Σύνταξη στα 70 το 2055 και στα 72 το 2080: Οι προβλέψεις της Κομισιόν για την Ελλάδα – Τι αλλάζει στα όρια ηλικίας

Μπροστά σε σημαντικές αλλαγές βρίσκεται το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα τις επόμενες δεκαετίες, καθώς η γήρανση του πληθυσμού και η συνεχής μείωση του εργατικού δυναμικού δημιουργούν νέα δεδομένα για τη χρηματοδότηση των συντάξεων.

Οι μακροπρόθεσμες προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που περιλαμβάνονται στο Ageing Report 2027, περιγράφουν μια Ελλάδα με λιγότερους κατοίκους, μεγαλύτερο ποσοστό ηλικιωμένων και αυξανόμενη ανάγκη προσαρμογής του συνταξιοδοτικού συστήματος.

Το σημαντικότερο στοιχείο αφορά τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης. Σύμφωνα με τις προβολές, το γενικό όριο μπορεί να αυξηθεί από τα 67 στα 68 έτη μέχρι το 2030, να φτάσει τα 70 το 2055 και να διαμορφωθεί στα 72 το 2080.

Πρόκειται για μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις και όχι για αποφασισμένες αυξήσεις. Οι υπολογισμοί βασίζονται στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο και στις δημογραφικές παραδοχές για την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής.

Πώς προβλέπεται να αλλάξουν τα όρια ηλικίας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι τα όρια συνταξιοδότησης στην Ελλάδα θα ακολουθήσουν σταδιακά ανοδική πορεία, εφόσον εφαρμοστεί ο υφιστάμενος μηχανισμός σύνδεσής τους με το προσδόκιμο ζωής.

Οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι έχει ψηφιστεί συνταξιοδότηση στα 70 ή στα 72 χρόνια. Αποτυπώνουν την πορεία που προκύπτει από τις σημερινές δημογραφικές εκτιμήσεις και τον τρόπο με τον οποίο προβλέπεται να λειτουργήσει η αναπροσαρμογή των ηλικιακών ορίων.

Εάν επιβεβαιωθεί το συγκεκριμένο σενάριο, η Ελλάδα θα έχει το 2080 το δεύτερο υψηλότερο γενικό όριο συνταξιοδότησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τη Δανία, για την οποία προβλέπεται όριο 74 ετών.

Τι ισχύει σήμερα και πότε εξετάζονται οι αλλαγές

Σήμερα, ο γενικός κανόνας στην Ελλάδα προβλέπει πλήρη συνταξιοδότηση στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης ή στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης. Εξακολουθούν επίσης να ισχύουν ειδικές και μεταβατικές διατάξεις για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων.

Ο μηχανισμός αναπροσαρμογής των ορίων ηλικίας θεσπίστηκε κατά την περίοδο των ασφαλιστικών μεταρρυθμίσεων και συνδέει τις πιθανές μεταβολές με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής μετά την ηλικία των 65 ετών.

Προβλέπει επανεξέταση ανά τριετία, χωρίς ωστόσο να έχει οδηγήσει μέχρι σήμερα σε αύξηση.

Το 2021 δεν πραγματοποιήθηκε αναπροσαρμογή λόγω της μείωσης του προσδόκιμου ζωής κατά την πανδημία, ενώ το 2024 η σχετική μεταβολή παρέμεινε χαμηλότερη του ενός έτους.

Η επόμενη αξιολόγηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα δείξει εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για αλλαγές στα όρια από το 2027 ή σε μεταγενέστερο χρόνο.

Η Ελλάδα χάνει πάνω από το ένα τέταρτο του πληθυσμού της

Πίσω από τις εκτιμήσεις για αύξηση των ορίων βρίσκεται η δημογραφική πορεία της χώρας.

Η Ελλάδα προβλέπεται να χάσει περίπου 2,8 εκατομμύρια κατοίκους μέχρι το 2080, με τον πληθυσμό της να μειώνεται κατά περίπου 26%.

Η μείωση συνδέεται με τη χαμηλή γεννητικότητα, τη γήρανση και τη δημογραφική εξέλιξη των επόμενων δεκαετιών.

Ο δείκτης γονιμότητας προβλέπεται να αυξηθεί από 1,20 παιδιά ανά γυναίκα το 2025 σε 1,45 το 2080. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η βελτίωση παραμένει σημαντικά κάτω από το επίπεδο των 2,1 παιδιών που θεωρείται αναγκαίο για τη μακροχρόνια αναπλήρωση των γενεών, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η μετανάστευση.

Παράλληλα, το προσδόκιμο ζωής στη γέννηση αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας έως το 2080 τα 86,4 έτη για τους άνδρες και τα 90,1 για τις γυναίκες.

Ένας στους τρεις κατοίκους θα είναι άνω των 65 ετών

Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση για το ασφαλιστικό.

Σήμερα, οι άνθρωποι ηλικίας άνω των 65 ετών αντιστοιχούν στο 23,9% του πληθυσμού.

Το 2080 το ποσοστό τους προβλέπεται να φτάσει το 34,6%. Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι από ένας στους τρεις κατοίκους της Ελλάδας θα ανήκουν στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα.

