Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική που μια κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο πρόβλημα. Υπάρχουν και στιγμές που μια κυβέρνηση γίνεται η ίδια το πρόβλημα.
Και η Νέα Δημοκρατία φαίνεται ότι έχει αρχίσει να περνά στη δεύτερη κατηγορία.
Αυτό που παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες δεν μοιάζει με τις συνηθισμένες εσωτερικές διαφωνίες που υπάρχουν σε κάθε κυβέρνηση. Είναι κάτι πολύ πιο βαθύ: μια εικόνα γενικευμένης ασυνεννοησίας, δημόσιων συγκρούσεων, αλληλοκαρφωμάτων και πολιτικού εκνευρισμού που εκπέμπει προς την κοινωνία ένα πολύ απλό μήνυμα: το Μαξίμου δεν ελέγχει πλέον το παιχνίδι όπως παλιά.
Υπουργοί σκοτώνονται για το επίδομα ανεργίας
Η υπόθεση του επιδόματος ανεργίας είναι χαρακτηριστική.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης κάνει μια δήλωση που προκαλεί θύελλα αντιδράσεων. Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως αναγκάζεται ουσιαστικά να τοποθετηθεί σε διαφορετική γραμμή, προκειμένου να αποσαφηνίσει την κυβερνητική πολιτική.
Και κάπου εκεί ο πολίτης εύλογα αναρωτιέται: ποιος τελικά αποφασίζει;
Ποιος εκφράζει την κυβέρνηση; Ο υπουργός; Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος; Το υπουργείο; Το Μαξίμου; Ή ο καθένας λέει τη δική του άποψη και μετά όλοι μαζί τρέχουν να μαζέψουν τα ασυμμάζευτα;
Αυτή δεν είναι εικόνα συντεταγμένης κυβέρνησης. Είναι εικόνα κυβέρνησης που λειτουργεί με αυτόματο πιλότο.
Οι βουλευτές βγάζουν τα μαχαίρια
Και δεν σταματάμε εκεί.
Οι βουλευτές της ΝΔ δεν περιορίζονται πλέον σε εσωτερικές γκρίνιες. Βγαίνουν μπροστά, αφήνουν αιχμές, φωτογραφίζουν υπουργούς και σε ορισμένες περιπτώσεις τους κρεμούν κυριολεκτικά στα μανταλάκια.
Η περίπτωση Λαζαρίδη με τον Δένδια είναι ενδεικτική.
Όταν ένας κυβερνητικός βουλευτής επιλέγει να ανοίξει δημόσιο μέτωπο με έναν κορυφαίο υπουργό της ίδιας κυβέρνησης, δεν πρόκειται απλώς για προσωπική διαφωνία. Είναι σύμπτωμα μιας ευρύτερης κατάστασης.
Οι βουλευτές αισθάνονται πλέον ότι μπορούν να μιλούν χωρίς να φοβούνται το Μαξίμου.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό απ’ όλα.
Γιατί μια κυβέρνηση αρχίζει να χάνει τον έλεγχο όχι όταν εμφανίζονται διαφωνίες, αλλά όταν οι διαφωνίες παύουν να φοβίζουν αυτούς που τις εκφράζουν.
Και στη ΔΕΘ έγιναν όλα… ροντέο
Και σαν να μην έφταναν οι πολιτικές συγκρούσεις, στη ΔΕΘ είδαμε ακόμη και πρωτοφανείς εικόνες έντασης ανάμεσα σε υπουργούς και δημοσιογράφους.
Η σχέση κυβέρνησης και δημοσιογραφίας ασφαλώς μπορεί και πρέπει να είναι σκληρή. Οι δημοσιογράφοι έχουν δικαίωμα να πιέζουν, να ρωτούν και να επιμένουν. Οι υπουργοί έχουν δικαίωμα να απαντούν και να υπερασπίζονται την πολιτική τους.
Αλλά όταν οι τόνοι ανεβαίνουν σε τέτοιο βαθμό ώστε η πολιτική αντιπαράθεση να μετατρέπεται σε προσωπική σύγκρουση μέσα στο ασανσέρ, το πρόβλημα δεν είναι μόνο επικοινωνιακό.
Είναι πολιτικό και προφανώς κρύβονται και άλλα σκοτεινά σημεία μεταξύ υπουργών και εκδοτών – δημοσιογράφων…
Γιατί αποκαλύπτει νεύρα. Και όταν μια κυβέρνηση αρχίζει να εμφανίζεται νευρική, συνήθως σημαίνει ότι βρίσκεται υπό πίεση.
Ο πρωθυπουργός σε ρόλο παρατηρητή
Και μέσα σε όλα αυτά υπάρχει ένας μεγάλος απών.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο πρόεδρος Κυριάκος κάνει trainspotting γιατί δίνει εικόνα πρωθυπουργού που παρακολουθεί τα τρένα να περνούν ενώ η κυβέρνησή του βράζει.
Όχι επειδή δεν υπάρχει θεσμικά. Αλλά επειδή δεν φαίνεται να λειτουργεί ως ο άνθρωπος που βάζει τέλος στην εσωτερική φασαρία.
Η περίφημη πρωθυπουργική πυγμή μοιάζει να έχει αντικατασταθεί από μια στάση παρατήρησης.
Οι υπουργοί διαφωνούν. Οι βουλευτές συγκρούονται. Οι δηλώσεις αλληλοαναιρούνται. Οι δημοσιογράφοι συγκρούονται με κυβερνητικά στελέχη.
Και η λύση ποια είναι;
Κανείς σπίτι του.
Σαν να έχει αποφασίσει το Μαξίμου ότι δεν θέλει να ανοίξει κανένα μέτωπο και προτιμά να αφήσει όλους να εκτονωθούν μόνοι τους.
Μόνο που στην πολιτική, όταν ο αρχηγός δεν επιβάλλει γραμμή, κάποιος άλλος αργά ή γρήγορα θα επιχειρήσει να την επιβάλει.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δεν είναι σχολιαστής
Και εδώ υπάρχει ακόμη ένα παράδοξο.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος έχει έναν πολύ συγκεκριμένο θεσμικό ρόλο: μεταφέρει την κυβερνητική θέση.
Δεν είναι πολιτικός σχολιαστής. Δεν είναι τηλεοπτικός αναλυτής. Δεν είναι αρθρογράφος που καταθέτει προσωπικές απόψεις.
Όταν λοιπόν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κάνει δηλώσεις που δημιουργούν την εντύπωση ότι εκφράζει προσωπικές κρίσεις και στη συνέχεια το Μέγαρο Μαξίμου καλείται να εξηγήσει τι ακριβώς εννοούσε, τότε κάτι έχει πάει στραβά.
Γιατί ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης πρέπει να είναι η φωνή του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης.
Όχι άλλη μία φωνή μέσα στον κυβερνητικό θόρυβο.
Η κυβέρνηση δείχνει κουρασμένη
Το συνολικό αποτέλεσμα είναι πλέον δύσκολο να κρυφτεί.
Η κυβέρνηση δείχνει κουρασμένη.
Όχι μόνο δημοσκοπικά ή επικοινωνιακά. Κυρίως πολιτικά.
Έχει συμπληρώσει χρόνια στην εξουσία, έχει περάσει από κρίσεις, σκάνδαλα, εσωτερικές συγκρούσεις και δύσκολες εκλογικές αναμετρήσεις και τώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα διαφορετικό πρόβλημα: την κόπωση του ίδιου του κυβερνητικού μηχανισμού.
Και η κόπωση φαίνεται παντού.
Στις δηλώσεις. Στις αντιδράσεις. Στις κόντρες. Στα αλληλοκαρφώματα. Στην αδυναμία να βρεθεί μία ενιαία γραμμή.
Το πιο επικίνδυνο όμως είναι ότι αυτή η εικόνα έρχεται την ώρα που η ΝΔ βλέπει πιέσεις και από τα δεξιά της.
Ένα πιθανό κόμμα Σαμαρά μπορεί να τραβήξει παραδοσιακούς γαλάζιους ψηφοφόρους. Στα δεξιά υπάρχει ήδη κινητικότητα. Και την ίδια ώρα, αντί η κυβέρνηση να εμφανίζεται συμπαγής και αποφασιστική, εμφανίζεται να τσακώνεται με τον εαυτό της.
Το καμπανάκι χτυπάει μέσα στο Μαξίμου
Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι αν ο Μαρινάκης διαφώνησε με την Κεραμέως, αν ο Λαζαρίδης άνοιξε μέτωπο με τον Δένδια ή αν κάποιος υπουργός έχασε την ψυχραιμία του απέναντι σε έναν δημοσιογράφο.
Το πρόβλημα είναι το σύνολο.
Όταν όλα αυτά συμβαίνουν ταυτόχρονα, δεν έχεις πλέον μια σειρά από ατυχή περιστατικά.
Έχεις πολιτικό σύμπτωμα.
Και το σύμπτωμα λέει ότι η κυβέρνηση χρειάζεται επειγόντως επανεκκίνηση.
Γιατί όσο το Μαξίμου παραμένει θεατής και όσο ο καθένας στην κυβέρνηση θεωρεί ότι μπορεί να τραβάει τη δική του γραμμή, η εικόνα θα γίνεται όλο και χειρότερη.
Η ΝΔ δεν κινδυνεύει μόνο από τους αντιπάλους της.
Αρχίζει να κινδυνεύει από τον ίδιο της τον εαυτό.
Και αυτό, για μια κυβέρνηση που θέλει να διεκδικήσει ξανά την ψήφο των πολιτών, είναι ίσως το πιο ανησυχητικό μήνυμα απ’ όλα.
