Μια νέα ευκαιρία να ρυθμίσουν τα χρέη τους, ακόμη και όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με την απώλεια της ακίνητης περιουσίας τους, αποκτούν χιλιάδες δανειολήπτες με «κόκκινα» δάνεια, μετά τις αλλαγές που ψηφίστηκαν στη Βουλή για τις διαπραγματεύσεις με τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Στόχος του νέου πλαισίου είναι να αυξηθούν οι συμφωνίες αποπληρωμής και να περιοριστούν οι πλειστηριασμοί, οι οποίοι, σύμφωνα με τα στοιχεία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-auction, ξεπερνούν τους 10.000 μέχρι το καλοκαίρι του 2027.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αποκλιμάκωση του ιδιωτικού χρέους προχωρά με αργούς ρυθμούς, ενώ οι οικονομικές δυσκολίες πολλών δανειοληπτών δεν επιτρέπουν την ομαλή εξυπηρέτηση των οφειλών τους, ακόμη και μετά την επίτευξη συμφωνίας.
Πάνω από 72 δισ. ευρώ τα «κόκκινα» δάνεια
Η έκταση του προβλήματος αποτυπώνεται στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Οι μη εξυπηρετούμενες οφειλές παραμένουν σταθερά πάνω από τα 72 δισ. ευρώ τα τελευταία δύο χρόνια, παρά τις ρυθμίσεις, τις αποπληρωμές και τις διαγραφές που πραγματοποιούνται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, έως τον Ιούνιο του 2026 είχε ρυθμιστεί μόλις το 22,1% του συνολικού χαρτοφυλακίου που διαχειρίζονται οι servicers για λογαριασμό των επενδυτικών κεφαλαίων.
Ενδεικτικό της δυσκολίας είναι ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι αποπληρωμές, οι ρευστοποιήσεις εξασφαλίσεων και οι διαγραφές δανείων έφτασαν συνολικά τα 1,8 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, η συνολική αξία των «κόκκινων» δανείων μειώθηκε μόλις κατά 161 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2025.
Η διαφορά αυτή καταδεικνύει ότι η διαχείριση του προβλήματος δεν εξαρτάται μόνο από τις εισπράξεις και τις διαγραφές, αλλά και από τη δημιουργία νέων καθυστερήσεων και την αθέτηση παλαιότερων συμφωνιών.
Νέες διαπραγματεύσεις ακόμη και όταν έχει ξεκινήσει η διαδικασία πλειστηριασμού
Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπεται η δυνατότητα επανεκκίνησης της διαδικασίας ρύθμισης σε περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με αναγκαστική εκτέλεση.
Η δυνατότητα αφορά υποθέσεις στις οποίες δεν έχει ολοκληρωθεί πλειστηριασμός με κατακύρωση, υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις και εξαιρέσεις του νόμου.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι χρονικοί περιορισμοί, καθώς οι νέες δυνατότητες δεν εφαρμόζονται ανεξαιρέτως σε κάθε υπόθεση που βρίσκεται λίγο πριν από τον πλειστηριασμό.
Οι νέες διαδικασίες προβλέπουν συγκεκριμένες προθεσμίες για την απάντηση των πιστωτών και την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.
Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων οφείλουν να απαντούν μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή πλήρους φακέλου, ενώ η συνολική διαδικασία διαπραγμάτευσης πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες.
Όταν ο πιστωτής δεν τηρεί τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις, ενεργοποιούνται συνέπειες που περιλαμβάνουν, κατά περίπτωση, αναστολή της τοκοφορίας και κυρώσεις.
Γιατί αποτυγχάνουν περισσότερες από τρεις στις δέκα ρυθμίσεις
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της αγοράς είναι ότι πολλές συμφωνίες αποπληρωμής δεν διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, ποσοστό άνω του 30% των ρυθμίσεων εγκαταλείπεται λίγους μήνες μετά τη συμφωνία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ποσοστά αθέτησης φτάνουν ακόμη και το 50%.
Το φαινόμενο αφορά τόσο τις απευθείας διαπραγματεύσεις με τους servicers όσο και συμφωνίες που επιτυγχάνονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Μια εξήγηση που δίνουν στελέχη της αγοράς είναι ότι αρκετοί οφειλέτες επιδιώκουν μια συνολική συμφωνία κυρίως για να ρυθμίσουν τις υποχρεώσεις τους προς το Δημόσιο, αξιοποιώντας τη δυνατότητα αποπληρωμής έως και σε 240 δόσεις.
Στη συνέχεια, όμως, διαπιστώνουν ότι δεν μπορούν να ανταποκριθούν στο σύνολο των μηνιαίων υποχρεώσεων, με αποτέλεσμα να χάνουν τη ρύθμιση.
Στις διμερείς συμφωνίες με τους servicers, το βασικό πρόβλημα συνδέεται κυρίως με την έλλειψη διαθέσιμου εισοδήματος και τη μεγάλη απόσταση μεταξύ της αξίας της ακίνητης περιουσίας και της πραγματικής δυνατότητας αποπληρωμής.
Έχουν ακίνητα μεγάλης αξίας αλλά δεν μπορούν να πληρώσουν τις δόσεις
Μια ιδιαίτερα δύσκολη κατηγορία δανειοληπτών είναι όσοι διαθέτουν ακίνητη περιουσία που έχει αυξηθεί σημαντικά σε αξία, αλλά το μηνιαίο εισόδημά τους παραμένει χαμηλό.
Η άνοδος των τιμών των ακινήτων την τελευταία δεκαετία έχει δημιουργήσει μια παράδοξη κατάσταση.
Αρκετοί δανειολήπτες εμφανίζονται να διαθέτουν σημαντική περιουσία, χωρίς όμως να έχουν την απαιτούμενη ρευστότητα για να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους.
Κατά τη διαπραγμάτευση μιας ρύθμισης, η αξία του ακινήτου λαμβάνεται υπόψη, καθώς η θέση του πιστωτή δεν μπορεί να είναι χειρότερη από εκείνη που θα είχε σε περίπτωση ρευστοποίησης της εξασφάλισης.
Αυτό περιορίζει τις δυνατότητες διαγραφής μέρους της οφειλής, ακόμη και όταν το εισόδημα του δανειολήπτη είναι ανεπαρκές.
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο για συνταξιούχους που απέκτησαν δάνεια κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης και σήμερα έχουν περιορισμένα εισοδήματα.
Το παράδειγμα του 62χρονου με χρέος 200.000 ευρώ
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός δανειολήπτη ηλικίας 62 ετών, ο οποίος οφείλει 200.000 ευρώ και διαθέτει ακίνητη περιουσία αξίας 250.000 ευρώ.
Εφόσον η περιουσιακή του κατάσταση δεν δικαιολογεί σημαντικό «κούρεμα» της οφειλής, καλείται να αποπληρώσει σχεδόν ολόκληρο το χρέος.
Αν η συμφωνία προβλέπει αποπληρωμή μέσα σε δέκα χρόνια, με την επιβάρυνση των τόκων, η μηνιαία δόση μπορεί να διαμορφωθεί περίπου στα 1.940 ευρώ.
Για έναν συνταξιούχο με περιορισμένο εισόδημα, μια τέτοια υποχρέωση μπορεί να αποδειχθεί πρακτικά αδύνατη.
Παράλληλα, η ηλικία περιορίζει τη δυνατότητα μεγάλης επιμήκυνσης της διάρκειας αποπληρωμής, καθώς στις σχετικές αξιολογήσεις χρησιμοποιούνται ηλικιακά όρια που συνδέονται με τη λήξη της ρύθμισης.
Μια πιθανή επιλογή θα ήταν η συμμετοχή των παιδιών του οφειλέτη ως εγγυητών, ώστε να επεκταθεί ο χρόνος εξόφλησης.
Ωστόσο, μια τέτοια λύση μεταφέρει τον οικονομικό κίνδυνο και στην επόμενη γενιά, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη οικογενειακή απόφαση.
Νέα δυνατότητα για την προστασία της πρώτης κατοικίας
Παράλληλα με τις αλλαγές στις διμερείς διαπραγματεύσεις, έχει ενεργοποιηθεί και ειδική δυνατότητα μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού για οφειλές που συνδέονται με την κύρια κατοικία.
Η ρύθμιση επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, τη χωριστή αντιμετώπιση του τμήματος του χρέους που εξασφαλίζεται με την πρώτη κατοικία.
Στόχος είναι να μπορούν οφειλέτες να διατηρήσουν το σπίτι τους χωρίς να απαιτείται απαραίτητα κοινή αντιμετώπιση ολόκληρης της οφειλής.
Ωστόσο, η επιλογή συνοδεύεται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις, μεταξύ των οποίων μπορεί να περιλαμβάνεται η ρευστοποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη.
Η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα εξαρτηθεί από το πόσοι δανειολήπτες θα επιλέξουν τελικά να αξιοποιήσουν τη συγκεκριμένη δυνατότητα.
Το μεγάλο στοίχημα μέχρι το καλοκαίρι του 2027
Οι νέες νομοθετικές παρεμβάσεις δημιουργούν ένα διαφορετικό πλαίσιο διαπραγμάτευσης, με αυστηρότερες υποχρεώσεις για τους πιστωτές, συγκεκριμένες προθεσμίες και μεγαλύτερη προστασία για όσους επιδιώκουν συμφωνίες αποπληρωμής.
Η εφαρμογή τους, ωστόσο, απαιτεί χρόνο, καθώς πρέπει να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διοικητικές και τεχνολογικές διαδικασίες για τη λειτουργία της νέας πλατφόρμας.
Το ουσιαστικό αποτέλεσμα αναμένεται να αποτυπωθεί μέσα στο 2027, όταν θα γίνει σαφές εάν οι νέες διαπραγματεύσεις οδηγούν σε περισσότερες βιώσιμες ρυθμίσεις.
Η μείωση των πλειστηριασμών αποτελεί έναν από τους στόχους, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπιστεί το ιδιωτικό χρέος.
Το κρίσιμο ζητούμενο παραμένει οι δανειολήπτες να μπορούν να τηρούν τις συμφωνίες τους σε βάθος χρόνου, ώστε οι ρυθμισμένες οφειλές να μην επιστρέφουν έπειτα από λίγους μήνες στην κατηγορία των «κόκκινων» δανείων.
