Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που έχουν δρομολογηθεί στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας των τελευταίων δεκαετιών βάζει σε τροχιά υλοποίησης η κυβέρνηση, καταργώντας έναν μηχανισμό που εφαρμόζεται σχεδόν αδιάλειπτα εδώ και περίπου 50 χρόνια. Από την 1η Ιανουαρίου 2028, τα δημοτικά τέλη θα πάψουν να εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, σηματοδοτώντας την αρχή μιας συνολικής αναδιάρθρωσης των λογαριασμών ενέργειας.
Η μεταρρύθμιση δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες θα πληρώνουν τα δημοτικά τέλη. Στην πραγματικότητα, επιχειρεί να βάλει τέλος σε ένα μοντέλο όπου ο λογαριασμός ηλεκτρικής ενέργειας είχε μετατραπεί σε έναν πολυσύνθετο εισπρακτικό μηχανισμό για φόρους, τέλη και εισφορές υπέρ τρίτων, με αποτέλεσμα πολλές φορές η αξία του ίδιου του ηλεκτρικού ρεύματος να αποτελεί μειοψηφία του συνολικού ποσού που πλήρωνε ο καταναλωτής.
Νέος τρόπος πληρωμής από το 2028
Την αλλαγή ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, διευκρινίζοντας ότι από την 1η Ιανουαρίου 2028 τα δημοτικά τέλη θα αποσυνδεθούν από τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και θα εισπράττονται μέσω νέου μηχανισμού, ο οποίος θα καθοριστεί με Προεδρικό Διάταγμα.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, το νέο σύστημα θα προσομοιάζει στον τρόπο είσπραξης του ΕΝΦΙΑ, με ετήσια εκκαθάριση και δυνατότητα εξόφλησης σε έως δώδεκα μηνιαίες δόσεις.
Η μετάθεση της εφαρμογής για το 2028 αποτυπώνει και τις δυσκολίες που συνοδεύουν τη μεταρρύθμιση. Θα απαιτηθεί η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος που θα συνδέει τους δήμους με τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, διασφαλίζοντας την ορθή βεβαίωση και είσπραξη των οφειλών χωρίς να διαταραχθεί η χρηματοδότηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ένας λογαριασμός που είχε πάψει να αφορά μόνο το ρεύμα
Η αλλαγή έρχεται να αντιμετωπίσει μια διαχρονική στρέβλωση της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Εδώ και δεκαετίες, ο λογαριασμός ρεύματος δεν περιλαμβάνει μόνο το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει ένα νοικοκυριό. Στο τελικό ποσό ενσωματώνονται οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις για το δίκτυο μεταφοράς και διανομής, οι Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), το ΕΤΜΕΑΡ, τα δημοτικά τέλη, ο δημοτικός φόρος, το ανταποδοτικό τέλος υπέρ της ΕΡΤ, ο ΦΠΑ και μια σειρά ακόμη επιβαρύνσεων.
Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις, το κόστος της ίδιας της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί μικρό μόνο μέρος του συνολικού λογαριασμού.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα λογαριασμού για μηνιαία κατανάλωση 230 κιλοβατωρών. Η αξία της ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχεται σε μόλις 30,03 ευρώ, ενώ το συνολικό ποσό που καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής φτάνει τα 84,11 ευρώ.
Με άλλα λόγια, μόλις το 36% του λογαριασμού αφορά την πραγματική κατανάλωση ρεύματος. Τα υπόλοιπα 54 ευρώ προκύπτουν από ρυθμιζόμενες χρεώσεις, δημοτικά τέλη, δημοτικό φόρο, ΕΡΤ και λοιπές φορολογικές επιβαρύνσεις.
Το παράδειγμα εξηγεί γιατί πολλοί καταναλωτές βλέπουν τον λογαριασμό τους να παραμένει υψηλός ακόμη και όταν μειώνουν σημαντικά την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Πάγιο αίτημα της αγοράς
Η αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ρεύματος αποτελούσε εδώ και χρόνια βασικό αίτημα των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι έχουν μετατραπεί σε μηχανισμό είσπραξης φόρων και τελών που δεν σχετίζονται με τη δραστηριότητά τους, γεγονός που αυξάνει το διοικητικό κόστος και δημιουργεί στρεβλή εικόνα στους καταναλωτές για το πραγματικό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας.
Τη θέση αυτή επανέφερε πρόσφατα και ο Σύνδεσμος Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ), ο οποίος με επιστολή του προς τα συναρμόδια υπουργεία επισήμανε ότι η διατήρηση ή ακόμη και η αύξηση των τελών που εισπράττονται μέσω των λογαριασμών επιβαρύνει τόσο τους καταναλωτές όσο και την ίδια τη λειτουργία της αγοράς.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχουν ήδη ξεπεράσει τα 3 δισ. ευρώ, οι προμηθευτές εκτιμούν ότι η απομάκρυνση των δημοτικών τελών θα συμβάλει στη διαφάνεια των λογαριασμών και στη σαφέστερη αποτύπωση του πραγματικού ενεργειακού κόστους.
Η πρόκληση για τους δήμους
Η άλλη πλευρά της μεταρρύθμισης αφορά τους δήμους, οι οποίοι σήμερα εξασφαλίζουν πολύ υψηλά ποσοστά είσπραξης ακριβώς επειδή τα δημοτικά τέλη ενσωματώνονται στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Η δημιουργία ενός νέου μηχανισμού θα πρέπει να διασφαλίσει ότι τα έσοδα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν θα μειωθούν και ότι δεν θα δημιουργηθεί μια νέα γενιά ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Δεν είναι τυχαίο ότι η εφαρμογή μετατέθηκε μετά το 2027, επιλογή που, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, δίνει τον απαραίτητο χρόνο για την τεχνική προετοιμασία του νέου συστήματος, αλλά απομακρύνει και μια πολιτικά ευαίσθητη μεταρρύθμιση από την επόμενη εκλογική περίοδο.
Σε ευρωπαϊκή κατεύθυνση οι αλλαγές
Η ελληνική πρωτοβουλία βρίσκεται σε πλήρη εναρμόνιση με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για πιο διαφανείς λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Τόσο το σχέδιο Affordable Energy Action Plan όσο και το Citizens Energy Package προωθούν τη σταδιακή απομάκρυνση φόρων, τελών και λοιπών μη ενεργειακών επιβαρύνσεων από τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να συγκρίνουν ευκολότερα τα τιμολόγια των προμηθευτών και να γνωρίζουν με σαφήνεια τι ακριβώς πληρώνουν.
Αν η μεταρρύθμιση ολοκληρωθεί σύμφωνα με τον σχεδιασμό της κυβέρνησης, θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη αλλαγή στη δομή των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας από την απελευθέρωση της αγοράς. Για πρώτη φορά, ο λογαριασμός θα αποτυπώνει καθαρά το πραγματικό κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ οι φόροι και τα δημοτικά τέλη θα εισπράττονται μέσω διαφορετικού μηχανισμού, καθιστώντας το σύστημα πιο διαφανές τόσο για τους καταναλωτές όσο και για την ίδια την αγορά.
