Μια βαθιά αλλαγή συντελείται στις διεθνείς αγορές, καθώς το παραδοσιακό «καταφύγιο» των επενδυτών σε περιόδους αναταραχής –τα κρατικά ομόλογα των ισχυρότερων οικονομιών– βρίσκεται αυτή τη φορά στο επίκεντρο της ίδιας της ανησυχίας.

Το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ έχει ξεπεράσει τα 40 τρισ. δολάρια, οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων αμερικανικών τίτλων έχουν κινηθεί σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν εδώ και πολλά χρόνια και οι επενδυτές προβληματίζονται ολοένα περισσότερο για τη δημοσιονομική πορεία της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, δύο περιουσιακά στοιχεία έχουν βρεθεί στο επίκεντρο: ο χρυσός και το Bitcoin.

Η κοινή τους άνοδος δεν είναι τυχαία. Αποτελεί μέρος του λεγόμενου «debasement trade»: της στροφής δηλαδή προς περιουσιακά στοιχεία των οποίων η προσφορά δεν μπορεί να αυξηθεί εύκολα από κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες, όταν μεγαλώνει η ανησυχία για το χρέος, τον πληθωρισμό και την αξία των παραδοσιακών νομισμάτων.

Το αμερικανικό χρέος στο επίκεντρο

Η μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας βρίσκεται στις ΗΠΑ.

Το ομοσπονδιακό χρέος ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 40 τρισ. δολάρια, ενώ η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να καταγράφει μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα. Παράλληλα, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξάνεται, καθώς τεράστιες ποσότητες τίτλων πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν με υψηλότερα επιτόκια.

Η κατάσταση έχει οδηγήσει σε έντονες διακυμάνσεις στην αγορά ομολόγων, με τις αποδόσεις των μακροπρόθεσμων αμερικανικών τίτλων να ανεβαίνουν και το δολάριο να δέχεται πιέσεις.

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επιχείρησε να ηρεμήσει την αγορά ανακοινώνοντας ότι θα διπλασιάσει τις επαναγορές ομολόγων διάρκειας 10 έως 30 ετών στα 4 δισ. δολάρια ανά συναλλαγή.

Η κίνηση είχε όμως και μια απροσδόκητη συνέπεια: αντί να εξαφανίσει τις ανησυχίες, ενίσχυσε σε μέρος της αγοράς την αντίληψη ότι οι αμερικανικές Αρχές ανησυχούν σοβαρά για τη λειτουργία της αγοράς κρατικού χρέους.

Και τα κεφάλαια άρχισαν να αναζητούν εναλλακτικές.

Χρυσός πάνω από τα 4.600 δολάρια

Ο μεγάλος κερδισμένος είναι ο χρυσός.

Η τιμή του επέστρεψε πάνω από τα 4.600 δολάρια ανά ουγγιά, με τα συμβόλαια να κινούνται την Παρασκευή κοντά στα 4.670 δολάρια. Σε εβδομαδιαία βάση η άνοδος ξεπέρασε το 5%, ενώ μέσα στον Αύγουστο τα κέρδη έφτασαν περίπου στο 13%.

Εφόσον η εικόνα διατηρηθεί έως το τέλος του μήνα, ο χρυσός οδεύει προς την ισχυρότερη μηνιαία επίδοσή του εδώ και δεκαετίες.

Η εξήγηση βρίσκεται στην παραδοσιακή ιδιότητά του: ο χρυσός δεν αποτελεί υποχρέωση κάποιου κράτους ή εταιρείας, δεν εξαρτάται από την πιστοληπτική ικανότητα ενός εκδότη και η προσφορά του είναι περιορισμένη.

Όταν λοιπόν το ίδιο το δημόσιο χρέος γίνεται πηγή ανησυχίας, το πολύτιμο μέταλλο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη ελκυστικότητα.

Το Bitcoin επέστρεψε πάνω από τα 77.000 δολάρια

Ακόμη πιο θεαματική ήταν η αντίδραση του Bitcoin.

Το μεγαλύτερο κρυπτονόμισμα του κόσμου, που είχε υποχωρήσει κάτω από τα 60.000 δολάρια τον Ιούνιο, πραγματοποίησε ισχυρό ράλι και ξεπέρασε τα 77.000 δολάρια, καταγράφοντας εβδομαδιαία άνοδο άνω του 20%.

Ενδοσυνεδριακά έφτασε μάλιστα κοντά στα 79.500 δολάρια, στο υψηλότερο επίπεδό του από τον Μάιο.

Η άνοδος τροφοδοτήθηκε από έναν συνδυασμό παραγόντων: τη φυγή από το δολάριο και τα ομόλογα, τις εισροές θεσμικών κεφαλαίων, το κλείσιμο μεγάλων short θέσεων και τις προσδοκίες για ευνοϊκότερο ρυθμιστικό περιβάλλον στις ΗΠΑ.

Η βασική επενδυτική ιδέα, ωστόσο, μοιάζει με εκείνη του χρυσού: η προσφορά του Bitcoin είναι προκαθορισμένη και δεν μπορεί να αυξηθεί με πολιτική απόφαση.

Είναι όμως πραγματικά το Bitcoin «ασφαλές καταφύγιο»;

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.

