Σε ένα νέο κρίσιμο διπλωματικό σταυροδρόμι βρίσκεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να προεξοφλεί άμεση συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, την ώρα που η Τεχεράνη αποφεύγει να επιβεβαιώσει το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάζει η Ουάσιγκτον.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να υπογράψουν ακόμη και σήμερα συμφωνία με την ιρανική πλευρά, προαναγγέλλοντας ταυτόχρονα το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία. Ωστόσο, η εικόνα που μεταδίδεται από την Τεχεράνη είναι σαφώς πιο συγκρατημένη, καθώς η ιρανική διπλωματία μιλά για πιθανή συμφωνία μέσα στις επόμενες ημέρες, χωρίς να υιοθετεί την αμερικανική εκδοχή περί άμεσης υπογραφής.

Η απόσταση αυτή ανάμεσα στις δύο πλευρές δείχνει ότι, παρά την πρόοδο που φαίνεται να έχει σημειωθεί, το τοπίο παραμένει ρευστό. Οι πληροφορίες για μια αρχική συμφωνία, η οποία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τεχνικές συνομιλίες την επόμενη εβδομάδα, εξακολουθούν να συνοδεύονται από ασάφειες, διαρροές και διαφορετικές ερμηνείες.

Το στοίχημα της αποκλιμάκωσης

Η κινητικότητα των τελευταίων ωρών έρχεται ύστερα από μία εβδομάδα έντονης στρατιωτικής και διπλωματικής πίεσης, με νέες επιθέσεις ανάμεσα στο Ιράν από τη μία πλευρά και τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ από την άλλη. Η σύγκρουση αναζωπύρωσε τους φόβους για ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη, με άμεσες συνέπειες όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ. Η πιθανότητα παρατεταμένης αναστάτωσης στη ναυσιπλοΐα έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στις διεθνείς αγορές, καθώς από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνά σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών ροών. Για τον λόγο αυτό, η αναφορά του Τραμπ ότι, μετά την υπογραφή της συμφωνίας, τα Στενά θα είναι «ανοιχτά σε όλους» δεν αποτελεί απλώς διπλωματικό μήνυμα προς την Τεχεράνη, αλλά και σήμα καθησυχασμού προς τις αγορές, τους συμμάχους και τους ενεργειακούς παίκτες.

Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι Ιρανοί «δεν θέλουν πλέον πυρηνικό όπλο», επιχειρώντας να παρουσιάσει τη διαπραγμάτευση ως πολιτική και στρατηγική επιτυχία. Ωστόσο, δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ προαναγγέλλει συμφωνία με το Ιράν χωρίς αυτή να υλοποιείται στον χρόνο που ο ίδιος περιγράφει. Αυτός είναι και ο λόγος που οι διεθνείς παρατηρητές αντιμετωπίζουν με προσοχή τις δηλώσεις του, αναμένοντας επίσημη επιβεβαίωση και από την ιρανική πλευρά.

Το Πακιστάν σε ρόλο διαμεσολαβητή

Σημαντικό ρόλο στη νέα φάση των επαφών φαίνεται να έχει το Πακιστάν, το οποίο εμφανίζεται ως ένας από τους βασικούς διαμεσολαβητές ανάμεσα στις δύο πλευρές. Ο πρόεδρος της χώρας Σεχμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι αναμένει την «οριστικοποίηση» της συμφωνίας μέσα στις επόμενες 24 ώρες, κάνοντας μάλιστα λόγο για «ηλεκτρονική υπογραφή» πριν από την έναρξη τεχνικών συνομιλιών την επόμενη εβδομάδα.

Η αναφορά αυτή ενισχύει την εικόνα ότι υπάρχει πράγματι ένα πρώτο πλαίσιο συνεννόησης. Δεν απαντά, όμως, στο βασικό ερώτημα: αν πρόκειται για πλήρη πολιτική συμφωνία, για προκαταρκτικό κείμενο αρχών ή για ένα μεταβατικό βήμα που θα επιτρέψει στις δύο πλευρές να κερδίσουν χρόνο και να αποφύγουν νέα κλιμάκωση.

Στο εσωτερικό του Ιράν, πάντως, οι αντιδράσεις δείχνουν ότι η οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα είναι πολιτικά ανέξοδη. Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν βίντεο με διαδηλωτές να φωνάζουν συνθήματα κατά του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, αντιδρώντας στις παραχωρήσεις που φέρονται να συζητούνται. Το γεγονός αυτό αποτυπώνει τις πιέσεις που δέχεται η ιρανική ηγεσία από πιο σκληρούς κύκλους, οι οποίοι αντιμετωπίζουν με καχυποψία κάθε συμβιβασμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Βρετανία στηρίζει, οι αγορές περιμένουν

Στο διπλωματικό πεδίο, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έσπευσε να στηρίξει τις πρωτοβουλίες του Ντόναλντ Τραμπ, σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε μαζί του. Το Λονδίνο χαιρέτισε την πρόοδο που έχει σημειωθεί, υπογραμμίζοντας όμως ότι η όποια συμφωνία πρέπει να οδηγήσει σε βιώσιμη ειρήνη και όχι απλώς σε προσωρινή παύση των εχθροπραξιών.

Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν επίσης στην ανάγκη αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, καθώς το κόστος της κρίσης δεν περιορίζεται στα πεδία των συγκρούσεων. Η ένταση γύρω από το Στενό του Ορμούζ επηρεάζει τις τιμές της ενέργειας, τις μεταφορές, τις ασφαλιστικές καλύψεις των πλοίων και τελικά το οικονομικό κλίμα διεθνώς.

Το επόμενο εικοσιτετράωρο θεωρείται, πλέον, καθοριστικό. Αν η αμερικανική εκτίμηση επιβεβαιωθεί, η κρίση μπορεί να περάσει σε φάση αποκλιμάκωσης και διαπραγματεύσεων. Αν, όμως, οι διαφορές στο χρονοδιάγραμμα και στο περιεχόμενο της συμφωνίας αποδειχθούν βαθύτερες, τότε το διπλωματικό θρίλερ θα συνεχιστεί, με τη Μέση Ανατολή να παραμένει σε τεντωμένο σχοινί.

Σε κάθε περίπτωση, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η σύγκρουση έχει φτάσει σε σημείο όπου καμία πλευρά δεν μπορεί εύκολα να αγνοήσει το κόστος της συνέχειας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να εμφανίσουν μια διπλωματική νίκη, το Ιράν επιδιώκει να αποφύγει την πλήρη απομόνωση χωρίς να φανεί ότι υποχωρεί άτακτα, ενώ οι διεθνείς αγορές περιμένουν το μόνο που έχει άμεση σημασία για αυτές: αν το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει ανοιχτό και ασφαλές.

Διαβάστε ακόμη: