Με τις πολιτικές ζυμώσεις στο Ισραήλ να βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη μετά τις πρόσφατες εκλογές, η επόμενη μέρα και το ενδεχόμενο νέας προσφυγής στις κάλπες βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης.
Ο S.E., Ισραηλινός κάτοικος της Δυτικής Όχθης —της περιοχής που στην ισραηλινή ορολογία αποκαλείται «Ιουδαία και Σαμάρεια»—, μιλά στο radar.gr και στον Μάριο Πολάκη για το εκλογικό αποτέλεσμα, τις πολιτικές εξελίξεις και τις επιπτώσεις τους στην κοινότητά του. Το πλήρες όνομά του δεν δημοσιεύεται για λόγους ασφαλείας.
Ποια είναι η γνώμη σου για τα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα στο Ισραήλ;
Κυρίως νιώθω απογοήτευση. Το γεγονός ότι το πιθανότερο σενάριο αυτή τη στιγμή είναι να οδηγηθούμε ξανά σε εκλογές μάς επαναφέρει στο πολιτικό αδιέξοδο στο οποίο βρισκόμαστε από το 2019. Νομίζω ότι πολλοί άνθρωποι στο Ισραήλ ήταν βέβαιοι πως τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου θα άλλαζαν τον πολιτικό χάρτη και, ειδικότερα, ότι η πολιτική σταδιοδρομία του Νετανιάχου είχε τελειώσει. Ωστόσο, ένας στους πέντε Ισραηλινούς και ένας στους τέσσερις Εβραίους τον ψήφισαν ξανά — με ποσοστά που έφτασαν το 50% σε πόλεις όπως η Κιριάτ Σμόνα, οι οποίες καταστράφηκαν και εγκαταλείφθηκαν από την κυβέρνηση.
Δεν μπορούμε να αποδίδουμε τα πάντα μόνο στην πολιτική εκστρατεία του Νετανιάχου και στους ιδιοφυείς συμβούλους του. Υπάρχει ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού που συνεχίζει να τον ψηφίζει και να τον πιστεύει, και πρέπει να αποδεχτούμε αυτή τη νέα πολιτική πραγματικότητα.
Σε ανησυχεί η άνοδος των αραβικών κομμάτων στο Ισραήλ;
Αντιθέτως, είμαι γεμάτος ελπίδα ότι αυτό αποτελεί μέρος μιας μεγάλης αλλαγής που μπορεί να σώσει τη χώρα. Μία από τις ωραιότερες περιγραφές του κράτους του Ισραήλ είναι η «συμμαχία ονείρων»: οι Εβραίοι ιδρυτές του κράτους είχαν πολύ διαφορετικά όνειρα. Οι κοσμικοί σιωνιστές οραματίζονταν μια κομμουνιστική και ισότιμη κοινωνία, οι υπερορθόδοξοι Εβραίοι ένα κράτος της Τορά, οι μετανάστες από τη Γερμανία προσπαθούσαν να αναδημιουργήσουν τη Βιέννη ή το Βερολίνο στο Τελ Αβίβ της δεκαετίας του 1930, οι ιδρυτές του Τεχνιόν και του Εβραϊκού Πανεπιστημίου οραματίζονταν έναν ναό της γνώσης και ενός προοδευτικού Ιουδαϊσμού, ενώ άλλοι Εβραίοι έρχονταν εδώ με τη βεβαιότητα ότι ο Μεσσίας θα εμφανιζόταν από στιγμή σε στιγμή.
Αυτή η συμμαχία άντεξε μέχρι σήμερα, αλλά εδώ και αρκετά χρόνια διαλύεται σταδιακά: αποδεικνύεται ότι διαφωνούμε σε πάρα πολλά ζητήματα σχετικά με το πώς θα έπρεπε να είναι αυτός ο τόπος. Οι Άραβες πολίτες του Ισραήλ αποτελούν μια οδυνηρή υπενθύμιση αυτής της κατάστασης: φαίνεται πως ένας στους πέντε πολίτες εντός της Πράσινης Γραμμής αντιμετωπίζεται ως μια κατηγορία ανθρώπων απέναντι στην οποία δεν έχουμε ακόμη αποφασίσει πώς να σταθούμε.
Προσωπικά, πιστεύω ότι η αισιόδοξη προοπτική για το Ισραήλ βρίσκεται σε ένα λιτό τεχνοκρατικό μοντέλο διακυβέρνησης, που θα δίνει μεγαλύτερο ρόλο στην τοπική αυτοδιοίκηση και θα αναγνωρίζει ότι εδώ συνυπάρχουν διαφορετικές κοινότητες, οι οποίες θα πρέπει, όσο γίνεται, να μην επιβάλλονται η μία στην άλλη. Επιπλέον, η αναγνώριση των Αράβων του 1948 ως μειονότητας με δικαιώματα μπορεί να ανοίξει τον δρόμο και για μια βιώσιμη λύση με τους Άραβες των εδαφών του 1967.
Θα υπάρξει κάποια διαφορά για τις εβραϊκές κοινότητες στη Δυτική Όχθη, ή Ιουδαία και Σαμάρεια, εάν αναλάβει την εξουσία ένας κυβερνητικός συνασπισμός υπό τον Άιζενκοτ αντί ενός συνασπισμού υπό τον Νετανιάχου;
Ασφαλώς. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια επιδεινώνεται συνεχώς στη Δυτική Όχθη μια κατάσταση στην οποία «δεν υπάρχει ούτε νόμος ούτε δικαιοσύνη». Η αρμόδια υπουργός, Ορίτ Στροκ, ιδρύει εν γνώσει της αγροκτήματα αμφίβολης νομιμότητας και γεμίζει με αυτά την περιοχή, με διακηρυγμένο στόχο να εμποδίσουν την εγκατάσταση Αράβων.
Μέσα σε αυτά τα τέσσερα χρόνια, κάθε επικεφαλής τοπικού συμβουλίου στους οικισμούς δημιούργησε και κάποια παράνομη συνοικία δίπλα στον οικισμό του — κάτι που παλαιότερα έκαναν μόνο πολύ ακραία στοιχεία, παραβιάζοντας τον νόμο. Έχει σημειωθεί μια διαρκής μετατόπιση προς τα δεξιά και, υπό αυτές τις συνθήκες, δεν προκαλεί έκπληξη η μεγάλη αύξηση των περιστατικών βίας από εποίκους: από φαινόμενο μιας μικρής μειονότητας, η βία έχει γίνει σχεδόν κανονικότητα.
Τον Δεκέμβριο του 2023, ένας εργαζόμενος σε έναν από τους οικισμούς πήρε ένα τρακτέρ και ξερίζωσε διακόσιες ελιές γύρω από αυτόν. Δεν είναι κάτι που θα συνέβαινε προτού η Στροκ δώσει το μήνυμα ότι «όλα επιτρέπονται».
Έπειτα από μία από τις επιθέσεις στη Δυτική Όχθη, λάβαμε μηνύματα SMS από τον επικεφαλής του τοπικού συμβουλίου, ο οποίος μας ενημέρωνε ότι κάποιοι έφηβοι είχαν πάει στο διπλανό χωριό για να «αναζητήσουν θύματα», μετά από διαδήλωση που είχε οργανώσει το ίδιο το συμβούλιο μέσα στο χωριό. Δεν έστειλε το μήνυμα για να καταγγείλει το αδιανόητο γεγονός ότι δεκατετράχρονα παιδιά παίρνουν τον νόμο στα χέρια τους και πηγαίνουν να κάψουν σπίτια, αλλά για να πει στους γονείς να πάνε να τα φέρουν πίσω προτού μπλέξουν με την αστυνομία.
Στους μεσοαστικούς οικισμούς του Γκους Ετσιόν διανέμονται πλέον φυλλάδια που καλούν τον κόσμο να πάει να μαζέψει τις ελιές των Αράβων γύρω από τους οικισμούς — πρόκειται για απροκάλυπτο σφετερισμό γης. Τα αγροκτήματα αμφίβολης νομιμότητας, από κάτι που θεωρούνταν ακραίο, έχουν μετατραπεί σε χώρους όπου πραγματοποιούνται συχνές συναντήσεις με εκπαιδευτικούς, οι οποίοι τα επισκέπτονται στο πλαίσιο εκπαιδευτικών εκδρομών. Πριν από πέντε χρόνια, κάτι τέτοιο δεν θα θεωρούνταν αποδεκτό.
Η κανονικοποίηση του Μπεν Γκβιρ, ο οποίος μέχρι το 2019 αποτελούσε κόκκινο πανί στην ισραηλινή πολιτική — ακόμη και στους οικισμούς — είναι σύμπτωμα του ίδιου φαινομένου.
Μια κυβέρνηση υπό τον Άιζενκοτ δεν θα κάνει κάτι ουσιαστικό στη Δυτική Όχθη. Δεν θα υπάρξει οριστική διευθέτηση, καθώς πρόκειται για ένα υπερβολικά αμφιλεγόμενο ζήτημα. Εκείνος που θα μπορούσε να καταλήξει σε οριστική συμφωνία με τους Παλαιστινίους, υπό αμερικανική πίεση, είναι παραδόξως ο ίδιος ο Νετανιάχου, όπως δείχνει η ισραηλινή ιστορία: ήταν ο Μπέγκιν, ο ηγέτης του Λικούντ, που υπέγραψε την ειρηνευτική συμφωνία με τον Σαντάτ, και ο Σαρόν εκείνος που απομάκρυνε τους εποίκους από τη Γάζα. Μπορούμε, όμως, να ελπίζουμε ότι θα πάψουν να επικρατούν εκεί το χάος και ο νόμος της ζούγκλας.
Από όσα γνωρίζεις, οι Ισραηλινοί που ζουν στις κοινότητες της Δυτικής Όχθης τείνουν να υποστηρίζουν κάποιο από τα δύο μεγάλα πολιτικά μπλοκ;
Τα ποσοστά είναι απολύτως ξεκάθαρα υπέρ του μπλοκ Νετανιάχου.
Ποιο ζήτημα σε ενδιαφέρει περισσότερο σε αυτές τις εκλογές; Η ασφάλεια, η οικονομία, η διεθνής εικόνα του Ισραήλ ή κάποιο άλλο;
Για μένα, το κεντρικό ερώτημα είναι αν υπάρχει μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για την επιβίωση του κράτους. Το μπλοκ Άιζενκοτ ανησυχεί έντονα για την επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης και της διεθνούς θέσης της χώρας, ενώ το μπλοκ Νετανιάχου λέει ανοησίες ότι οι οίκοι αξιολόγησης είναι «αντισημιτικοί» και ότι η οικονομία επαφίεται «στη βοήθεια του Θεού».
Στα μάτια μου, πρόκειται για τη διαφορά ανάμεσα στον μακροπρόθεσμο και τον βραχυπρόθεσμο σχεδιασμό. Το μπλοκ Άιζενκοτ προβληματίζεται για την κατάσταση των υπερορθόδοξων Εβραίων και είναι διατεθειμένο να λάβει δραστικά μέτρα για τη θέση των Αράβων στην κοινωνία. Το μπλοκ Νετανιάχου σκέφτεται βραχυπρόθεσμα και δεν διαθέτει σχέδιο.
Πιστεύεις ότι η σύγκρουση στη Γάζα θα τερματιστεί σύντομα;
Ο άμαχος πληθυσμός του Ισραήλ και οι έφεδροι έχουν εξαντληθεί, αλλά οι πολιτικοί ηγέτες αδιαφορούν. Νομίζω ότι η μόνη πιθανότητα να τερματιστεί η σύγκρουση είναι μια συνολική συμφωνία μεγάλης κλίμακας, υπό την αμερικανική πίεση του Τραμπ.
Έχεις επαφές με τις αραβικές κοινότητες στη Δυτική Όχθη; Εάν ναι, τι λένε για τις πρόσφατες εκλογές;
Δεν έχω επαφές μαζί τους. Οι λιγοστές επαφές που είχα διακόπηκαν μετά την 7η Οκτωβρίου.
