Σε περισσότερους οφειλέτες ανοίγει η δυνατότητα ρύθμισης χρεών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, μετά τη μείωση του ελάχιστου ορίου οφειλών από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ.
Η αλλαγή επιτρέπει σε φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις με μικρότερες οφειλές να αξιοποιήσουν τη διαδικασία αναδιάρθρωσης, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα κριτήρια που προβλέπει η νομοθεσία.
Με τη νέα εγκύκλιο Ε.2073/2026, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων δίνει διευκρινίσεις για την εφαρμογή των αλλαγών, τις οφειλές που μπορούν να ενταχθούν, τις εξαιρέσεις και τις συνέπειες που έχει μια συμφωνία για τους εγγυητές.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι όροι για την αδρανοποίηση κατασχέσεων, καθώς η υποβολή αίτησης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι σταματούν όλα τα μέτρα είσπραξης.
Ποιοι μπορούν να μπουν στον εξωδικαστικό
Στη διαδικασία μπορούν να ενταχθούν φυσικά και νομικά πρόσωπα με πτωχευτική ικανότητα, καθώς και μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα που ασκούν οικονομική δραστηριότητα.
Το βασικό κριτήριο είναι το ύψος των οφειλών.
Για την πολυμερή διαδικασία, στην οποία συμμετέχουν περισσότεροι πιστωτές, το συνολικό χρέος προς τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, Δημόσιο και ασφαλιστικούς φορείς πρέπει να υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ.
Μέχρι πρότινος το αντίστοιχο όριο ήταν 10.000 ευρώ, με αποτέλεσμα αρκετοί μικρότεροι οφειλέτες να μην μπορούν να αξιοποιήσουν τον μηχανισμό.
Η νέα διάταξη καλύπτει πλέον αυτή την κατηγορία, διευρύνοντας τον αριθμό όσων έχουν δυνατότητα υποβολής αίτησης.
Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι το όριο είναι αυστηρά μεγαλύτερο των 5.000 ευρώ. Οφειλή ακριβώς 5.000 ευρώ δεν αρκεί για την υπαγωγή.
Άλλο το συνολικό χρέος, άλλο η οφειλή προς την Εφορία
Η εγκύκλιος διαχωρίζει την πολυμερή από τη διμερή διαδικασία.
Στην πρώτη περίπτωση εξετάζεται το άθροισμα των επιλέξιμων οφειλών προς τους πιστωτές.
Στη διμερή ρύθμιση με το Δημόσιο, όμως, το όριο εξετάζεται χωριστά για τον συγκεκριμένο πιστωτή.
Για παράδειγμα, ένας επιχειρηματίας που οφείλει 4.000 ευρώ στην Εφορία και 2.000 ευρώ σε τράπεζα έχει συνολικό χρέος 6.000 ευρώ.
Επομένως, υπερβαίνει το κατώτατο όριο για την πολυμερή διαδικασία, εφόσον πληροί και τις υπόλοιπες προϋποθέσεις.
Δεν μπορεί, όμως, να βασιστεί στα 4.000 ευρώ της Εφορίας για να ζητήσει αυτοτελή διμερή ρύθμιση με την ΑΑΔΕ, καθώς η συγκεκριμένη οφειλή δεν υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ.
Αντίστοιχα, μια επιχείρηση με χρέη 6.000 ευρώ σε τράπεζα και 3.000 ευρώ προς το Δημόσιο μπορεί να εξετάσει την πολυμερή διαδικασία, αφού το σύνολο φτάνει τις 9.000 ευρώ.
Στον μηχανισμό και οφειλές προς δήμους και περιφέρειες
Μία από τις σημαντικότερες διευκρινίσεις αφορά τα χρέη προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Στον εξωδικαστικό μπορούν να ενταχθούν και οφειλές προς δήμους, περιφέρειες και νομικά πρόσωπα αυτών, σύμφωνα με τις ειδικές προϋποθέσεις της νομοθεσίας.
Το ελάχιστο ποσό για τη συγκεκριμένη κατηγορία είναι 5.000 ευρώ ανά δήμο, περιφέρεια ή νομικό πρόσωπο, μαζί με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις.
Η δυνατότητα καλύπτει ακόμη και οφειλές για τις οποίες έχουν ήδη επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
Παράλληλα, εντάσσονται και βεβαιωμένες οφειλές υπέρ τρίτων, οι οποίες εισπράττονται από τη Φορολογική Διοίκηση.
Για τους σκοπούς του εξωδικαστικού, τα συγκεκριμένα χρέη αντιμετωπίζονται ως οφειλές προς το Δημόσιο.
Ποιες οφειλές μένουν εκτός
Δεν μπορούν να ενταχθούν όλες οι οικονομικές υποχρεώσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι εξαιρούνται τα ποσά που προκύπτουν από υποχρέωση επιστροφής ενισχύσεων της επιστρεπτέας προκαταβολής.
Εκτός παραμένουν και τα ποσά συμβιβασμού που προκύπτουν από την ειδική διαδικασία εξώδικης επίλυσης φορολογικών διαφορών του νόμου 4714/2020.
Επομένως, μια επιχείρηση που έχει τέτοιες οφειλές δεν μπορεί να τις συμπεριλάβει στη συγκεκριμένη ρύθμιση, ακόμη και αν διαθέτει άλλα χρέη που πληρούν τα κριτήρια.
