Περισσότερες από 100 ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, η διεθνής αγορά πετρελαίου εξακολουθεί να κινείται σε μια παράδοξη ισορροπία.

Από τη μία πλευρά, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το μεγάλο νευρικό σημείο της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας. Από εκεί περνά, σε κανονικές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης αργού και πετρελαϊκών προϊόντων. Από την άλλη, οι τιμές δεν έχουν εκτοξευθεί στα επίπεδα που πολλοί φοβούνταν όταν ξέσπασε η σύγκρουση.

Το αμερικανικό αργό κινήθηκε κάτω από τα 85 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent υποχώρησε κάτω από τα 90 δολάρια, καθώς οι αγορές ποντάρουν πλέον σε μια πιθανή συμφωνία ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Η εικόνα αυτή δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει περάσει.

Σημαίνει ότι, προς το παρόν, μια σειρά από παράγοντες έχουν λειτουργήσει σαν προσωρινά αναχώματα απέναντι σε ένα νέο ενεργειακό σοκ.

Η Κίνα αγοράζει λιγότερο

Ο πρώτος και ίσως σημαντικότερος λόγος βρίσκεται στην Κίνα.

Η μεγαλύτερη εισαγωγική δύναμη πετρελαίου στον κόσμο έχει μειώσει θεαματικά τις αγορές της. Οι εισαγωγές της τον Μάιο υποχώρησαν στα χαμηλότερα επίπεδα σχεδόν οκταετίας, αφαιρώντας από την αγορά μια τεράστια ποσότητα ημερήσιας ζήτησης.

Αυτή η πτώση δεν είναι λεπτομέρεια.

Όταν η Κίνα αγοράζει εκατομμύρια βαρέλια λιγότερα κάθε ημέρα, η πίεση στην παγκόσμια αγορά μειώνεται. Έτσι, ακόμη και μια σοβαρή διαταραχή στον Περσικό Κόλπο δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε τιμές πανικού.

Το ερώτημα, βεβαίως, είναι πόσο μπορεί να κρατήσει αυτή η κατάσταση.

Αν η κινεζική ζήτηση επανέλθει απότομα, τότε το σημερινό μαξιλάρι μπορεί να εξαφανιστεί πολύ γρήγορα.

Οι αγορές ποντάρουν στη συμφωνία

Ο δεύτερος λόγος είναι πολιτικός.

Οι πληροφορίες για πρόοδο στις συνομιλίες Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχουν αλλάξει το κλίμα στις αγορές. Κάθε ένδειξη ότι μπορεί να υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία λειτουργεί άμεσα πιεστικά στις τιμές του πετρελαίου.

Οι traders δεν κοιτούν μόνο τα σημερινά φορτία. Κοιτούν το τι μπορεί να συμβεί την επόμενη ημέρα.

Αν ανοίξει ο δρόμος για σταδιακή ομαλοποίηση των ροών από τον Περσικό Κόλπο, τότε ένα μεγάλο μέρος του γεωπολιτικού premium θα φύγει από τις τιμές.

Γι’ αυτό και η αγορά αντιδρά τόσο έντονα σε δηλώσεις, διαρροές και διπλωματικά σήματα.

Μέχρι στιγμής, ο φόβος της κρίσης συνυπάρχει με την προσδοκία της αποκλιμάκωσης.

Το Ορμούζ δεν έχει σιγήσει πλήρως

Παρά τη διαταραχή, τα Στενά του Ορμούζ δεν έχουν πάψει πλήρως να λειτουργούν.

Οι ροές παραμένουν χαμηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα, όμως φορτία εξακολουθούν να φτάνουν στις διεθνείς αγορές. Αυτό έχει αποτρέψει το πιο ακραίο σενάριο, δηλαδή μια σχεδόν πλήρη διακοπή της τροφοδοσίας από τον Κόλπο.

Η ναυτιλία έχει προσαρμοστεί με πιο σύνθετες και πιο επικίνδυνες πρακτικές. Ορισμένα δεξαμενόπλοια κινούνται με αυξημένη προσοχή, άλλα περιορίζουν τα σήματα εντοπισμού τους, ενώ οι επαφές με στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία.

Δεν πρόκειται για κανονικότητα.

Πρόκειται όμως για μια εύθραυστη λειτουργία που κρατά ακόμη την αγορά όρθια.

Οι εναλλακτικές διαδρομές

Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι αγωγοί που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ.

Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν υποδομές που μπορούν να μεταφέρουν σημαντικές ποσότητες πετρελαίου χωρίς να περνούν από το στενό θαλάσσιο πέρασμα.

Οι διαδρομές αυτές δεν αντικαθιστούν πλήρως το Ορμούζ. Κανείς δεν μπορεί να υποστηρίξει ότι ο κόσμος είναι έτοιμος να λειτουργήσει σαν να μην υπάρχει το συγκεκριμένο πέρασμα.

Μειώνουν όμως την ένταση του σοκ και δίνουν στις αγορές την αίσθηση ότι υπάρχει ακόμη κάποιος βαθμός ευελιξίας.

Παράλληλα, το Ιράν αναζητεί τρόπους να κρατήσει ανοιχτούς διαύλους εξαγωγών προς την Ασία, με την Κίνα να παραμένει ο βασικός ενεργειακός του πελάτης.

Ο κόσμος αντέχει περισσότερο απ’ ό,τι παλιά

Υπάρχει και μια βαθύτερη αλλαγή.

Η παγκόσμια οικονομία είναι σήμερα πιο ενεργειακά αποδοτική από ό,τι ήταν στις μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις του παρελθόντος.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη και η Κίνα παράγουν πλέον περισσότερο οικονομικό αποτέλεσμα με λιγότερη κατανάλωση ενέργειας ανά μονάδα ΑΕΠ. Η τεχνολογία, οι ανανεώσιμες πηγές, η βελτίωση των υποδομών και η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών έχουν δημιουργήσει μεγαλύτερες αντοχές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το πετρέλαιο έπαψε να καθορίζει τις οικονομίες.

Σημαίνει όμως ότι η μετάδοση ενός ενεργειακού σοκ στην καθημερινότητα των πολιτών δεν είναι τόσο άμεση όσο ήταν πριν από δεκαετίες.

Το μεγάλο αγκάθι είναι τα αποθέματα

Όλα αυτά, όμως, έχουν ένα όριο.

Και αυτό το όριο λέγεται αποθέματα.

Στελέχη της αγοράς και διεθνείς οργανισμοί προειδοποιούν ότι τα αποθέματα πετρελαίου στις ανεπτυγμένες οικονομίες μειώνονται γρήγορα και κινδυνεύουν να υποχωρήσουν στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο δεκαετιών.

Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος.

Όσο υπάρχουν αποθέματα, οι αγορές μπορούν να απορροφούν μέρος του σοκ. Όσο όμως αυτά μειώνονται, η αντίδραση των τιμών μπορεί να γίνει πολύ πιο βίαιη.

Αν η κινεζική ζήτηση ανακάμψει, αν οι συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν ναυαγήσουν ή αν υπάρξει νέα στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή, τότε το πετρέλαιο μπορεί να κινηθεί πολύ πιο επιθετικά.

Γι’ αυτό και οι χαμηλότερες τιμές των τελευταίων ημερών δεν πρέπει να διαβαστούν ως λήξη συναγερμού.

Περισσότερο μοιάζουν με παράταση χρόνου.

Η αγορά δεν έχει πάψει να φοβάται. Απλώς, προς το παρόν, ποντάρει ότι η διπλωματία θα προλάβει την εξάντληση των αντοχών της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας.

Διαβάστε ακόμη: