Μετά από μία δεκαετία απομόχλευσης, «κόκκινων» δανείων και αυστηρής επιτήρησης, οι ελληνικές τράπεζες επιστρέφουν πλέον δυναμικά στον βασικό τους ρόλο: τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας. Και το κάνουν με ρυθμούς που παραπέμπουν σε νέα εποχή πιστωτικής επέκτασης, καθώς το 2026 εκτιμάται ότι οι νέες χορηγήσεις θα ξεπεράσουν συνολικά τα 14 δισ. ευρώ.
Το νέο τραπεζικό τοπίο, ωστόσο, δεν θυμίζει σε τίποτα το παρελθόν. Οι τράπεζες δανείζουν ξανά, αλλά αυτή τη φορά με πολύ αυστηρότερους όρους, πιο επιθετική διαχείριση ρίσκου και διαρκή παρακολούθηση των χαρτοφυλακίων τους.
Οι συστημικές τράπεζες εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν μόνες τους τα 12 δισ. ευρώ καθαρής πιστωτικής επέκτασης, με την Eurobank να κινείται πάνω από τα 2,8 δισ., την Εθνική Τράπεζα πάνω από τα 3 δισ. ευρώ και την Τράπεζα Πειραιώς να προσεγγίζει τα 3,5 δισ. ευρώ.
Οι μικρομεσαίες ξανά στο επίκεντρο
Το μεγάλο βάρος πέφτει στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες απορροφούν πλέον πάνω από το 25% των συνολικών εκταμιεύσεων.
Πρόκειται κυρίως για επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών έως 10 εκατ. ευρώ, οι οποίες ενισχύθηκαν σημαντικά μέσω των προγραμμάτων του Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.
Οι τράπεζες βλέπουν στις μικρομεσαίες τη «ραχοκοκαλιά» της ελληνικής οικονομίας, αλλά ταυτόχρονα γνωρίζουν καλά ότι πρόκειται και για κατηγορία με αυξημένο πιστωτικό ρίσκο, λόγω περιορισμένης κεφαλαιακής αντοχής και υψηλής έκθεσης στην κατανάλωση και το ενεργειακό κόστος.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, η αξιολόγηση πλέον βασίζεται κυρίως:
- στις ταμειακές ροές,
- στη βιωσιμότητα των business plans,
- στις εξασφαλίσεις,
- αλλά και στην ανθεκτικότητα κάθε επιχείρησης σε πιθανή ύφεση.
Ναυτιλία και τουρισμός τραβούν το τραπεζικό ενδιαφέρον
Η ελληνική ναυτιλία παραμένει από τους πιο ισχυρούς πυλώνες τραπεζικής χρηματοδότησης, απορροφώντας περίπου το 15% των εκταμιεύσεων.
Παρά τη γεωπολιτική αβεβαιότητα, τραπεζικές πηγές εκτιμούν ότι μέχρι στιγμής ο πόλεμος στο Ιράν λειτουργεί ευνοϊκά για τις ναυλαγορές και τις θαλάσσιες μεταφορές, ενισχύοντας τη δραστηριότητα του κλάδου.
Παράλληλα, ο τουρισμός και η φιλοξενία συνεχίζουν να αποτελούν βασικό πεδίο χρηματοδότησης, απορροφώντας από 5% έως 10% των εκταμιεύσεων.
Οι τράπεζες παρακολουθούν στενά τα τουριστικά χαρτοφυλάκια, καθώς η αύξηση του ενεργειακού κόστους και οι πιθανές περικοπές πτήσεων δημιουργούν νέες αβεβαιότητες. Ωστόσο, στην αγορά εκτιμάται ότι η γεωπολιτική ένταση στην ευρύτερη περιοχή ίσως λειτουργήσει τελικά υπέρ της Ελλάδας, μεταφέροντας μέρος της τουριστικής κίνησης από ανταγωνιστικούς προορισμούς όπως η Τουρκία και η Αίγυπτος.
Νέα μάχη σε ακίνητα, logistics και ενέργεια
Το real estate επανέρχεται σταδιακά στο τραπεζικό ραντάρ, με περίπου 4% των εκταμιεύσεων να κατευθύνεται πλέον στην αγορά ακινήτων.
Κατοικίες, logistics centers και τουριστικά projects θεωρούνται ξανά επενδυτικά πεδία ενδιαφέροντος, αλλά οι τράπεζες αποφεύγουν πλέον τις υπερβολές του παρελθόντος.
Ταυτόχρονα, αυξημένη κινητικότητα υπάρχει:
- στα διυλιστήρια,
- στην ενέργεια,
- στα logistics,
- αλλά και στις δομημένες αγροτικές χρηματοδοτήσεις.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν επίσης οι χρηματοδοτήσεις leasing και factoring, που πλέον ξεπερνούν το 10% των συνολικών εκταμιεύσεων.
Οι τράπεζες φοβούνται νέα γενιά «κόκκινων» δανείων
Παρά τη δυναμική επιστροφή της πιστωτικής επέκτασης, οι διοικήσεις των τραπεζών γνωρίζουν ότι η υπερσυγκέντρωση σε συγκεκριμένους κλάδους μπορεί να οδηγήσει σε νέα γενιά προβληματικών δανείων εάν το διεθνές περιβάλλον επιδεινωθεί.
Οι πιο ευάλωτοι τομείς θεωρούνται:
- ο τουρισμός,
- η ναυτιλία,
- το εμπόριο,
- αλλά και ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Για αυτόν τον λόγο, οι τράπεζες εφαρμόζουν πλέον πολύ αυστηρότερα μοντέλα πιστοληπτικής αξιολόγησης και διατηρούν διαρκή εποπτεία των χαρτοφυλακίων τους.
Το μεγάλο «μαξιλάρι» των τραπεζών
Το ισχυρότερο όπλο του συστήματος παραμένει η κερδοφορία.
Τα έσοδα από τόκους αναμένεται να ξεπεράσουν συνολικά τα 9 δισ. ευρώ το 2026, δίνοντας στις τράπεζες τη δυνατότητα:
- να σχηματίζουν προβλέψεις,
- να ενισχύουν τα κεφάλαιά τους,
- αλλά και να συνεχίζουν τη χρηματοδότηση της οικονομίας χωρίς να απειλείται η σταθερότητα του συστήματος.
Παράλληλα, το αποτύπωμα του Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θεωρείται καθοριστικό, καθώς οι τράπεζες εκτιμούν ότι τα δάνεια του RRF θα συνεχίσουν να στηρίζουν τους ισολογισμούς τους τουλάχιστον έως το 2028.
Το νέο τραπεζικό μοντέλο
Η ελληνική τραπεζική αγορά δεν λειτουργεί πλέον με τη λογική της προ κρίσης εποχής.
Το νέο μοντέλο βασίζεται:
- στη διασπορά κινδύνου,
- στις ασφαλέστερες χρηματοδοτήσεις,
- στην αυστηρή αξιολόγηση,
- αλλά και στη διαρκή παρακολούθηση των δανείων.
Οι τράπεζες θέλουν να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη της οικονομίας, χωρίς όμως να ξαναζήσουν την εποχή της ανεξέλεγκτης πιστωτικής φούσκας.
Και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο στοίχημα της επόμενης πενταετίας.
