Οι πρώτες δύο εβδομάδες του 2026 είδαν την κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να συλλαμβάνει τον πρόεδρο της Βενεζουέλας, να απειλεί με αντίδραση στην βίαιη καταστολή διαδηλώσεων στο Ιράν και να εντείνει τη συζήτηση για το ενδεχόμενο χρήσης βίας ώστε να καταληφθεί η Γροιλανδία. Γιατί λοιπόν οι μετοχές ανεβαίνουν;
Οι τίτλοι των ειδήσεων προκάλεσαν διακυμάνσεις τιμών σε κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων όπως ο χρυσός, το ασήμι και το πετρέλαιο, καθώς οι traders αναζήτησαν «ασφαλή καταφύγια» και στάθμισαν τον αντίκτυπο που θα μπορούσε να έχει μια αμερικανική επέμβαση στη Μέση Ανατολή στην προσφορά πετρελαίου.
Οι αγορές μετοχών, ωστόσο, φαίνεται να «αδιαφορούν» για τις ειδήσεις. Ο S&P 500 είχε μόλις τρεις πτωτικές συνεδριάσεις από την αρχή του νέου χρηματιστηριακού έτους και στο κλείσιμο της Πέμπτης κατέγραφε άνοδο περίπου 1,5% από την αρχή του έτους. Ευρώπη, Λατινική Αμερική και Μέση Ανατολή —περιοχές όπου οι εντάσεις πλήττουν πολύ πιο άμεσα— έχουν επίσης ενισχυθεί, όπως και οι μετοχές της Ασίας-Ειρηνικού.
Η αμερικανική οπτική
Οι τρεις βασικοί δείκτες της Wall Street σημείωσαν κέρδη παρά τις εξελίξεις, δείχνοντας να αγνοούν την εμφανή προθυμία του προέδρου Τραμπ να διατάξει στρατιωτικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό και τις απειλές για κατάληψη εδάφους από στενό σύμμαχο με τη χρήση βίας.
Μαζί με την άνοδο του S&P 500, οι δύο άλλοι μεγάλοι δείκτες της Wall Street είναι επίσης ανοδικοί φέτος: ο Dow Jones Industrial Average έχει προσθέσει σχεδόν 3%, ενώ ο τεχνολογικά βαρύς Nasdaq Composite είναι αυξημένος κατά 1,2%.
Ο Eric Freedman, επικεφαλής επενδύσεων της Northern Trust Wealth Management με έδρα το Σικάγο, η οποία διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία ύψους 492,6 δισ. δολαρίων, δήλωσε ότι οι αγορές δεν επηρεάστηκαν από τις ενέργειες και τη ρητορική του Τραμπ για το Ιράν, τη Βενεζουέλα και τη Γροιλανδία, εν μέρει επειδή καμία άλλη μεγάλη οικονομική ή στρατιωτική δύναμη δεν αντέδρασε.
«Οι αγορές εξετάζουν αυτά τα γεγονότα μεμονωμένα και πιθανότατα θα απαιτούνταν μια ιδιαίτερη αντίδραση σε κάθε εστία έντασης για να προκληθεί ουσιαστική αναστάτωση», ανέφερε σε email στο CNBC. «Δεν θέλουμε να κάνουμε εικασίες για τα επόμενα βήματα, αλλά αυτό που θα μας ανησυχούσε —πέρα από τις ανθρωπιστικές συνθήκες σε κάθε περιοχή— θα ήταν αν χαραχθούν γραμμές που επηρεάζουν το εμπόριο σε έναν ολοένα και πιο κατακερματισμένο κόσμο».
Μια απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ αναμένεται σύντομα σχετικά με τη νομιμότητα των δασμών του Τραμπ, αλλά στο μεταξύ οι παγκόσμιοι επενδυτές φαίνεται να έχουν προσαρμοστεί στις στροφές του Λευκού Οίκου το 2025, πρόσθεσε ο Freedman.
«Περισσότερες εστίες έντασης πέρα από όσες έχουν ήδη σημειωθεί θα μπορούσαν να ωθήσουν χώρες να επανεξετάσουν εμπορικούς δεσμούς ή να απειλήσουν με κυρώσεις, αλλά μέχρι να συμβεί αυτό, οι αγορές θα παραμείνουν πιο αντιδραστικές όταν συμβεί ένα γεγονός και όχι να προσαρμόζουν εκ των προτέρων τη διάρθρωση των χαρτοφυλακίων», είπε. «Αν οι αγορές προεξοφλούσαν αμυντικές τοποθετήσεις, θα βλέπαμε πιθανότατα ασθενέστερο δολάριο».
