικού αερίου αυξήθηκε κατά περίπου 15%, με την αύξηση να προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από τις εξαγωγές, καθώς η εγχώρια ζήτηση παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη.

Παράλληλα, η δυνατότητα εξαγωγών του ελληνικού συστήματος έχει αυξηθεί από περίπου 5 δισ. κυβικά μέτρα σε περίπου 9 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, ενισχύοντας τη θέση της χώρας ως πύλης τροφοδοσίας των αγορών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η εικόνα αυτή, όπως σημείωσε, επιβεβαιώνει ότι το φυσικό αέριο δεν αποτελεί μόνο καύσιμο για την εγχώρια αγορά αλλά και βασικό εργαλείο περιφερειακής ολοκλήρωσης, με τον Κάθετο Διάδρομο να εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές υποδομές της Ευρώπης μετά την απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Διαβάστε ακόμη: