Μια ενδιαφέρουσα πολιτική εικόνα διαμορφώθηκε μετά την ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών από τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, για τις εξελίξεις γύρω από το καλώδιο και το ευρύτερο γεωπολιτικό παρασκήνιο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η σχεδόν καθολική ανταπόκριση των πολιτικών αρχηγών στο κάλεσμα της κυβέρνησης έστειλε ένα μήνυμα που, ανεξάρτητα από τις επιμέρους διαφωνίες, έχει τη δική του σημασία: στα εθνικά ζητήματα υπάρχουν στιγμές που η θεσμικότητα και η στοιχειώδης συνεννόηση πρέπει να προηγούνται της μικροκομματικής αντιπαράθεσης.
Όλοι πήγαν, πλην ενός. Ο Κυριάκος Βελόπουλος επέλεξε να μην περάσει την πόρτα του υπουργείου Εξωτερικών, διατηρώντας αποστάσεις από τη διαδικασία και επιμένοντας στη δική του πολιτική γραμμή. Μια γραμμή που επενδύει συστηματικά στην καταγγελία, στην ανάδειξη της κυβερνητικής υποχωρητικότητας και στην προβολή ενός αμιγώς υπερπατριωτικού προφίλ.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται και στη στάση των υπόλοιπων πολιτικών δυνάμεων. Παρά τις επιφυλάξεις, τις αιχμές και τα ερωτήματα που έχουν διατυπωθεί για τους κυβερνητικούς χειρισμούς στην υπόθεση του καλωδίου, οι δηλώσεις που ακολούθησαν την ενημέρωση κινήθηκαν σε αισθητά ηπιότερους τόνους. Κανείς δεν επέλεξε να σηκώσει τη σημαία της «εθνικής ήττας», ούτε να υιοθετήσει την εικόνα μιας χώρας που δήθεν έχει παραδοθεί στις τουρκικές απαιτήσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η αντιπολίτευση έδωσε λευκή επιταγή στο Μέγαρο Μαξίμου. Κάθε άλλο. Υπάρχουν ζητήματα που αφορούν την προετοιμασία, την επικοινωνιακή διαχείριση, τους διπλωματικούς χειρισμούς και την αποτελεσματικότητα της ελληνικής στρατηγικής, για τα οποία η κυβέρνηση οφείλει να δώσει απαντήσεις. Είναι άλλο πράγμα, όμως, η αυστηρή κριτική και άλλο η ισοπεδωτική καταγγελία περί εθνικής υποχώρησης.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η πολιτική διαφοροποίηση του Βελόπουλου.
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Λύσης φαίνεται να έχει χαράξει μια διαφορετική στρατηγική. Δεν επιδιώκει απλώς να εμφανιστεί ως ο πιο αυστηρός επικριτής της κυβέρνησης. Θέλει να διατηρήσει αποκλειστικά για τον εαυτό του τον ρόλο του πολιτικού που δεν συμβιβάζεται, δεν συναινεί και δεν αναγνωρίζει κανένα περιθώριο συνεννόησης όταν διακυβεύονται τα εθνικά συμφέροντα.
Με άλλα λόγια, έχει επιλέξει να επενδύσει στο πολιτικό κεφάλαιο του υπερπατριωτισμού, ακόμη κι όταν οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί επιλέγουν να κινηθούν σε πιο θεσμικό πλαίσιο.
Γιατί, αν πήγαινε στην ενημέρωση, θα έπρεπε να ακούσει, να αξιολογήσει τα δεδομένα και στη συνέχεια να τοποθετηθεί με βάση όσα πραγματικά τέθηκαν στο τραπέζι. Θα ήταν δυσκολότερο να συντηρήσει με την ίδια ευκολία το αφήγημα περί γενικευμένης υποχωρητικότητας και ενδοτικότητας, χωρίς να μπει στη διαδικασία να αντιπαραβάλει τις καταγγελίες του με την επίσημη ενημέρωση.
Είναι προφανές ότι η πολιτική αντιπαράθεση αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της δημοκρατίας. Όμως, όταν η συζήτηση αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τις ενεργειακές διασυνδέσεις και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Η εύκολη καταγγελία, οι υπερβολές και η καλλιέργεια κλίματος εθνικής καταστροφής δεν αποτελούν κατ’ ανάγκη πατριωτική στάση. Αντιθέτως, μπορούν να δημιουργήσουν μια εικόνα εσωτερικής αδυναμίας και διχασμού, την οποία ασφαλώς δεν έχει κανέναν λόγο να αξιοποιήσει υπέρ της η απέναντι πλευρά.
Και ας μην ξεχνάμε ότι η Τουρκία παρακολουθεί προσεκτικά όχι μόνο τις κινήσεις της ελληνικής κυβέρνησης, αλλά και το επίπεδο της εσωτερικής πολιτικής συνεννόησης στην Αθήνα.
Η επιλογή των υπόλοιπων αρχηγών να προσέλθουν στην ενημέρωση, να ακούσουν και να αποφύγουν τις κραυγές περί εθνικής ήττας είναι συνεπώς μια κίνηση με πολιτικό βάρος. Δεν σημαίνει ότι συμφωνούν με την κυβέρνηση. Σημαίνει ότι αντιλαμβάνονται πως η εθνική στρατηγική δεν μπορεί να μετατρέπεται σε πεδίο καθημερινής ψηφοθηρικής εκμετάλλευσης.
Ο Βελόπουλος, από την άλλη, φαίνεται να θεωρεί ότι το συγκεκριμένο ακροατήριο δεν επιβραβεύει τις αποχρώσεις, αλλά τις απόλυτες διατυπώσεις. Ότι το πολιτικό του πλεονέκτημα βρίσκεται στην απόσταση από το σύστημα και όχι στη συμμετοχή σε μια θεσμική διαδικασία. Πρόκειται για μια επιλογή που μπορεί να έχει εκλογική στόχευση, αλλά αναπόφευκτα γεννά και πολιτικά ερωτήματα.
Διότι ο πατριωτισμός δεν μετριέται με το ποιος θα φωνάξει δυνατότερα ούτε με το ποιος θα αρνηθεί να καθίσει στο ίδιο τραπέζι για να ενημερωθεί. Μετριέται και από την υπευθυνότητα, τη γνώση των δεδομένων και την ικανότητα να διακρίνει κανείς πότε η χώρα χρειάζεται ενότητα και πότε σκληρή αντιπαράθεση.
Στην προκειμένη περίπτωση, η εικόνα ήταν σαφής: η αντιπολίτευση πήγε στην ενημέρωση, κράτησε χαμηλότερους τόνους και άφησε ανοιχτό το πεδίο της κριτικής. Ο Βελόπουλος επέλεξε να απουσιάσει.
Και το ερώτημα που μένει είναι αν στα εθνικά ζητήματα προτεραιότητα πρέπει να έχει η αναζήτηση μιας κοινής εθνικής γραμμής ή η διατήρηση ενός πολιτικού μονοπωλίου στον υπερπατριωτισμό. Γιατί άλλο η υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων και άλλο η μετατροπή τους σε προεκλογικό σύνθημα.