Ο χρυσός διαθέτει ιστορία αιώνων ως αποθήκη αξίας. Το Bitcoin όχι.

Η σημερινή συμπεριφορά του δείχνει ότι ολοένα περισσότεροι επενδυτές το αντιμετωπίζουν ως εναλλακτική απέναντι στα παραδοσιακά νομίσματα και στο κρατικό χρέος. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αποδείξει πως αποτελεί safe haven αντίστοιχο του χρυσού.

Η μεταβλητότητά του παραμένει εξαιρετικά υψηλή και σε προηγούμενες περιόδους πανικού έχει συμπεριφερθεί περισσότερο σαν επένδυση υψηλού κινδύνου παρά σαν ασφαλές καταφύγιο.

Προς το παρόν, λοιπόν, ο ακριβέστερος χαρακτηρισμός είναι ότι το Bitcoin εξελίσσεται σε «αντιστάθμισμα απέναντι στην υποτίμηση του χρήματος», χωρίς ακόμη να έχει αποκτήσει την ιστορικά αποδεδειγμένη αμυντική συμπεριφορά του χρυσού.

Η προειδοποίηση του Ρέι Ντάλιο: «Μειώστε τα ομόλογα»

Μέσα σε αυτό το κλίμα ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η νέα προειδοποίηση του ιδρυτή της Bridgewater Associates, Ρέι Ντάλιο.

Ο διάσημος επενδυτής εκτιμά ότι, εάν δεν υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στη δημοσιονομική πορεία των ΗΠΑ, μια κρίση χρέους θα μπορούσε να εμφανιστεί σε περίπου τρία χρόνια, συν ή πλην δύο χρόνια.

Οι αριθμοί που επικαλείται είναι ενδεικτικοί του προβλήματος: περίπου 5,5 τρισ. δολάρια κρατικών εσόδων έναντι 7,5 τρισ. δολαρίων δαπανών, σχεδόν 1 τρισ. δολάρια μόνο για τόκους και περίπου 10 τρισ. δολάρια χρέους που πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν.

Ο Ντάλιο προτείνει μεγαλύτερη διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων και έχει υποστηρίξει ότι οι επενδυτές θα μπορούσαν να κατευθύνουν έως και 15% του χαρτοφυλακίου τους στον χρυσό, περιορίζοντας παράλληλα την έκθεσή τους σε ομόλογα.

Το παράδοξο που ανησυχεί περισσότερο

Το πραγματικά ασυνήθιστο στη σημερινή συγκυρία δεν είναι ότι ανεβαίνει ο χρυσός. Αυτό έχει συμβεί πολλές φορές σε περιόδους κρίσης.

Είναι ότι η ανησυχία προέρχεται από την ίδια την αγορά κρατικών ομολόγων.

Παραδοσιακά, όταν οι μετοχές υποχωρούν και αυξάνεται ο φόβος, τα κεφάλαια κατευθύνονται στα αμερικανικά Treasurys. Αυτή τη φορά, όμως, οι επενδυτές προβληματίζονται για το ίδιο το μέγεθος του αμερικανικού χρέους και απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατήσουν μακροπρόθεσμους τίτλους.

Και το φαινόμενο δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις ΗΠΑ. Ανοδικές πιέσεις έχουν εμφανιστεί και στις αποδόσεις μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων άλλων μεγάλων οικονομιών, καθώς οι αγορές επανεξετάζουν τη δημοσιονομική βιωσιμότητα στον ανεπτυγμένο κόσμο.

Το νέο στοίχημα των αγορών

Αυτό δεν σημαίνει ότι πλησιάζει αναγκαστικά μια κατάρρευση της αγοράς ομολόγων ή ότι χρυσός και Bitcoin θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν χωρίς διορθώσεις.

Σημαίνει όμως ότι έχει ανοίξει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για το τι θεωρείται πραγματικά ασφαλές περιουσιακό στοιχείο σε έναν κόσμο υπερχρεωμένων κυβερνήσεων.

Ο χρυσός έχει ήδη δώσει τη δική του απάντηση, με την τιμή του πάνω από τα 4.600 δολάρια. Το Bitcoin επιχειρεί για πρώτη φορά σε τέτοια κλίμακα να διεκδικήσει μια θέση στην ίδια συζήτηση, με ένα ράλι άνω του 20% μέσα σε λίγες ημέρες.

Και πίσω από τις εντυπωσιακές τιμές βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη μετατόπιση: οι επενδυτές δεν φοβούνται πλέον μόνο τις μετοχές, τον πληθωρισμό ή μια ύφεση. Αρχίζουν να φοβούνται και το ίδιο το κρατικό χρέος που επί δεκαετίες θεωρούσαν το ασφαλέστερο μέρος για να κρύψουν τα χρήματά τους.

Αν αυτή η δυσπιστία αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά, τότε το ράλι χρυσού και Bitcoin μπορεί να αποδειχθεί όχι απλώς μια συγκυριακή αντίδραση του Αυγούστου, αλλά η αρχή μιας πολύ μεγαλύτερης αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο οι παγκόσμιες αγορές αντιλαμβάνονται την έννοια του «ασφαλούς καταφυγίου».

Διαβάστε ακόμη: