Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και η νέα άνοδος της τιμής του πετρελαίου επαναφέρουν πιέσεις στην αγορά καυσίμων, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα. Το Brent ξεπέρασε τα 94 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων ετών και επαναφέροντας μνήμες από την περίοδο της ενεργειακής κρίσης, όταν οι τιμές είχαν εκτιναχθεί ακόμη και στα 140 δολάρια το βαρέλι.
Η εξέλιξη αυτή αρχίζει ήδη να αποτυπώνεται και στην εγχώρια αγορά καυσίμων, όπου την τελευταία εβδομάδα καταγράφονται αυξήσεις σε βενζίνη, diesel και πετρέλαιο θέρμανσης, με τις μεγαλύτερες πιέσεις να εμφανίζονται στο diesel.
Οι πρώτες αυξήσεις στην αντλία
Σύμφωνα με τα στοιχεία της αγοράς, η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης αυξήθηκε από περίπου 1,75 ευρώ ανά λίτρο πριν από την έναρξη της κρίσης στα 1,78 ευρώ, σημειώνοντας άνοδο περίπου 3 λεπτών ή 1,7% μέσα σε λίγες ημέρες.
Πιο έντονη είναι η μεταβολή στο diesel κίνησης, το οποίο από 1,56 ευρώ ανά λίτρο διαμορφώθηκε περίπου στα 1,65 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 9 λεπτών ανά λίτρο ή σχεδόν 6%.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η άνοδος στο πετρέλαιο θέρμανσης, όπου η μέση τιμή αυξήθηκε από 1,179 ευρώ σε περίπου 1,283 ευρώ ανά λίτρο, δηλαδή κατά 10,4 λεπτά ή περίπου 8,8%.
Οι ακριβότερες περιοχές της χώρας
Οι υψηλότερες τιμές βενζίνης εξακολουθούν να καταγράφονται κυρίως σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές της χώρας.
Στις Κυκλάδες η μέση τιμή της αμόλυβδης έφτασε τα 2 ευρώ ανά λίτρο, καταγράφοντας την υψηλότερη τιμή πανελλαδικά. Ακολουθούν τα Δωδεκάνησα με περίπου 1,917 ευρώ, η Ευρυτανία με περίπου 1,887 ευρώ και η Λέσβος με περίπου 1,867 ευρώ ανά λίτρο.
Σενάρια για εκτίναξη των τιμών
Η πορεία της αγοράς παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη. Αν η κρίση στη Μέση Ανατολή κλιμακωθεί, δεν αποκλείεται να υπάρξει νέα έντονη άνοδος στις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Χαρακτηριστική είναι η προειδοποίηση του υπουργού Ενέργειας του Κατάρ, ο οποίος εκτίμησε ότι αν συνεχιστεί ο πόλεμος, οι εξαγωγείς ενέργειας του Κόλπου θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε force majeure, δηλαδή να αναστείλουν προσωρινά τις εξαγωγές τους.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να εκτιναχθεί ακόμη και στα 150 δολάρια το βαρέλι, ενώ το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) θα μπορούσε να φτάσει τα 40 δολάρια/MMBtu μέσα σε διάστημα δύο έως τριών εβδομάδων.
Ο ρόλος της Κίνας και των διεθνών ροών
Η κατάσταση επηρεάζεται έντονα και από τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν κατευθύνεται προς την Κίνα, καθώς τα ασιατικά διυλιστήρια παράγουν κυρίως diesel.
Αν υπάρξει σοβαρή διαταραχή στις ροές αυτές, η Κίνα θα αναγκαστεί να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές προμήθειας, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες ποσότητες πετρελαίου και πιέζοντας τις τιμές προς τα πάνω.
Την ίδια στιγμή, ούτε η Σαουδική Αραβία ούτε η Ρωσία μπορούν εύκολα να καλύψουν αυτό το κενό. Τα ρωσικά διυλιστήρια, μάλιστα, έχουν υποστεί ζημιές από ουκρανικές επιθέσεις με drones τους προηγούμενους μήνες, γεγονός που περιορίζει την παραγωγική τους δυνατότητα.
Αυξημένη ζήτηση για πετρέλαιο θέρμανσης
Η άνοδος του diesel επηρεάζει άμεσα και το πετρέλαιο θέρμανσης, με αποτέλεσμα τις τελευταίες ημέρες να παρατηρείται αυξημένη ζήτηση από νοικοκυριά που σπεύδουν να γεμίσουν τις δεξαμενές τους.
Σε μια παραγγελία 1.000 ή 1.200 λίτρων, ακόμη και μια μικρή αύξηση της τιμής μπορεί να μεταφραστεί σε σημαντική επιβάρυνση για τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Παράλληλα, αυξημένη είναι και η ζήτηση για πετρέλαιο κίνησης στον αγροτικό τομέα, καθώς μετά τις έντονες βροχοπτώσεις των προηγούμενων εβδομάδων πολλοί παραγωγοί προετοιμάζονται να επιστρέψουν στα χωράφια.
Πώς διαμορφώνεται η τελική τιμή
Η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής στην αντλία δεν εξαρτάται μόνο από την τιμή του αργού πετρελαίου.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν οι διεθνείς τιμές των έτοιμων προϊόντων καυσίμων, τα μεταφορικά κόστη, τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων, των εταιρειών εμπορίας και των πρατηρίων, καθώς και η φορολογία, η οποία αποτελεί περίπου το 65% της τελικής τιμής.
Για τον λόγο αυτό, η άνοδος του αργού πετρελαίου επηρεάζει την αγορά έμμεσα και όχι άμεσα.
Πότε περνά η αύξηση στον καταναλωτή
Οι αλλαγές στις διεθνείς τιμές συνήθως εμφανίζονται στα πρατήρια καυσίμων με καθυστέρηση τριών έως τεσσάρων ημερών.
Η καθυστέρηση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι τα πρατήρια λειτουργούν με βάση αποθέματα που έχουν ήδη αγοραστεί σε προηγούμενες τιμές. Έτσι, οι αυξήσεις εμφανίζονται σταδιακά και συχνά διαφέρουν ακόμη και μεταξύ πρατηρίων.
Σε επιφυλακή η κυβέρνηση
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, η κυβέρνηση έχει ήδη προετοιμάσει σχέδιο έκτακτων μέτρων, το οποίο θα ενεργοποιηθεί αν οι διεθνείς τιμές συνεχίσουν να ανεβαίνουν.
Σημείο καμπής θεωρείται το ενδεχόμενο η τιμή του πετρελαίου να προσεγγίσει ή να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Σύμφωνα με πληροφορίες, μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται είναι ένα νέο fuel pass για τα καύσιμα, αλλά και πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των πρατηρίων, προκειμένου να περιοριστούν φαινόμενα κερδοσκοπίας και να προστατευθούν οι καταναλωτές.
Η αγορά παρακολουθεί πλέον τις εξελίξεις με αυξημένη προσοχή, καθώς η πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα καθορίσει αν οι σημερινές ανατιμήσεις θα παραμείνουν ελεγχόμενες ή θα εξελιχθούν σε μια νέα ενεργειακή κρίση.
