Το μήνυμα ελήφθη. Η απειλή του Τραμπ για δασμούς 25% σε όποιον εμπορεύεται με το Ιράν δεν έχει στόχο μόνο την Τεχεράνη.
Το πραγματικό βλέμμα της Ουάσινγκτον είναι καρφωμένο στο Πεκίνο. Και κάπως έτσι, το παγκόσμιο εμπόριο ετοιμάζεται να μπει ξανά στον «πάγο».
Η Κίνα παραμένει ο «αιμοδότης» της ιρανικής οικονομίας. Τι σημαίνει αυτό; Ότι κάθε προσπάθεια στραγγαλισμού της Τεχεράνης μετατρέπεται αυτόματα σε ευθεία αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας.
Η εύθραυστη εκεχειρία που πετύχαμε στα τέλη του περασμένου έτους κινδυνεύει να γίνει στάχτη.
Είχαμε μια ανάσα. Η Ουάσινγκτον χαλάρωσε τα λουριά, το Πεκίνο σταμάτησε να παίζει με τις σπάνιες γαίες και οι επιχειρήσεις άρχισαν δειλά-δειλά να ξαναβρίσκουν ρυθμό.
Τώρα; Όλα ξανά στον αέρα. Το 25% δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια· είναι σήμα κινδύνου ότι η κλιμάκωση επιστρέφει ως default επιλογή.
Οι αγορές ξέρουν. Έχουν ξαναδεί το έργο. Όταν το Πεκίνο μιλά για «μονομερείς κυρώσεις», στην πράξη προετοιμάζει αντίποινα. Και τα αντίποινα ξαναγράφουν τον χάρτη της παγκόσμιας οικονομίας.
Ποιος πληρώνει το μάρμαρο;
Πρώτα, η γεωργία. Οι αμερικανικές εξαγωγές σόγιας δεν συνήλθαν ποτέ πραγματικά.
Οι αγρότες έμαθαν ότι όταν η πολιτική μπαίνει στην εφοδιαστική αλυσίδα, οι πόρτες κλείνουν με κρότο.
Αλλά το πρόβλημα δεν μένει στα χωράφια. Τεχνολογία, ενέργεια, logistics κρέμονται από μια κλωστή.
Οι εταιρείες βρίσκονται σε μέγγενη: ή επιβιώνουν εμπορικά ή συμμορφώνονται πολιτικά.
Και τα δύο μαζί; Αδύνατον. Αποτέλεσμα: πάγωμα επενδύσεων και φρένο στην ανάπτυξη.
Η στρατηγική είναι σαφής: «μέγιστη πίεση». Στοχεύεις το Ιράν, αλλά τα σκάγια παίρνουν την Κίνα και τις αναδυόμενες αγορές.
Το πετρέλαιο τσιμπά, τα ασφάλιστρα κινδύνου ανεβαίνουν και το κόστος περνά στον πληθωρισμό—στην τσέπη μας.
Κάποτε η διπλωματία είχε βαλβίδες αποσυμπίεσης. Τώρα οι δασμοί δεν είναι διαπραγματευτικό χαρτί· είναι πρώτη αντίδραση.
Το δίλημμα των γιγάντων
Το Πεκίνο είναι στριμωγμένο. Αν δεχτεί την πίεση, δείχνει αδύναμο στο εσωτερικό. Αν αντιδράσει, πονά οικονομικά.
Η Ουάσινγκτον, από την άλλη, αν κάνει πίσω δείχνει αναποφάσιστη· αν προχωρήσει, ρισκάρει εμπορικό πόλεμο που γονατίζει την ανάπτυξη.
Οι επενδυτές αναγνωρίζουν το μοτίβο: αμυντικό μέτρο → σπιράλ αντιποίνων. Υψηλότερες τιμές, σπασμένες αλυσίδες, χαμένη εμπιστοσύνη.
Η Ασία είναι στην πρώτη γραμμή. Εργοστάσια, λιμάνια, ενεργειακοί διάδρομοι εξαρτώνται από κανόνες που καταρρέουν. Τα κεφάλαια φεύγουν πριν αρχίσουν οι συζητήσεις.
Η Ευρώπη «σάντουιτς» ανάμεσα σε γίγαντες
Η Γηραιά Ήπειρος βρίσκεται, ξανά, στη λάθος θέση τη λάθος στιγμή. Με αναιμική ανάπτυξη, δεν αντέχει νέο εμπορικό πόλεμο.
Η «στρατηγική αυτονομία» των Βρυξελλών αποδεικνύεται κενό γράμμα.
Η Γερμανία τρέμει. Αν η Κίνα πιεστεί, θα αναζητήσει διέξοδο στην Ευρώπη, πλημμυρίζοντας την αγορά με φθηνά προϊόντα.
Η απάντηση της ΕΕ; Δασμοί. Και ο κύκλος της ύφεσης κλείνει. Η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει παράπλευρη απώλεια.
Ελλάδα: ο λογαριασμός στο ρεύμα
Για την Αθήνα, τα γεωπολιτικά παίγνια γίνονται κόστος επιβίωσης. Η εξίσωση είναι αμείλικτη: ένταση στο Ιράν → ακριβότερο πετρέλαιο → αναζωπύρωση πληθωρισμού.
Αν διαταραχθούν οι ροές ενέργειας, το κόστος μετακυλίεται αστραπιαία στην αντλία και στο ράφι.
Το «καλάθι του νοικοκυριού» ξαναγίνεται πεδίο μάχης, ενώ τα δημοσιονομικά περιθώρια για επιδοτήσεις στενεύουν. Η ανάπτυξη μέσω τουρισμού και υπηρεσιών είναι ευάλωτη.
Ελληνική ναυτιλία: χορεύοντας με τους λύκους
Οι Έλληνες εφοπλιστές βλέπουν και τις δύο όψεις. Σε κρίσεις, τα ναύλα εκτοξεύονται—το ρίσκο πληρώνεται. Όμως το παιχνίδι αλλάζει: οι αυστηρές κυρώσεις για ιρανικό πετρέλαιο σφίγγουν τη θηλιά.
Το δίλημμα είναι ωμό: συμμόρφωση ή ρίσκο. Η «γκρίζα ζώνη» τελειώνει. Δορυφόροι και το αμερικανικό ΥΠΟΙΚ βάζουν στο μικροσκόπιο κάθε δεξαμενόπλοιο.
Το ρίσκο μπορεί να σημάνει αποκλεισμό από το διεθνές τραπεζικό σύστημα.
Σε αυτό το πόκερ, τα χαρτιά είναι δυνατά, αλλά το τραπέζι τρίζει. Όταν οι ελέφαντες παλεύουν, το γρασίδι υποφέρει—κάποιοι ελίσσονται. Το ερώτημα είναι για πόσο.
Ο Τραμπ επιμένει στην πίεση. Το αν θα κερδίσει στρατηγικά είναι άγνωστο. Το βέβαιο είναι ότι ανοίγει παλιές πληγές.
Οι εμπορικοί πόλεμοι αφήνουν σημάδια και ο λογαριασμός καταλήγει πάντα στους καταναλωτές: λιγότερες επιλογές, ακριβότερες τιμές.
Το μάθημα ήταν οδυνηρό. Τώρα, δίνουμε εξετάσεις ξανά.
