Στην τελική ευθεία μπαίνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), με την κυβέρνηση να διατηρεί αναλλοίωτους τους βασικούς περιορισμούς για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων και να εξετάζει μόνο περιορισμένες διορθώσεις στο τελικό κείμενο. Το όριο των 1.200 μέτρων, ο αποκλεισμός των μικρών νησιών και οι αυστηροί κανόνες για τις προστατευόμενες περιοχές θεωρούνται πλέον ουσιαστικά δεδομένοι.

Το τελικό σχέδιο αναμένεται να διαβιβαστεί μέσα στις επόμενες ημέρες στο Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων, πριν καταλήξει στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Στόχος είναι η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση να έχει εκδοθεί έως το τέλος Ιουλίου, σύμφωνα με τα χρονοδιαγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης. Στην ίδια διαδικασία βρίσκονται τα νέα χωροταξικά πλαίσια για τον τουρισμό και τη βιομηχανία.

Η κυβερνητική γραμμή είναι ότι ο βασικός κορμός του σχεδίου δεν πρόκειται να ανατραπεί. Οι αλλαγές που εξετάζονται περιγράφονται ως απολύτως στοχευμένες, ώστε να αντιμετωπιστούν επιμέρους ζητήματα που ανέδειξε η δημόσια διαβούλευση, χωρίς να αλλάξει η συνολική αρχιτεκτονική του σχεδιασμού.

Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά αρμόδιες πηγές, οι τελικές παρεμβάσεις θα γίνουν «με νυστέρι και όχι με τσεκούρι».

Οι τρεις βασικοί «κόφτες» που παραμένουν

Η πρώτη διάταξη που φαίνεται να έχει οριστικοποιηθεί αφορά το υψόμετρο.

Το νέο Χωροταξικό προβλέπει ότι πάνω από τα 1.200 μέτρα δεν θα επιτρέπεται η εγκατάσταση νέων αιολικών πάρκων. Παρά τις ενστάσεις που διατυπώθηκαν από φορείς της αγοράς, το υπουργείο δεν προτίθεται να μεταβάλει το συγκεκριμένο όριο, θεωρώντας ότι αποτελεί βασικό εργαλείο προστασίας των ορεινών όγκων.

Αμετάβλητος παραμένει και ο αποκλεισμός νέων αιολικών εγκαταστάσεων στα νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Με βάση αυτή την πρόβλεψη, η ανάπτυξη νέων αιολικών έργων θα μπορεί να συνεχιστεί σε μόλις 11 νησιά, μαζί με την Κρήτη και την Εύβοια. Για τα μικρότερα νησιά οι δυνατότητες νέων επενδύσεων περιορίζονται δραστικά, καθώς η κυβέρνηση θεωρεί ότι πρέπει να προστατευτούν η φυσιογνωμία τους, το τοπίο και το τουριστικό τους προϊόν.

Ο τρίτος βασικός περιορισμός αφορά τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας.

Στις προστατευόμενες περιοχές η εγκατάσταση αιολικών θα επιτρέπεται μόνο εφόσον προβλέπεται ρητά από την αντίστοιχη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και η μέση ταχύτητα του ανέμου ξεπερνά τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει αυστηρό το πλαίσιο, επιδιώκοντας να στείλει το μήνυμα ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν μπορεί να πραγματοποιείται σε βάρος της βιοποικιλότητας.

Η μοναδική ουσιαστική εκκρεμότητα

Με τις βασικές προβλέψεις να έχουν πλέον κλειδώσει, η σημαντικότερη εκκρεμότητα αφορά το κριτήριο του αιολικού δυναμικού.

Το σχέδιο προβλέπει ότι αποκλείονται από νέες αιολικές επενδύσεις οι δημοτικές ενότητες στις οποίες η μέση ετήσια ταχύτητα του ανέμου είναι χαμηλότερη από 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Οι εκπρόσωποι του κλάδου υποστηρίζουν ότι η οριζόντια εφαρμογή του συγκεκριμένου κριτηρίου μπορεί να οδηγήσει στον αποκλεισμό ακόμη και περιοχών που διαθέτουν αξιόλογο αιολικό δυναμικό και πληρούν όλες τις υπόλοιπες περιβαλλοντικές και χωροταξικές προϋποθέσεις.

Το αν θα γίνει κάποια περιορισμένη προσαρμογή στη συγκεκριμένη διάταξη αποτελεί ουσιαστικά το τελευταίο μεγάλο ερωτηματικό πριν από την οριστικοποίηση του σχεδίου.

Οι υπηρεσίες του υπουργείου εξετάζουν όλα τα πιθανά σενάρια πάνω στον χάρτη, αξιολογώντας τις επιπτώσεις τους στις περιοχές Natura, στον τουρισμό, στο αιολικό δυναμικό και στη δυνατότητα ανάπτυξης νέων έργων.

«Ο φράχτης μπαίνει αφού μπήκαν οι παίκτες»

Από την πλευρά της κυβέρνησης, η απάντηση στις ανησυχίες της αγοράς είναι ότι οι νέοι περιορισμοί δεν πρόκειται να ανακόψουν την ενεργειακή μετάβαση.

Όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, η χώρα διαθέτει ήδη ένα πολύ μεγάλο χαρτοφυλάκιο ώριμων ή αδειοδοτημένων έργων και, επομένως, υπάρχει επαρκής επενδυτική δεξαμενή για την επίτευξη των εθνικών στόχων.

Η φράση που χρησιμοποιούν χαρακτηριστικά είναι ότι «ο φράχτης μπαίνει αφού έχουν ήδη μπει όλοι οι παίκτες της αγοράς».

Με αυτή τη λογική, το υπουργείο θεωρεί ότι η αγορά πρέπει πλέον να περάσει από τη φάση της διαρκούς επέκτασης στη φάση της ωριμότητας, με σαφέστερους κανόνες, μεγαλύτερη προβλεψιμότητα και ισχυρότερη προστασία του περιβάλλοντος.

Οι αντιδράσεις της αγοράς

Η αιολική αγορά, ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι εκτεταμένοι αποκλεισμοί ενδέχεται να αυξήσουν το κόστος της πράσινης ενέργειας και να οδηγήσουν τελικά στην εγκατάσταση περισσότερων ανεμογεννητριών σε λιγότερες περιοχές.

Σύμφωνα με μελέτη της ΕΛΕΤΑΕΝ, ο αποκλεισμός μεγάλου μέρους της ελληνικής επικράτειας μειώνει κατά 29% τη μέση παραγωγικότητα των νέων έργων στην ηπειρωτική χώρα και αυξάνει κατά 27% το εξισωμένο κόστος παραγωγής ενέργειας.

Ο κλάδος αμφισβητεί επίσης ότι το σημερινό επενδυτικό χαρτοφυλάκιο αρκεί για την επίτευξη των στόχων, υπογραμμίζοντας ότι από περίπου 15 GW έργων με εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους, μόλις 3 GW διαθέτουν προσφορά σύνδεσης.

Παράλληλα, εκφράζεται ο φόβος ότι η συγκέντρωση των επενδύσεων σε περίπου 39% της επικράτειας μπορεί να ενισχύσει αντί να περιορίσει τις τοπικές αντιδράσεις.

Το νέο Χωροταξικό βρίσκεται, επομένως, μπροστά στην τελική δοκιμασία: να αποδείξει ότι μπορεί να προσφέρει σαφείς κανόνες για τις επενδύσεις, χωρίς να υπονομεύσει ούτε τους ενεργειακούς στόχους της χώρας ούτε την προστασία του φυσικού και νησιωτικού χώρου.

Διαβάστε ακόμη: