Το εφιαλτικό σενάριο μιας σχεδόν πλήρους παράλυσης της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας ενέργειας περιέγραψε ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ Saad al-Kaabi, προειδοποιώντας ότι η κλιμάκωση της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν μπορεί να εκτινάξει το πετρέλαιο έως και τα 150 δολάρια το βαρέλι.
Σε δηλώσεις του στους Financial Times, τόνισε ότι οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στις αγορές ενέργειας αλλά θα πλήξουν βιομηχανίες, εφοδιαστικές αλυσίδες και νοικοκυριά σε ολόκληρο τον κόσμο.
Στον απόηχο των δηλώσεων, το πετρέλαιο καταγράφει νέο ράλι, με το αμερικανικό αργό (WTI) να ενισχύεται κατά 5,8% στα 86,16 δολ. και το Brent να ενισχύεται κατά 4,6% στα 89,31 δολ.
Force majeure μετά την επίθεση στο Ras Laffan
Η κρίση κλιμακώθηκε όταν το Κατάρ κήρυξε κατάσταση ανωτέρας βίας στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), μετά από επίθεση ιρανικού drone στις εγκαταστάσεις Ras Laffan Industrial City.
Ο al-Kaabi υπογράμμισε ότι η ασφάλεια των περίπου 9.000 εργαζομένων είναι αδιαπραγμάτευτη, γεγονός που οδήγησε σε εκκένωση των εγκαταστάσεων και προσωρινή παύση των δραστηριοτήτων. Όπως σημείωσε, ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματούσαν άμεσα, θα απαιτούνταν εβδομάδες ή και μήνες για να αποκατασταθεί πλήρως η εφοδιαστική αλυσίδα.
Πλειστηριασμός τιμών μεταξύ Ασίας και Ευρώπης
Παρότι η Ευρώπη απορροφά σχετικά μικρό ποσοστό του καταριανού LNG, οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι σημαντικές. Η περιορισμένη προσφορά εκτιμάται ότι θα προκαλέσει έντονο ανταγωνισμό μεταξύ αγοραστών, με τις ασιατικές αγορές να προσφέρουν υψηλότερες τιμές για τα ελάχιστα διαθέσιμα φορτία.
Ο υπουργός προέβλεψε ότι οι τιμές φυσικού αερίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν έως και στα 117 ευρώ ανά MWh — σχεδόν τετραπλάσιες σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.
Παράλληλα, η αγορά πετρελαίου αντέδρασε άμεσα: το Brent Crude αυξήθηκε περίπου 2,5%, φτάνοντας τα 87,6 δολάρια το βαρέλι το πρωί της Παρασκευής στην Ευρώπη, στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη της σύγκρουσης.
Προειδοποίηση για παγκόσμια οικονομική κρίση
Ο al-Kaabi προειδοποίησε ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στην παγκόσμια οικονομία.
«Αν ο πόλεμος συνεχιστεί για εβδομάδες, η ανάπτυξη του ΑΕΠ σε όλο τον κόσμο θα πληγεί. Οι τιμές της ενέργειας θα αυξηθούν για όλους, θα υπάρξουν ελλείψεις προϊόντων και αλυσιδωτές αντιδράσεις στη βιομηχανία», σημείωσε.
«Πάγωσε» η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ
Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών ενέργειας. Με πλάτος μόλις 24 μίλια, η διέλευση δεξαμενόπλοιων κοντά στις ιρανικές ακτές θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη.
Η κυκλοφορία έχει σχεδόν παγώσει μετά την έναρξη των επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ενώ τουλάχιστον δέκα πλοία έχουν δεχθεί πλήγματα. Τα ασφάλιστρα έχουν εκτοξευθεί και πολλοί πλοιοκτήτες αρνούνται να ρισκάρουν τα πλοία και τα πληρώματά τους.
Παρά τις διαβεβαιώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump ότι το αμερικανικό ναυτικό θα συνοδεύει τα πλοία και θα προσφέρει πρόσθετη ασφαλιστική κάλυψη, οι ναυτιλιακές εταιρείες εμφανίζονται εξαιρετικά επιφυλακτικές.
Απειλή και για τα μεγάλα ενεργειακά projects
Η κρίση απειλεί επίσης να καθυστερήσει την επέκταση του τεράστιου κοιτάσματος φυσικού αερίου North Field, ένα επενδυτικό σχέδιο ύψους 30 δισ. δολαρίων που στόχευε να αυξήσει την παραγωγική ικανότητα του Κατάρ από 77 σε 126 εκατ. τόνους LNG ετησίως έως το 2027.
Η πρώτη παραγωγή από το νέο έργο επρόκειτο να ξεκινήσει το τρίτο τρίμηνο του 2026, ωστόσο ο al-Kaabi προειδοποίησε ότι οι εξελίξεις ενδέχεται να προκαλέσουν σημαντικές καθυστερήσεις.
Διακοπή παραγωγής μέχρι να σταματήσει ο πόλεμος
Ο επικεφαλής της QatarEnergy ξεκαθάρισε ότι η παραγωγή δεν θα επανεκκινήσει όσο συνεχίζονται οι εχθροπραξίες.
Όπως εξήγησε, η επανεκκίνηση θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς ο στόλος των 128 δεξαμενόπλοιων της χώρας έχει διασκορπιστεί παγκοσμίως και μόνο έξι ή επτά πλοία βρίσκονται διαθέσιμα για άμεση φόρτωση.
«Δεν θα κατηγορηθούμε επειδή δεχθήκαμε επίθεση»
Παρά τις απώλειες φορτίων, ο al-Kaabi απέρριψε την άποψη ότι το Κατάρ κινδυνεύει να χάσει τη φήμη του ως αξιόπιστος προμηθευτής LNG.
«Δεν νομίζουμε ότι κάποιος θα έρθει να μας πει ότι δεν είμαστε αξιόπιστοι επειδή βομβαρδιζόμασταν και δεν μπορέσαμε να παραδώσουμε», δήλωσε.
Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισε ότι ακόμη και αν η Ντόχα το επιθυμούσε, δεν θα μπορούσε να αγοράσει αέριο από την αγορά για να καλύψει τις χαμένες παραδόσεις, καθώς τέτοιες ποσότητες απλώς δεν υπάρχουν διαθέσιμες διεθνώς.
«Υπάρχει πολύ πετρέλαιο»: Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προσπαθεί να κατευνάσει τις ανησυχίες
Μήνυμα καθησυχασμού προς τις αγορές και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έστειλε ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, υποστηρίζοντας ότι, παρά την κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, δεν υπάρχει έλλειψη πετρελαίου στην παγκόσμια αγορά, αλλά κυρίως προβλήματα στη μεταφορά και τη διοχέτευσή του.
Πρόβλημα μεταφοράς, όχι έλλειψης
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες, ο Μπιρόλ αναγνώρισε ότι η σύγκρουση έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα επιμελητείας (logistics) για τη μεταφορά πετρελαίου, ωστόσο επέμεινε ότι η παγκόσμια προσφορά παραμένει επαρκής.
«Υπάρχει πολύ πετρέλαιο στην αγορά», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι προς το παρόν δεν εξετάζεται κάποια συντονισμένη διεθνής παρέμβαση για τη σταθεροποίηση των τιμών, αν και «όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι».
Ο επικεφαλής του IEA βρέθηκε στις Βρυξέλλες για συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στον εφοδιασμό ενέργειας και στις τιμές.
«Λάθος» η επιστροφή στο ρωσικό αέριο
Ο Μπιρόλ απέρριψε επίσης κατηγορηματικά το ενδεχόμενο να στραφεί ξανά η Ευρώπη προς τη Ρωσία για την κάλυψη ενεργειακών αναγκών λόγω της κρίσης.
Όπως τόνισε, η υπερβολική εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο υπήρξε «ένα από τα ιστορικά λάθη» της ηπείρου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη χαράξει πορεία πλήρους απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο έως το φθινόπωρο του 2027, με την απαγόρευση των εισαγωγών.
«Το να θεωρείται η Ρωσία εναλλακτική επιλογή για προμήθεια αερίου λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή θα ήταν οικονομικά — και κατά τη γνώμη μου πολιτικά — εσφαλμένο», υπογράμμισε.
