Ένα πολεοδομικό σχέδιο ήταν αρκετό για να προκαλέσει αναστάτωση στη γαλάζια παράταξη και να ανοίξει ένα μέτωπο που το Μέγαρο Μαξίμου θα προτιμούσε να μην είχε εμφανιστεί.
Ο Σταύρος Παπασταύρου βρίσκεται στο επίκεντρο των αντιδράσεων για τον σχεδιασμό του υπουργείου Περιβάλλοντος σχετικά με τη μεταφορά συντελεστή δόμησης και τη δημιουργία νέων Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ), καθώς η συγκεκριμένη πρωτοβουλία προκάλεσε την αντίδραση όχι μόνο των δημάρχων, αλλά και κορυφαίων στελεχών της ΝΔ που έχουν ισχυρή παρουσία στα Βόρεια Προάστια.
Το πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι οι αντιδράσεις δεν προέρχονται από την αντιπολίτευση, ούτε από κάποιες μεμονωμένες ομάδες κατοίκων. Προέρχονται από ανθρώπους της ίδιας της ΝΔ, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τις τοπικές κοινωνίες και καλούνται να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους τους έναν σχεδιασμό που προκαλεί έντονη ανησυχία για την αλλοίωση της φυσιογνωμίας των περιοχών τους.
Η μελέτη του υπουργείου προβλέπει τη δημιουργία 25 Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή σε 11 δημοτικές ενότητες του Βόρειου Τομέα Αθηνών, με δυνατότητα πρόσθετης δόμησης που υπολογίζεται σε περίπου 584.000 τετραγωνικά μέτρα. Το επιχείρημα του υπουργείου είναι ότι ενεργοποιείται ένας θεσμός που παρέμενε ουσιαστικά ανενεργός επί δεκαετίες, προκειμένου να δοθεί λύση σε πολεοδομικές εκκρεμότητες και να αξιοποιηθούν δικαιώματα δόμησης. Στην πράξη, όμως, η ανακοίνωση του σχεδιασμού άνοιξε έναν μεγάλο κύκλο αντιδράσεων, με τους δήμους να προειδοποιούν για πρόσθετη οικοδομική επιβάρυνση σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υποδομών.
Το μέτωπο των δημάρχων και το μήνυμα στο Μαξίμου
Η πρώτη μεγάλη πολιτική προειδοποίηση ήρθε από έξι δημάρχους του Βόρειου Τομέα, οι οποίοι έστειλαν κοινή επιστολή στον Κυριάκο Μητσοτάκη ζητώντας την απόσυρση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και την επανεξέταση του σχεδιασμού από μηδενική βάση.
Οι δήμαρχοι Κηφισιάς, Λυκόβρυσης-Πεύκης, Νέας Ιωνίας, Παπάγου-Χολαργού, Φιλοθέης-Ψυχικού και Χαλανδρίου προειδοποιούν ότι οι πόλεις τους δεν έχουν ανάγκη από περισσότερη δόμηση, αλλά από υποδομές, ελεύθερους χώρους και ουσιαστικό πολεοδομικό σχεδιασμό. Επισημαίνουν, μάλιστα, ότι το οδικό δίκτυο, η αποχέτευση, τα δίκτυα ομβρίων και οι διαθέσιμοι χώροι στάθμευσης βρίσκονται ήδη υπό πίεση.
Η παρέμβαση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή αρκετοί από τους δημάρχους προέρχονται από τον χώρο της ΝΔ. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση βρέθηκε να αντιμετωπίζει ένα αυτοδιοικητικό μέτωπο με σαφείς γαλάζιες αναφορές, το οποίο δεν περιορίστηκε σε μια διαμαρτυρία, αλλά απευθύνθηκε απευθείας στον πρωθυπουργό.
Χατζηδάκης και Μαρινάκης τραβούν διαχωριστική γραμμή
Εκεί όμως που το θέμα άρχισε να αποκτά χαρακτηριστικά εσωκομματικής δοκιμασίας ήταν οι δημόσιες παρεμβάσεις των Κωστή Χατζηδάκη και Παύλου Μαρινάκη. Και οι δύο έχουν πολιτική παρουσία στον Βόρειο Τομέα και αντιλήφθηκαν ότι ο συγκεκριμένος σχεδιασμός μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές αντιδράσεις στις περιοχές όπου διεκδικούν την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος έσπευσαν να ξεκαθαρίσουν ότι δεν πρόκειται να υπάρξει μεταφορά συντελεστή δόμησης από έναν δήμο σε άλλον. Οι παρεμβάσεις τους καταγράφηκαν ως σαφές πολιτικό φρένο στον αρχικό σχεδιασμό, με την Καθημερινή να κάνει λόγο για «φρένο Χατζηδάκη – Μαρινάκη σε Παπασταύρου».
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η στάση του Άδωνι Γεωργιάδη. Ο υπουργός Υγείας, ο οποίος εκλέγεται στον Βόρειο Τομέα, παρενέβη δημόσια εκφράζοντας την ανησυχία του για τις επιπτώσεις στις συγκεκριμένες περιοχές και δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση του χαρακτήρα της Φιλοθέης και του Ψυχικού. Η αναφορά του ότι ο χαρακτήρας των περιοχών αυτών θα διατηρηθεί «ως κόρην οφθαλμού» δεν πέρασε απαρατήρητη. Ο Άδωνις ουσιαστικά έστειλε το μήνυμα ότι δεν πρόκειται να αφήσει ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα να εξελιχθεί χωρίς δημόσια τοποθέτηση.
Έτσι, μέσα σε λίγες ημέρες, τρία κορυφαία κυβερνητικά στελέχη βρέθηκαν να διατυπώνουν επιφυλάξεις ή να δίνουν διαβεβαιώσεις που απομακρύνονται από την εικόνα ενός σχεδιασμού ο οποίος προχωρά χωρίς αντιρρήσεις.
Ο Παπασταύρου αναγκάζεται να πατήσει φρένο
Η πίεση που δημιουργήθηκε ανάγκασε τον υπουργό Περιβάλλοντος να αναδιπλωθεί επικοινωνιακά. Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι μελέτες βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο, ότι δεν είναι δεσμευτικές και ότι καμία ζώνη δεν πρόκειται να θεσμοθετηθεί χωρίς να ληφθούν υπόψη οι θέσεις των δήμων.
Παράλληλα, δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η διαδικασία μπαίνει ουσιαστικά στον πάγο, καθώς το υπουργείο καλείται να αξιολογήσει τις αντιδράσεις και τις παρατηρήσεις που θα κατατεθούν στη δημόσια διαβούλευση. Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν θα προχωρήσει τελικά η συγκεκριμένη πολεοδομική παρέμβαση, αλλά και γιατί επιλέχθηκε να ανοίξει με αυτόν τον τρόπο και σε αυτή τη χρονική συγκυρία.
Στο παρασκήνιο, μάλιστα, καταγράφονται επικρίσεις προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου για τον χειρισμό της υπόθεσης, με ορισμένα γαλάζια στελέχη να επαναφέρουν στη συζήτηση και τις προηγούμενες συγκρούσεις της Αυτοδιοίκησης με το υπουργείο Περιβάλλοντος γύρω από τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό.
Το εκλογικό κόστος και οι γαλάζιες ισορροπίες
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για το Μέγαρο Μαξίμου είναι ότι η συγκεκριμένη υπόθεση αγγίζει μια εκλογικά σημαντική περιφέρεια για τη ΝΔ. Στον Βόρειο Τομέα δραστηριοποιούνται πολιτικά ο Χατζηδάκης, ο Γεωργιάδης, η Κεραμέως, ο Καιρίδης, η Ράπτη και ο Παπαθανάσης, ενώ στις επόμενες εκλογές αναμένεται να διεκδικήσει την ψήφο των πολιτών και ο Παύλος Μαρινάκης.
Για όλους αυτούς, η διαχείριση ενός ζητήματος που προκαλεί αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες δεν είναι μια απλή κυβερνητική υπόθεση. Είναι ένα θέμα που μπορεί να μεταφερθεί στις πολιτικές τους σχέσεις με τους ψηφοφόρους, στους δήμους και στις γειτονιές όπου καλούνται να δώσουν εξηγήσεις.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η πολιτική διάσταση της υπόθεσης. Ο Παπασταύρου μπορεί να υποστηρίζει ότι η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στην αρχή, όμως το πολιτικό κόστος του αρχικού σχεδιασμού έχει ήδη αρχίσει να συζητείται στο εσωτερικό της ΝΔ. Όταν κορυφαίοι υπουργοί και κυβερνητικά στελέχη αναγκάζονται να παρέμβουν για να καθησυχάσουν τις τοπικές κοινωνίες, τότε το πρόβλημα παύει να είναι αποκλειστικά πολεοδομικό.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης καλείται τώρα να διαχειριστεί μια υπόθεση που ξεκίνησε ως τεχνική διαδικασία του υπουργείου Περιβάλλοντος και εξελίχθηκε σε δοκιμασία για τις γαλάζιες ισορροπίες στα Βόρεια Προάστια. Και ο Σταύρος Παπασταύρου βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της δοκιμασίας.