Περιορισμοί προβλέπονται επίσης για οφειλέτες που έχουν ήδη κινηθεί σε ορισμένες δικαστικές διαδικασίες ρύθμισης χρεών, χωρίς να έχουν ολοκληρώσει τις απαιτούμενες ενέργειες παραίτησης.
Τι ισχύει για τις κατασχέσεις
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο θέμα των κατασχέσεων.
Η υποβολή αίτησης στον εξωδικαστικό δεν συνεπάγεται από μόνη της την αδρανοποίηση όλων των υφιστάμενων μέτρων είσπραξης.
Για να ενεργοποιηθούν οι προβλεπόμενες δυνατότητες προστασίας, ο οφειλέτης πρέπει να τηρεί τους όρους της ρύθμισης και να έχει τακτοποιήσει τις υπόλοιπες υποχρεώσεις του.
Ειδικότερα, για την αδρανοποίηση κατασχέσεων εις χείρας τρίτων απαιτείται να έχουν υποβληθεί οι προβλεπόμενες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ των πέντε προηγούμενων φορολογικών ετών.
Επιπλέον, τυχόν οφειλές που έχουν μείνει εκτός της συμφωνίας πρέπει να έχουν εξοφληθεί ή να έχουν τακτοποιηθεί νόμιμα.
Η ρύθμιση μπορεί επίσης να επηρεάσει προηγούμενες συμφωνίες αποπληρωμής. Κατά κανόνα, η ένταξη στον εξωδικαστικό καταργεί αυτοδικαίως τις παλαιότερες ρυθμίσεις για τα ίδια χρέη, εκτός εάν προβλέπεται και ζητηθεί η εξαίρεσή τους.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι εγγυητές
Η νέα εγκύκλιος περιλαμβάνει σημαντικές διευκρινίσεις για όσους έχουν εγγυηθεί δανειακές ή άλλες υποχρεώσεις τρίτων.
Η υπαγωγή του βασικού οφειλέτη σε εξωδικαστική ρύθμιση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι απαλλάσσεται και ο εγγυητής από κάθε ευθύνη.
Εφόσον μετά την ολοκλήρωση της συμφωνίας παραμένει ανεξόφλητο υπόλοιπο για το οποίο έχει παρασχεθεί εγγύηση, ο εγγυητής μπορεί να εξακολουθεί να ευθύνεται.
Επιπλέον, η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι, όταν ο βασικός οφειλέτης εξοφλήσει τη δική του οφειλή μέσω της ρύθμισης, δεν επιτρέπεται ο εγγυητής να υποβάλει νέα αίτηση εξωδικαστικής ρύθμισης για το τυχόν υπόλοιπο της συγκεκριμένης ευθύνης.
Πρόκειται για παράμετρο που πρέπει να εξετάζεται πριν από την αποδοχή μιας συμφωνίας, ιδιαίτερα όταν εμπλέκονται συγγενικά πρόσωπα ή επιχειρηματικοί εταίροι.
Έκπτωση στους τόκους για όσους εξοφλήσουν νωρίτερα
Θετική πρόβλεψη υπάρχει για τους οφειλέτες που μπορούν να αποπληρώσουν το σύνολο της ρύθμισής τους πριν από την προβλεπόμενη λήξη της.
Σε περίπτωση πλήρους πρόωρης εξόφλησης, χορηγείται έκπτωση στους ανεξόφλητους τόκους καταβολής που αντιστοιχούν στις δόσεις οι οποίες προεξοφλούνται.
Η δυνατότητα αυτή ισχύει τόσο για πολυμερείς όσο και για διμερείς εξωδικαστικές ρυθμίσεις, με βάση τους προβλεπόμενους όρους.
Έτσι, όποιος αποκτήσει τη δυνατότητα να εξοφλήσει νωρίτερα το χρέος του μπορεί να περιορίσει το συνολικό κόστος της συμφωνίας.
Τι πρέπει να κάνουν οι οφειλέτες
Η μείωση του κατώτατου ορίου στις 5.000 ευρώ αποτελεί σημαντική αλλαγή για όσους μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να υποβάλουν αίτηση.
Ωστόσο, η πρόσβαση στον μηχανισμό δεν συνεπάγεται αυτόματη έγκριση ρύθμισης ούτε εγγυημένη αναστολή των κατασχέσεων.
Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει πρώτα να εξετάσουν το συνολικό ύψος και την προέλευση των χρεών τους, να επιβεβαιώσουν ότι οι οφειλές μπορούν να ενταχθούν και να έχουν τακτοποιήσει τις απαραίτητες φορολογικές εκκρεμότητες.
Καθοριστικό ρόλο παίζει επίσης η πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, καθώς μια συμφωνία που δεν μπορεί να τηρηθεί ενδέχεται να οδηγήσει ξανά τον οφειλέτη σε οικονομικό αδιέξοδο.
Με τις νέες οδηγίες της ΑΑΔΕ, ο εξωδικαστικός μηχανισμός διευρύνεται σε χιλιάδες μικρότερους οφειλέτες. Η αποτελεσματικότητά του θα κριθεί από τον αριθμό των βιώσιμων συμφωνιών που θα επιτευχθούν και, κυρίως, από το πόσες θα τηρηθούν μέχρι την ολοκλήρωσή τους.
