Ιδιαίτερα έντονη είναι φέτος η παρουσία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, με την Αττική –και ειδικότερα περιοχές της Ανατολικής Αττικής– να βρίσκονται στο επίκεντρο της επιδημιολογικής εικόνας.
Ο ΕΟΔΥ έχει ήδη απευθύνει ισχυρή σύσταση προς τους πολίτες για συστηματική προστασία από τα κουνούπια, κάνοντας λόγο για «πάρα πολύ έντονη κυκλοφορία» του ιού κατά τη φετινή περίοδο μετάδοσης και επισημαίνοντας ότι τα κρούσματα έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τους αντίστοιχους αριθμούς προηγούμενων ετών για την ίδια χρονική περίοδο.
Και η εικόνα εξακολουθεί να εξελίσσεται.
Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα καταγράφηκαν κρούσματα σε 13 επιπλέον δήμους της χώρας, ενώ οι ειδικοί εκτιμούν ότι η δραστηριότητα βρίσκεται σε φάση κορύφωσης.
Η μεγάλη αύξηση μέσα σε λίγες εβδομάδες
Η ταχύτητα με την οποία αυξήθηκαν τα περιστατικά αποτυπώνει την ένταση της φετινής κυκλοφορίας.
Έως τις 29 Ιουλίου ο ΕΟΔΥ είχε καταγράψει 42 εγχώρια περιστατικά, από τα οποία τα 35 βρίσκονταν στην Αττική.
Μέχρι τις 12 Αυγούστου, τα εγχώρια κρούσματα σε ολόκληρη τη χώρα είχαν ήδη ανέλθει στα 110, εκ των οποίων τα 81 είχαν παρουσιάσει εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση.
Μία εβδομάδα αργότερα, έως τις 19 Αυγούστου, είχαν καταγραφεί 157 κρούσματα και 13 θάνατοι, έναντι 96 κρουσμάτων και 9 θανάτων σε ολόκληρο το 2025.
Οι αριθμοί αυτοί εξηγούν γιατί ο ΕΟΔΥ επιμένει ότι η φετινή περίοδος απαιτεί αυξημένη επαγρύπνηση.
Γιατί «χτυπά» τόσο πολύ την Ανατολική Αττική
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της φετινής έξαρσης είναι η μεγάλη συγκέντρωση περιστατικών στην Αττική και ιδιαίτερα στα ανατολικά της Περιφέρειας.
Ήδη από τα τέλη Ιουλίου, μεταξύ των επηρεαζόμενων περιοχών της Ανατολικής Αττικής βρίσκονταν οι δήμοι Σπάτων–Αρτέμιδος, Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Κρωπίας, Λαυρεωτικής, Παλλήνης, Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, Παιανίας και Ραφήνας–Πικερμίου.
Στα μέσα Αυγούστου, τα Σπάτα–Αρτέμιδα είχαν καταγράψει 13 περιστατικά και το Μαρκόπουλο Μεσογαίας 11, ενώ ιδιαίτερα υψηλός ήταν ο αριθμός σοβαρών περιστατικών σε σχέση με τον πληθυσμό τους.
Στο Μαρκόπουλο καταγράφονταν 36,8 περιστατικά με εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα ανά 100.000 κατοίκους, ενώ στα Σπάτα–Αρτέμιδα η αντίστοιχη αναλογία ήταν 31,5 ανά 100.000.
Η αυξημένη παρουσία του ιού δεν συνδέεται με έναν και μοναδικό παράγοντα.
Ο ιός του Δυτικού Νείλου διατηρείται στη φύση κυρίως μέσω ενός κύκλου μετάδοσης μεταξύ πτηνών και κουνουπιών, με τον άνθρωπο να μολύνεται από το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού.
Οι κλιματικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, η παρουσία κατάλληλων εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών, η θερμοκρασία και η κυκλοφορία του ιού στον πληθυσμό των πτηνών μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη γεωγραφική κατανομή των περιστατικών.
Γι’ αυτό και δεν μπορεί να αποδοθεί η αυξημένη επιβάρυνση μιας περιοχής αποκλειστικά σε έναν παράγοντα.
Η ζέστη παρατείνει την περίοδο κινδύνου
Ένα ακόμη στοιχείο που προβληματίζει τους ειδικούς είναι ότι το τέλος του Αυγούστου δεν σημαίνει και τέλος της περιόδου μετάδοσης.
Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να συντηρήσουν τη δραστηριότητα των κουνουπιών και μέσα στο φθινόπωρο, γι’ αυτό οι ειδικοί επισημαίνουν ότι απαιτείται συνέχιση των μέτρων προστασίας και μετά την ολοκλήρωση του καλοκαιριού.
Άλλωστε, ο ιός του Δυτικού Νείλου εμφανίζεται στην Ελλάδα σχεδόν κάθε χρόνο κατά τους θερινούς και πρώτους φθινοπωρινούς μήνες, με την ένταση και τη γεωγραφική κατανομή του να διαφοροποιούνται από χρονιά σε χρονιά.
Οι περισσότεροι δεν εμφανίζουν καν συμπτώματα
Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που κάνει την πραγματική εξάπλωση του ιού πολύ μεγαλύτερη από αυτή που αποτυπώνεται στα επίσημα κρούσματα.
Η μεγάλη πλειονότητα όσων μολύνονται δεν εμφανίζει συμπτώματα.
Σε ένα μικρότερο ποσοστό μπορεί να εμφανιστούν ήπια συμπτώματα, όπως πυρετός, πονοκέφαλος, κόπωση, μυαλγίες και εξάνθημα.
Σε πολύ μικρότερο ποσοστό η λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νευρολογική νόσο, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.
Ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης είναι μεγαλύτερος για ηλικιωμένους και άτομα με υποκείμενα νοσήματα ή ανοσοκαταστολή, γι’ αυτό και ο ΕΟΔΥ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία αυτών των ομάδων.
Τι πρέπει να κάνουμε – Τα μέτρα προστασίας
Καθώς δεν υπάρχει εμβόλιο για ανθρώπινη χρήση ούτε ειδική θεραπεία για τη λοίμωξη, η πρόληψη βασίζεται πρωτίστως στην αποφυγή των τσιμπημάτων.
Ο ΕΟΔΥ συνιστά:
- χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο ακάλυπτο δέρμα και πάνω από τα ρούχα,
- τοποθέτηση σητών σε πόρτες και παράθυρα,
- χρήση κουνουπιέρας όπου απαιτείται,
- κατάλληλα ρούχα που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του σώματος,
- απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, μπαλκόνια, γλάστρες, κουβάδες και άλλα δοχεία,
- τακτική ανανέωση του νερού σε ποτίστρες ζώων,
- ιδιαίτερη προσοχή στις ώρες κατά τις οποίες τα κουνούπια εμφανίζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα.
Ενισχύονται οι παρεμβάσεις στην Αττική
Παράλληλα με τα ατομικά μέτρα προστασίας, εντείνονται και οι δράσεις καταπολέμησης των κουνουπιών.
Η Περιφέρεια Αττικής έχει ενισχύσει τις παρεμβάσεις της στις περιοχές όπου καταγράφεται μεγαλύτερη κυκλοφορία του ιού, χρησιμοποιώντας και μεγάλους νεφελοψεκαστήρες – τις λεγόμενες «τουρμπίνες» – για εφαρμογές σε σημεία υψηλού κινδύνου.
Η επιδημιολογική εικόνα παρακολουθείται σε εβδομαδιαία βάση από τον ΕΟΔΥ, με την τελευταία έκθεση επιτήρησης να έχει δημοσιευθεί στις 26 Αυγούστου και τον κατάλογο των επηρεαζόμενων και υψηλού κινδύνου περιοχών να επικαιροποιείται ανάλογα με τα νέα δεδομένα.
Το βασικό μήνυμα των υγειονομικών αρχών είναι ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, υπάρχει όμως σοβαρός λόγος για συστηματική προστασία.
Και ειδικά για όσους κατοικούν στις περιοχές της Αττικής όπου καταγράφεται έντονη κυκλοφορία του ιού, το αντικουνουπικό και η εξάλειψη των εστιών στάσιμου νερού δεν είναι πλέον απλώς μέτρα για να αποφύγουν την ενόχληση από τα κουνούπια.
Είναι μέτρα δημόσιας υγείας.
