Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η βαθύτερη μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών στο πώς θα ελέγχονται και θα καταβάλλονται οι αγροτικές ενισχύσεις, με ισχυρό ψηφιακό αποτύπωμα και αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών.

Για πρώτη φορά, το κράτος αποκτά αντικειμενική και καθαρή εικόνα της πραγματικής κατάστασης στο έδαφος, αξιοποιώντας δορυφορικές απεικονίσεις πολύ υψηλής ανάλυσης και τα λειτουργικά δεδομένα του Ελληνικό Κτηματολόγιο. Έτσι αποτυπώνεται με ακρίβεια ποιες εκτάσεις καλλιεργούνται, ποιες είναι βοσκότοποι και ποιες δεν σχετίζονται με γεωργική δραστηριότητα.

Συντονισμένη κυβερνητική πρωτοβουλία

Στον πυρήνα της αλλαγής βρίσκεται μια συντονισμένη πρωτοβουλία του Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μέσω της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και την ΑΑΔΕ.

Το σχέδιο έχει λάβει έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στοχεύει στην πλήρη ευθυγράμμιση με την Κοινή Αγροτική Πολιτική, αλλά κυρίως στη θωράκιση των πραγματικών παραγωγών.

Όπως επισημαίνει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, η ψηφιακή μετάβαση λειτουργεί ως εργαλείο διαφάνειας και αξιοπιστίας, αντιμετωπίζοντας παθογένειες δεκαετιών στον αγροτικό τομέα.

Ο ενιαίος γεωχωρικός χάρτης

Κεντρικός άξονας της μεταρρύθμισης είναι ο νέος ενιαίος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης της χώρας, βασισμένος σε δορυφορικά δεδομένα πολύ υψηλής ανάλυσης.

Ο χάρτης αυτός λειτουργεί ως σταθερή βάση για τις αγροτικές ενισχύσεις, διασφαλίζοντας ότι επιλέξιμες θεωρούνται μόνο οι πραγματικές γεωργικές εκτάσεις. Παράλληλα, διασταυρώνεται με τα δεδομένα του Κτηματολογίου, παρέχοντας ακριβή όρια και νομική ταυτότητα για κάθε γεωτεμάχιο.

Έτσι, για πρώτη φορά αποτυπώνονται με σαφήνεια:

  • καλλιέργειες και βοσκότοποι,
  • θερμοκήπια και κτίσματα,
  • φωτοβολταϊκά πάρκα,
  • βραχώδεις και υδάτινες εκτάσεις.

Τεχνητή νοημοσύνη και στοχευμένοι έλεγχοι

Πάνω στο ενιαίο γεωχωρικό υπόβαθρο εφαρμόζονται αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίοι αναλύουν μορφολογικά, φασματικά και χρονικά χαρακτηριστικά των εκτάσεων.

Το σύστημα δεν περιορίζεται σε μια στατική εικόνα, αλλά παρακολουθεί τη χρήση γης σε βάθος χρόνου, αναγνωρίζοντας:

  • αν μια έκταση καλλιεργείται ενεργά,
  • αν χρησιμοποιείται για βόσκηση,
  • αν έχει αλλάξει χρήση,
  • αν παραμένει αδρανής.

Ο συνδυασμός δορυφορικών δεδομένων, κτηματολογικών στοιχείων και δηλώσεων επιτρέπει τον εντοπισμό ασυνεπειών με αντικειμενικό τρόπο και την εφαρμογή στοχευμένων ελέγχων, αντί γενικευμένων περικοπών.

Τέλος στις στρεβλώσεις του παρελθόντος

Για δεκαετίες, το σύστημα αγροτικών ενισχύσεων λειτουργούσε με αποσπασματικά χαρτογραφικά δεδομένα και χωρίς ενιαία ψηφιακή βάση. Το κράτος συχνά δεν διέθετε σαφή εικόνα για τις πραγματικές χρήσεις γης.

Αυτό οδηγούσε σε:

  • ασάφειες και λάθη,
  • διαφορετικές πρακτικές ανά περιοχή,
  • οριζόντιες περικοπές,
  • καθυστερήσεις πληρωμών.

Οι συνεπείς παραγωγοί επιβαρύνονταν δυσανάλογα, χωρίς να ευθύνονται. Σήμερα, το πλαίσιο αυτό αλλάζει ριζικά.

Προστασία για τους πραγματικούς αγρότες

Η νέα ψηφιακή υποδομή λειτουργεί ως ασπίδα για τους αγρότες που καλλιεργούν πραγματικά και τηρούν τους κανόνες.

Για πρώτη φορά, οι ενισχύσεις τους τεκμηριώνονται αντικειμενικά, καθώς το σύστημα μπορεί να αποδείξει την ενεργή χρήση των εκτάσεών τους. Έτσι, οι συνεπείς παραγωγοί δεν εξισώνονται πλέον με όσους δήλωναν εκτάσεις χωρίς αντίκρισμα στο πεδίο.

Παράλληλα, μειώνεται η γραφειοκρατία και ενισχύεται η εμπιστοσύνη στο σύστημα πληρωμών.

Πρώτα αποτελέσματα και χαρακτηριστικό παράδειγμα

Ήδη, από τις πρώτες επικαιροποιήσεις των δορυφορικών υποβάθρων, καταγράφονται ουσιαστικές αλλαγές στις χρήσεις γης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιοχή του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι Κρήτης, όπου οι δορυφορικές απεικονίσεις αποτυπώνουν με ακρίβεια τη μετάβαση από αγροτικές εκτάσεις σε εργοτάξια και υποδομές.

Το σύστημα εντοπίζει αυτόματα τέτοιες μεταβολές, αποτρέποντας την καταβολή ενισχύσεων σε εκτάσεις που δεν είναι πλέον επιλέξιμες.

Ένα νέο πλαίσιο αξιοπιστίας

Η ψηφιακή μεταρρύθμιση στις αγροτικές ενισχύσεις σηματοδοτεί τη μετάβαση σε ένα σύστημα διαφάνειας, ακρίβειας και δικαιοσύνης.

Με δορυφόρους, Κτηματολόγιο και τεχνητή νοημοσύνη, το κράτος αποκτά για πρώτη φορά πλήρη εικόνα της αγροτικής δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, ενισχύεται η αξιοπιστία της χώρας έναντι των ευρωπαϊκών θεσμών και διασφαλίζεται ότι οι πόροι κατευθύνονται σε όσους πραγματικά τους δικαιούνται.

Πρόκειται για μια δομική αλλαγή που αναμένεται να επηρεάσει μακροπρόθεσμα τη λειτουργία του αγροτικού τομέα και τη σχέση κράτους–παραγωγών.

Διαβάστε ακόμη: