Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αδιαμφισβήτητα επιβαρύνει ήδη τις αγορές και την παγκόσμια οικονομία. Το μεγάλο ερώτημα όμως είναι τι ζημία θα έχει προκαλέσει όταν τελειώσει. Οι απρόβλεπτες κινήσεις του Donald Trump σε συνδυασμό με την ευχέρεια του Ιράν να διακόπτει το εμπόριο και να πλήττει τις ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, σημαίνουν ότι το εύρος των πιθανοτήτων για την κατάληξη αυτού του πολέμου είναι εξαιρετικά μεγάλο.

Εξού και αλλάζουν συνεχώς οι προβλέψεις. Σύμφωνα με τους New York Times, τα περισσότερα σενάρια κυμαίνονται μεταξύ κακού, πολύ κακού και ακόμα χειρότερου, καθώς σε αυτή τη φάση είναι αρκετά δύσκολο να αποκλείσει κανείς οτιδήποτε.

Οι αγορές μέχρι στιγμής έχουν υιοθετήσει τις λιγότερο κακές προβλέψεις, οι οποίες υπό αυτές τις συνθήκες θεωρούνται αισιόδοξες. Οι τιμές ενέργειας είναι σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ενώ οι μετοχές και τα ομόλογα στις ΗΠΑ και διεθνώς έχουν υποχωρήσει από την αρχή του πολέμου. Χαρακτηριστικά, ο δείκτης S&P 500 έχει χάσει 7,3% το πρώτο τρίμηνο του έτους και σχεδόν 8% τον πρώτο μήνα του πολέμου.

Ο αντίκτυπος στην Νο1 οικονομία

Στις ΗΠΑ, η μέση τιμή βενζίνης ξεπέρασε τον Μάρτιο το ψυχολογικό όριο των 4 δολαρίων ανά γαλόνι. Το ύψος αυτό, που αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω, είναι ήδη αισθητό στους Αμερικανούς ψηφοφόρους, οι οποίοι τείνουν να δείχνουν τη δυσφορία τους στις κάλπες. Αν όμως μειώσουν και τις καταναλωτικές τους δαπάνες, τότε διακυβεύεται ο ρυθμός ανάπτυξης της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου. Σε δύσκολη θέση βρίσκεται και η Fed, η οποία στην τελευταία της συνεδρίαση τον Μάρτιο είπε ότι δεν προχωρά σε μείωση επιτοκίων μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο στον πληθωρισμό.

Οι ΗΠΑ είναι σε μεγάλο βαθμό προστατευμένες από τις επιπτώσεις της υψηλής ενέργειας, διότι εξάγουν περισσότερο πετρέλαιο και LNG απ’ όσο εισάγουν. Η επιβάρυνση είναι πολύ μεγαλύτερη σε χώρες που εισάγουν ενέργεια, ιδίως στην Ασία. Επίσης, μεγάλο μέρος της Ευρώπης αντιμετωπίζει σοβαρότερα ενεργειακά προβλήματα, καθώς το πετρελαϊκό σοκ μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία συνεχίζει να πλήττει την οικονομία.

Ακόμα κι αν ο πόλεμος λήξει σε μερικές εβδομάδες, ο πλανήτης δεν θα μπορέσει να ξεπεράσει το ενεργειακό σοκ τόσο εύκολα. Εξάλλου, το Ιράν επηρεάζει τις εξελίξεις, έχοντας ήδη αποδείξει ότι μπορεί να διακόψει τις ροές από τα Στενά του Ορμούζ και πλήττοντας ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή. Στο μεταξύ, οι Χούθι στην Υεμένη απείλησαν να μπλοκάρουν τις ναυτιλιακές ροές και στην Ερυθρά Θάλασσα.

Οι περισσότεροι παραγωγοί πετρελαίου και καταναλωτές θέλουν σε κάθε περίπτωση να λήξει ο πόλεμος, ενδεχομένως ώστε να μπορούν κάνουν ασφαλέστερες προβλέψεις. Ενδεικτικά, το βασικό σενάριο της Capital Economics στα μέσα Μαρτίου έδειχνε ότι μπορεί να υπάρξει γρήγορο τέλος στον πόλεμο και επαναφορά στη φυσιολογική ροή πετρελαίου. Οι ΗΠΑ θα δέχονταν σχετικά μικρό πλήγμα, ενώ το μέγεθος της ζημίας στις χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας θα διέφερε ανά περίπτωση.

Σύμφωνα με το δυσμενές σενάριο συνέχισης του πολέμου, οι ΗΠΑ θα επιβαρύνονταν επίσης λιγότερο από τις περισσότερες περιοχές, οι οποίες θα πλησίαζαν ή θα έμπαιναν σε ύφεση.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, υπάρχουν υπερβολικά πολλές πιθανότητες, ώστε να μπορέσει κανείς να κάνει ασφαλείς προβλέψεις. Ωστόσο, όπως και να το δει κανείς «όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και χαμηλότερη ανάπτυξη».

Στα αμερικανικά χρηματιστήρια, τα περισσότερα χαρτοφυλάκια κατέγραψαν απώλειες από την έναρξη του πολέμου, εκτός αν κάποιος είχε επιλέξει με μεγάλη ακρίβεια τις «σωστές» μετοχές και τους κατάλληλους κλάδους. Η συνολική εικόνα της αμερικανικής αγοράς ήταν αρνητική, τα ομολογιακά αμοιβαία κεφάλαια υποχώρησαν, ενώ πολλές διεθνείς αγορές δέχθηκαν ακόμη ισχυρότερο πλήγμα. Βέβαια, σημειώνουν οι ΝΥΤ, στους περισσότερους πολέμους των τελευταίων δεκαετιών, οι επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές ήταν περιορισμένες έναν χρόνο μετά τη λήξη των εχθροπραξιών. Είναι πιθανό και αυτή τη φορά να συμβεί κάτι αντίστοιχο.