Ακόμη μεγαλύτερη αύξηση αναμένεται στους ανθρώπους άνω των 80 ετών, των οποίων το μερίδιο προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, από 7,2% σε 14,9%.

Η μεταβολή αυτή θα επηρεάσει όχι μόνο τις συντάξεις, αλλά και τις ανάγκες χρηματοδότησης της υγειονομικής περίθαλψης και της μακροχρόνιας φροντίδας.

Από 4,2 εκατομμύρια εργαζομένους σε μόλις 2,9 εκατομμύρια

Η εικόνα γίνεται περισσότερο πιεστική όταν εξετάζεται η αγορά εργασίας.

Σύμφωνα με τις προβολές, ο αριθμός των απασχολουμένων ηλικίας 20 έως 64 ετών θα περιοριστεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες.

Με άλλα λόγια, η Ελλάδα ενδέχεται να χάσει περίπου 1,3 εκατομμύρια εργαζομένους από τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα.

Η εξέλιξη δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις για ένα ασφαλιστικό σύστημα στο οποίο οι εισφορές των εργαζομένων αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης των συντάξεων.

Την ίδια στιγμή, το συνολικό εργατικό δυναμικό ηλικίας 20 έως 64 ετών προβλέπεται να περιοριστεί από 4,65 σε 3,07 εκατομμύρια άτομα.

Το 2050 η μεγαλύτερη πίεση στο ασφαλιστικό

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η πιο δύσκολη περίοδος αναμένεται γύρω στο 2050.

Τότε, για κάθε 100 απασχολουμένους θα αντιστοιχούν περίπου 154 οικονομικά μη ενεργά άτομα, έναντι 131 το 2025.

Ο συγκεκριμένος δείκτης δεν αφορά αποκλειστικά τους συνταξιούχους, αλλά συνολικά όσους δεν συμμετέχουν στην απασχόληση.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικός είναι ο δείκτης οικονομικής εξάρτησης των ηλικιωμένων, ο οποίος προβλέπεται να φτάσει το 85,5% το 2050.

Η δημογραφική μεταβολή αναμένεται να αυξήσει την πίεση στους δημόσιους πόρους και να καταστήσει ακόμη σημαντικότερη τη διατήρηση υψηλών ποσοστών απασχόλησης.

Περισσότεροι θα εργάζονται μετά τα 65

Παρά τη συνολική μείωση των εργαζομένων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το ποσοστό απασχόλησης θα βελτιωθεί.

Στις ηλικίες 20 έως 64 ετών εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 70,5% το 2025 σε 75,2% το 2080. Ωστόσο, θα παραμείνει χαμηλότερο από τον προβλεπόμενο ευρωπαϊκό μέσο όρο του 80,2%.

Ιδιαίτερα μεγάλη αλλαγή αναμένεται στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Για τους εργαζομένους 55 έως 64 ετών, το ποσοστό απασχόλησης προβλέπεται να αυξηθεί από 63,8% σε 77%.

Στην ηλικιακή ομάδα 65 έως 69 ετών, η αύξηση είναι ακόμη μεγαλύτερη, από 17,9% σε 53,8%.

Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον επιβεβαιωθούν οι μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις, περισσότεροι από τους μισούς πολίτες αυτής της ηλικίας θα εξακολουθούν να εργάζονται το 2080.

Το μεγάλο ερώτημα για τους σημερινούς ασφαλισμένους

Οι προβολές της Κομισιόν επαναφέρουν τη συζήτηση για το μέλλον των συντάξεων, ιδιαίτερα για τους εργαζομένους που έχουν ακόμη αρκετές δεκαετίες επαγγελματικής ζωής μπροστά τους.

Προς το παρόν, τα γενικά όρια ηλικίας παραμένουν αμετάβλητα. Καμία από τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις για το 2030, το 2055 ή το 2080 δεν αποτελεί αυτοτελώς νέα νομοθετική απόφαση.

Η πραγματική εξέλιξη θα εξαρτηθεί από το προσδόκιμο ζωής, τις μελλοντικές κυβερνητικές αποφάσεις και τη δυνατότητα της οικονομίας να διατηρήσει υψηλά ποσοστά απασχόλησης.

Το δημογραφικό, πάντως, αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που θα καθορίσουν το ασφαλιστικό σύστημα των επόμενων δεκαετιών.

Με ολοένα λιγότερους εργαζομένους και περισσότερους ηλικιωμένους, η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στο πότε θα βγαίνουν οι πολίτες στη σύνταξη, αλλά επεκτείνεται και στο πώς θα εξασφαλίζεται η μακροχρόνια χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών παροχών.

Διαβάστε ακόμη:

• Επίδομα 400 ευρώ: Ποιοι πληρώνονται τον Νοέμβριο και ποιοι μένουν εκτός
• Έρχεται το Σπίτι μου 3: Πότε ξεκινάει
• Φόβοι για τον πληθωρισμό: Οι αμερικανικές επιχειρήσεις μετρούν το κόστος
• Σκληρά σχόλια από τα διεθνή ΜΜΕ για τη συντριβή της Εθνικής Ελλάδας με 7-0: «Ταπείνωση και ντροπή»