Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή έχει σημάνει συναγερμό στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, το οποίο εξετάζει ακόμη και τα πιο δυσμενή σενάρια για την πορεία της οικονομίας σε περίπτωση που η σύρραξη επεκταθεί ή παραταθεί χρονικά.
Στο Μέγαρο Μαξίμου επικρατεί έντονη κινητικότητα, καθώς τα αρμόδια υπουργεία αξιολογούν καθημερινά τις διεθνείς εξελίξεις και τις πιθανές επιπτώσεις τους στην ελληνική οικονομία.
Κυβερνητικές πηγές σπεύδουν ωστόσο να τονίσουν ότι άλλο πράγμα είναι η προετοιμασία για δύσκολες καταστάσεις και άλλο η καλλιέργεια κλίματος πανικού. Όπως σημειώνουν, οι διεθνείς κρίσεις απαιτούν ψυχραιμία, σοβαρότητα και έγκαιρο σχεδιασμό.
«Οι καταστάσεις αυτές δεν αντιμετωπίζονται με μεγάλα λόγια ή πολιτικές εντυπώσεων, αλλά με εγρήγορση, σχέδιο και αποφασιστικότητα», τονίζουν χαρακτηριστικά.
Παράλληλα υπενθυμίζουν ότι η κυβέρνηση έχει ήδη αντιμετωπίσει μια αντίστοιχα δύσκολη ενεργειακή συγκυρία την περίοδο της κρίσης στην Ουκρανία, οπότε ενεργοποιήθηκαν μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
«Ό,τι χρειαστεί και ό,τι αντέχει η οικονομία θα γίνει την κατάλληλη στιγμή», αναφέρουν αρμόδιες πηγές.
Το όριο των 100 δολαρίων
Στο οικονομικό επιτελείο παρακολουθούν κυρίως την πορεία των διεθνών τιμών της ενέργειας, καθώς αυτές αποτελούν τον βασικό παράγοντα που μπορεί να πυροδοτήσει νέο κύμα ακρίβειας.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, ο προϋπολογισμός έχει καταρτιστεί με παραδοχές που λαμβάνουν υπόψη ακόμη και τιμές πετρελαίου έως και 100 δολάρια το βαρέλι.
Το συγκεκριμένο επίπεδο θεωρείται το κρίσιμο σημείο αντοχής. Μέχρι εκεί εκτιμάται ότι οι πιέσεις μπορούν να απορροφηθούν σχετικά πιο εύκολα από την οικονομία.
Αν όμως οι τιμές ξεπεράσουν αυτό το όριο και παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε το περιβάλλον γίνεται σαφώς πιο δύσκολο.
Η ανησυχία εστιάζεται κυρίως στο ενδεχόμενο παρατεταμένων πολεμικών επιχειρήσεων που θα επηρεάσουν τις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή.
Πρόκειται άλλωστε για μια περιοχή από την οποία προέρχεται περίπου το ένα τέταρτο των ενεργειακών πρώτων υλών που διακινούνται διεθνώς.
Σε μια τέτοια περίπτωση είναι πιθανό να αυξηθεί το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης των φορτίων πετρελαίου, γεγονός που θα μεταφραστεί σε υψηλότερες τιμές.
Σαρωτικοί έλεγχοι για αισχροκέρδεια
Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση επιχειρεί να προλάβει φαινόμενα κερδοσκοπίας στην αγορά. Από το Μέγαρο Μαξίμου διαμηνύουν ότι δεν θα υπάρξει καμία ανοχή σε φαινόμενα αισχροκέρδειας, ιδιαίτερα σε περιόδους διεθνούς αστάθειας.
Ήδη οι ελεγκτικοί μηχανισμοί βρίσκονται σε πλήρη κινητοποίηση, πραγματοποιώντας εκτεταμένους ελέγχους σε καύσιμα, τρόφιμα και βασικά καταναλωτικά προϊόντα.
Στο πλαίσιο αυτό ενεργό ρόλο έχει και η νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία έχει ενισχυθεί με πρόσθετες αρμοδιότητες.
«Δεν θα επιτρέψουμε σε κανέναν να εκμεταλλευτεί την κρίση για να αποκομίσει υπερκέρδη», σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, υπογραμμίζοντας ότι οι έλεγχοι θα ενταθούν το επόμενο διάστημα.
Το σημείο μηδέν για την οικονομία είναι τα 100 δολάρια το βαρέλι στο πετρέλαιο. Αν φτάσουμε εκεί, η κατάσταση γίνεται απρόβλεπτη.
Η κυβέρνηση έχει ήδη έτοιμο σχέδιο τριών σταδίων.
- Πρώτο στάδιο:
Σαρωτικοί έλεγχοι στην αγορά για αισχροκέρδεια.
Στο στόχαστρο κυρίως βενζινάδικα και σούπερ μάρκετ. - Δεύτερο στάδιο:
Αν οι τιμές συνεχίσουν να ανεβαίνουν, μπαίνει πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των σούπερ μάρκετ και ενδεχομένως πλαφόν στην τιμή των καυσίμων. - Τρίτο και πιο δύσκολο σενάριο:
Αν ο πόλεμος κρατήσει πάνω από έναν μήνα, τότε έρχονται επιδόματα ενέργειας για το ρεύμα και τα καύσιμα για να κρατηθεί όρθια ή κοινωνία. Δηλαδή Power Pass και Fuel Pass όπως την περίοδο του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, κάτι που όμως θα τινάξει στον αέρα το δημοσιονομικό μαξιλάρι του προϋπολογισμού.
Περιορισμένες ενεργειακές επιπτώσεις
Παρά την αυξημένη ανησυχία, στο κυβερνητικό επιτελείο επισημαίνουν ότι υπάρχουν και ορισμένοι παράγοντες που λειτουργούν καθησυχαστικά.
Ένας από αυτούς είναι ότι μόνο περίπου το 25% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Ελλάδα δεν προμηθεύεται φυσικό αέριο από την περιοχή αυτή.
Επιπλέον, όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, σημαντικό μέρος της τελικής τιμής των καυσίμων στην Ελλάδα σχετίζεται με τη φορολογία και όχι αποκλειστικά με τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Αυτό σημαίνει ότι οι άμεσες επιπτώσεις ενδέχεται να είναι μικρότερες σε σχέση με άλλες χώρες.
Η πολιτική αντιπαράθεση
Την ίδια ώρα πολιτικές προεκτάσεις έχει λάβει η συζήτηση για το ενδεχόμενο σύγκλησης Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών.
Από την αντιπολίτευση διατυπώνονται αιτήματα για μια τέτοια πρωτοβουλία, με στόχο – όπως υποστηρίζουν – την πλήρη ενημέρωση για τις εξελίξεις.
Από την πλευρά του Μεγάρου Μαξίμου απαντούν ότι οι πολιτικοί αρχηγοί μπορούν να ενημερώνονται οποιαδήποτε στιγμή το ζητήσουν από τον πρωθυπουργό και εκτιμούν ότι αυτή τη στιγμή δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για σύγκληση του οργάνου.
Κυβερνητικά στελέχη μάλιστα υποστηρίζουν ότι ορισμένα κόμματα επιδιώκουν κυρίως την επικοινωνιακή αξιοποίηση μιας τέτοιας διαδικασίας.
Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση διαμηνύει ότι παρακολουθεί στενά τις διεθνείς εξελίξεις, έτοιμη να παρέμβει εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν, με στόχο να περιοριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι επιπτώσεις στην οικονομία και στην καθημερινότητα των πολιτών.
