Το υπουργείο Εσωτερικών της Βρετανίας αντιμετωπίζει αγωγή για φερόμενη παραβίαση της συμφωνίας αποχώρησης του Brexit, αφού αφαίρεσε από σχεδόν 1.500 πολίτες της ΕΕ τα πλήρη δικαιώματά τους να διαμένουν στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η ομάδα δράσης «the3million» κατέθεσε τα έγγραφα στο Ανώτατο Δικαστήριο την Παρασκευή, αφού ήρθαν στο φως αρκετές περιπτώσεις πολιτών της ΕΕ στους οποίους είχε χορηγηθεί καθεστώς «pre-settled» για να παραμείνουν στη χώρα μετά το Brexit, αλλά στους οποίους ανακοινώθηκε πρόσφατα ότι οι αποφάσεις αυτές αποτελούσαν «λάθος».
Σύμφωνα με το δικόγραφο της αγωγής, η απόφαση του υπουργείου Εσωτερικών να αφαιρέσει όλα ή ορισμένα δικαιώματα από πολίτες στους οποίους είχε χορηγηθεί καθεστώς «προκαταρκτικής διαμονής» ελήφθη χωρίς τις «διαδικαστικές εγγυήσεις» που απαιτούνται βάσει της συμφωνίας αποχώρησης για το Brexit (WA).
Οι εγγυήσεις αυτές περιλαμβάνουν το δικαίωμα προσφυγής και την αξιολόγηση της «αναλογικότητας», η οποία θα καθόριζε εάν η αφαίρεση των δικαιωμάτων ήταν κατάλληλη, δεδομένου ότι οι εν λόγω πολίτες της ΕΕ έχτισαν τη ζωή τους στη Βρετανία με βάση την αρχική απόφαση του υπουργείου Εσωτερικών.
Μεταξύ των ατόμων που επηρεάστηκαν από την πολιτική του υπουργείου Εσωτερικών ήταν ένας 33χρονος Βραζιλιάνος-Ιταλός μηχανικός, ο οποίος διαμένει στο Λονδίνο από το 2018. Αρχικά του είχε ανακοινωθεί ότι δεν θα έπρεπε να του χορηγηθεί καθεστώς «εγκατεστημένου». Ο ίδιος θα μπορούσε να παραμείνει, αλλά η Βραζιλιάνα σύζυγός του όχι, μια απόφαση που ανατράπηκε τις τελευταίες εβδομάδες μετά την υποβολή ενστάσεων.
Μια άλλη πολίτης της ΕΕ που έθεσε το ζήτημά της στο «the3million» είναι μια γυναίκα που εργάζεται στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) και πραγματοποιεί διδακτορικές σπουδές στην οδοντιατρική. Η ίδια δήλωσε ότι η ειδοποίηση του υπουργείου Εσωτερικών «ανέτρεψε τη ζωή της».
Τον Οκτώβριο του 2026, το υπουργείο Εσωτερικών αναγνώρισε ότι, όταν ένα άτομο προσκομίζει αποδεικτικά στοιχεία για την ιταλική υπηκοότητά του, μαζί με αποδεικτικά στοιχεία ότι αυτή αποκτήθηκε βάσει του δικαίου της καταγωγής (jure sanguinis), θα αναγνωρίζει πλέον ότι το εν λόγω άτομο είναι Ιταλός εκ γενετής.
Προηγουμένως, είχε δηλώσει σε αρκετούς Βραζιλιάνους ιταλικής καταγωγής ότι τους είχε χορηγηθεί το καθεστώς «κατά λάθος», επειδή δεν είχαν προσκομίσει ιταλικό διαβατήριο κατά τη στιγμή της αίτησής τους, αλλά είχαν απλώς δηλώσει ότι ήταν Ιταλοί πολίτες.
Η Μονίκ Χόκινς, αναπληρώτρια διευθύνουσα σύμβουλος της οργάνωσης «the3million», δήλωσε: «Το υπουργείο Εσωτερικών στερεί από τους πολίτες τις εγγυήσεις που παρέχει η συμφωνία αποχώρησης – μια δίκαιη αξιολόγηση και το δικαίωμα προσφυγής – επειδή ισχυρίζεται ότι «σαφώς» δεν καλύπτονται από τη συμφωνία. Αυτό είναι σαν να λέμε ότι κάποιος δεν χρειάζεται δίκη επειδή είναι «σαφώς» ένοχος».
Ανέφερε ότι η μεταβολή της στάσης του υπουργείου Εσωτερικών όσον αφορά τους Ιταλούς υπηκόους βάσει του «jure sanguinis» έδειξε ότι μπορεί να αλλάξει την πολιτική του όταν αποκαλύπτονται τα λάθη του.
Αβεβαιότητα για το καθεστώς παραμονής των πολιτών εκτός Βρετανίας
Στα έγγραφα που κατατέθηκαν στο Ανώτατο Δικαστήριο αναφέρεται: «Πρόκειται απλώς για την εξασφάλιση της δέουσας διαδικασίας. Παρά τις προσπάθειες υπεράσπισης που καταβάλλουμε από τις αρχές του 2025, το υπουργείο Εσωτερικών αρνήθηκε να αλλάξει πορεία, οπότε δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να αμφισβητήσουμε την πολιτική αυτή ενώπιον των δικαστηρίων».
Η ομάδα της εκστρατείας ζητά από το δικαστήριο να κηρύξει ότι η «πολιτική χορήγησης κατόπιν σφάλματος είναι παράνομη, λόγω παραβίασης της Συμφωνίας Αποχώρησης (WA) και/ή του κοινού δικαίου» και να εκδώσει όποια διαταγή είναι απαραίτητη για να «αφαιρέσει τα παραβατικά τμήματα της δημοσιευμένης πολιτικής».
Πολλοί παραπονέθηκαν ότι, παρόλο που ήταν jure sanguinis (άμεσοι και αδιάσπαστοι Ιταλοί συγγενείς), δεν μπορούσαν να αποκτήσουν διαβατήριο επειδή οι δημόσιες υπηρεσίες είχαν κλείσει λόγω της πανδημίας του κορονοϊού.
Οι δικηγόροι έχουν επίσης υποστηρίξει ότι η φαινομενική γενναιοδωρία της Βρετανίας, το οποίο ελαχιστοποίησε τα αποδεικτικά στοιχεία που απαιτούνται από τους πολίτες της ΕΕ που υποβάλλουν αίτηση για παραμονή μετά το Brexit, «επιδείνωσε» την τρέχουσα πολιτική του υπουργείου Εσωτερικών για την αφαίρεση δικαιωμάτων.
Η παρανομία της πολιτικής επιδεινώνεται από τη φύση του ίδιου του συστήματος διαμονής πολιτών της ΕΕ. Η Βρετανία εφάρμοσε σκόπιμα ένα σύστημα που, από πολλές απόψεις, λειτουργούσε με μεγαλύτερη γενναιοδωρία από τις ελάχιστες απαιτήσεις της Συμφωνίας Αποχώρησης.
Έχουν έρθει στο φως αρκετές υποθέσεις Βραζιλιάνων που έχουν Ιταλούς γονείς ή παππούδες και γιαγιάδες. Σύμφωνα με την ιταλική νομοθεσία, οι πολίτες αυτοί είναι Ιταλοί εκ γενετής, αλλά το υπουργείο Εσωτερικών ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν, επειδή δεν διέθεταν ιταλικό διαβατήριο εκείνη την εποχή.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το υπουργείο Εσωτερικών βρίσκεται αντιμέτωπο με αγωγή για την εφαρμογή της συμφωνίας αποχώρησης.
Το 2022, το υπουργείο Εσωτερικών αντιμετώπισε αγωγή από τον θεσμικό ελεγκτικό φορέα που συστάθηκε για να διασφαλίσει την ορθή εφαρμογή της συμφωνίας αποχώρησης.
Η Ανεξάρτητη Αρχή Παρακολούθησης (IMA), με την υποστήριξη της οργάνωσης «the3million», κατηγόρησε το υπουργείο Εσωτερικών ότι θέτει τους πολίτες της ΕΕ σε κίνδυνο να χάσουν το δικαίωμά τους να εργάζονται ή να ενοικιάζουν κατοικία, υποχρεώνοντάς τους να υποβάλουν εκ νέου αίτηση για καθεστώς μόνιμου κατοίκου μετά τη λήξη του καθεστώτος προσωρινού κατοίκου.
Οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποφάνθηκαν υπέρ της IMA, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι όροι που επέβαλε το υπουργείο Εσωτερικών ήταν παράνομοι.
Ένας εκπρόσωπος του υπουργείου Εσωτερικών δήλωσε ότι δεν μπορούσε να σχολιάσει, καθώς η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη.
