Ενεργειακό σοκ από τον πόλεμο στο Ιράν: Σταθερά πάνω από 100 δολάρια το πετρέλαιο, συναγερμός σε ΕΚΤ και Κομισιόν

Σε τροχιά σοβαρής ενεργειακής κρίσης εισέρχεται η παγκόσμια οικονομία, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να ανατρέπει τις αρχικές εκτιμήσεις για περιορισμένες επιπτώσεις από τον πόλεμο στο Ιράν και να εκτοξεύει την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη σημάνει συναγερμό σε Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να προετοιμάζονται για ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ που απειλεί να συμπιέσει την ανάπτυξη και να επαναφέρει τον πληθωρισμό σε ανοδική τροχιά.

-----------------

Το τέλος Απριλίου ως κρίσιμο ορόσημο

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, το τέλος Απριλίου αποτελεί κομβικό σημείο για τη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής. Εφόσον η σύγκρουση συνεχιστεί, η ΕΚΤ αναμένεται να προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων κατά 0,25 μονάδες στη συνεδρίαση της 30ής Απριλίου, επιχειρώντας να ανακόψει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Στο επιτελείο της Τράπεζας επικρατεί έντονη ανησυχία, με την πρόεδρο Κριστίν Λαγκάρντ να προειδοποιεί ήδη για τις επιπτώσεις τόσο στην ανάπτυξη όσο και στη σταθερότητα των τιμών στην Ευρωζώνη.

Η παρατεταμένη διάρκεια του πολέμου –που έχει ήδη εισέλθει στον δεύτερο μήνα– διαψεύδει τα αρχικά σενάρια ταχείας αποκλιμάκωσης, ενισχύοντας τον φόβο για μια νέα, βαθύτερη ενεργειακή κρίση.

Το βασικό σενάριο: επιβράδυνση και πληθωρισμός

Στο βασικό σενάριο της ΕΚΤ, οι μέσες τιμές ενέργειας για το δεύτερο τρίμηνο τοποθετούνται στα 90 δολάρια/βαρέλι για το πετρέλαιο και στα 50 ευρώ/MWh για το φυσικό αέριο.

Με αυτά τα δεδομένα, η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη για το 2026 εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 0,9% από 1,2% προηγουμένως, ενώ ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί στο 2,6% από 1,9%.

Πρόκειται για σαφή επιδείνωση, που αποδίδεται κυρίως στο αυξημένο ενεργειακό κόστος, το οποίο διαχέεται στην παραγωγή και την κατανάλωση.

Το δυσμενές σενάριο: σοβαρή ανατροπή ισορροπιών

Στο δυσμενές σενάριο, η κατάσταση επιδεινώνεται σημαντικά. Οι τιμές ενέργειας εκτινάσσονται στα 119 δολάρια/βαρέλι και στα 87 ευρώ/MWh, καθώς διαταράσσεται έως και το 40% των ροών πετρελαίου και LNG μέσω του Ορμούζ.

Σε αυτή την περίπτωση, ο πληθωρισμός αναμένεται να φτάσει το 3,5%, ενώ η ανάπτυξη υποχωρεί στο 0,6%, οδηγώντας την Ευρωζώνη σε οριακή οικονομική στασιμότητα.

Το ακραίο σενάριο: νέα κρίση με έντονα χαρακτηριστικά

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ακραίο σενάριο της ΕΚΤ, το οποίο προβλέπει τιμές πετρελαίου έως και 145 δολάρια/βαρέλι και φυσικού αερίου στα 106 ευρώ/MWh.

Σε αυτή την εκδοχή, ο πληθωρισμός εκτινάσσεται στο 4,4% το 2026 και στο 4,8% το 2027, ενώ η ανάπτυξη περιορίζεται στο 0,4% φέτος και μόλις στο 0,9% την επόμενη χρονιά.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα σενάριο που επαναφέρει μνήμες ενεργειακής κρίσης με χαρακτηριστικά στασιμοπληθωρισμού, σε ένα περιβάλλον ήδη επιβαρυμένο από γεωπολιτικές εντάσεις.

Ευρώπη σε θέση ευαλωτότητας

Η Ευρώπη εμφανίζεται ιδιαίτερα εκτεθειμένη, λόγω της υψηλής εξάρτησής της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Το ενεργειακό κόστος απειλεί να πλήξει την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών και να συμπιέσει τα εισοδήματα, δημιουργώντας νέες πιέσεις σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό, καθώς η διάρκεια της κρίσης και η εξέλιξη των γεωπολιτικών ισορροπιών θα κρίνουν αν πρόκειται για μια παροδική αναταραχή ή για την απαρχή μιας νέας, βαθύτερης ενεργειακής και οικονομικής δοκιμασίας για την Ευρώπη.