Ο δείκτης δολαρίου ΗΠΑ, που μετρά το νόμισμα έναντι ενός καλαθιού βασικών ανταγωνιστών, έχει αυξηθεί περίπου 1% από την αρχή του έτους.
«Μεχ» της αγοράς μετοχών
Ο Alex Morris, CEO της F/m Investments με έδρα την Ουάσιγκτον, χαρακτήρισε τις αντιδράσεις των επενδυτών «ένα “μεχ” της αγοράς μετοχών».
«Η γεωπολιτική σιγοβράζει, αλλά δεν ξεχειλίζει», είπε. «Η χρήση στοχευμένων επιδείξεων ισχύος με περιορισμένο χρόνο και προσωπικό επί του πεδίου αφήνει τις αγορές με λίγα να αντιδράσουν».
«Βραχύβια και τελικά γεγονότα (χωρίς διαρκή δέσμευση) δίνουν λίγα στις αγορές για να αντιδράσουν. Η είδηση συμβαίνει και τελειώνει. Βοηθά επίσης το ότι δεν υπήρξε ουσιαστική αντίδραση από το Ιράν ή τη Βενεζουέλα».
Ο Morris υποστήριξε ότι η υποτονική αντίδραση στηρίζεται σε μια «αυξανόμενη εξοικείωση» με όσα λέει —και όλο και περισσότερο με όσα κάνει— ο Τραμπ.
«Παρά τη σημαντική δράση, υπάρχουν λίγα πράγματα από τα οποία ο πρόεδρος δεν είναι πρόθυμος να υπαναχωρήσει άμεσα, και μεγάλο μέρος της “καταιγίδας ενεργειών” έχει αναιρεθεί ή ανατραπεί», πρόσθεσε. «Η αγορά έχει μάθει να μετριάζει τον ενθουσιασμό και να περιμένει αποδείξεις».
Ο Anthony Esposito, ιδρυτής και CEO της AscalonVI Capital, δήλωσε ότι οι αγορές εδώ και καιρό δεν τιμολογούν ιδιαίτερα τον γεωπολιτικό κίνδυνο.
«Το Ισραήλ βομβαρδίζει το Ιράν — ο S&P 500 έπεσε 1% μέσα στη νύχτα και έκλεισε μόλις 50 μονάδες βάσης χαμηλότερα. Οι ΗΠΑ βομβαρδίζουν το Ιράν — σχεδόν καμία αντίδραση», είπε.
«Η Βενεζουέλα και η Γροιλανδία θα μπορούσαν να θεωρηθούν θετικές για τις αγορές και ακόμη και για το ΑΕΠ των ΗΠΑ, χωρίς όμως να λαμβάνονται υπόψη τα “τι θα γινόταν αν”», σημείωσε, αναφερόμενος στην ενέργεια, τις σπάνιες γαίες, την εθνική ασφάλεια και την επέκταση υποδομών.
«Το Ιράν είναι ο απρόβλεπτος παράγοντας», πρόσθεσε, λέγοντας ότι η αγορά υποχώρησε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα «μέχρι ο Τραμπ να καθησυχάσει τους φόβους», δείχνοντας να απομακρύνεται από τη στρατιωτική δράση. «Αν υπήρχε ένα γεγονός στο Ιράν, η αγορά θα αντιδρούσε (πετρέλαιο πάνω, μετοχές κάτω, χρυσός πάνω), αλλά πέρα από αυτό οι αγορές εστιάζουν στα επιτόκια, την ανάπτυξη, τα κέρδη και την ατζέντα Τραμπ».
Ευρωπαϊκό ράλι
Οι ευρωπαϊκές μετοχές έχουν επίσης ενισχυθεί, παρά τα ερωτήματα για το μέλλον της Γροιλανδίας —αυτόνομης περιοχής της Δανίας στην Αρκτική— και τι θα μπορούσε να σημαίνει για το ΝΑΤΟ και την ευρωπαϊκή άμυνα η αποφασιστικότητα του Τραμπ να πάρει το νησί. Ο πανευρωπαϊκός Stoxx 600 έχει προσθέσει σχεδόν 4%.
«Συμπερασματικά, υπάρχουν πολλά ζητήματα, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουν επηρεάσει το επενδυτικό συναίσθημα ή τη δραστηριότητα», είπε ο Toni Meadows, επικεφαλής επενδύσεων της BRI Wealth Management στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Αυτό μπορεί να μην ισχύει πάντα», πρόσθεσε. «Η Γροιλανδία είναι το μεγαλύτερο θέμα ως προς τον αντίκτυπο, καθώς πρόκειται για διαφωνία εντός του ΝΑΤΟ. Αν κάποια στιγμή η αγορά πιστέψει ότι η απειλή του Τραμπ μπορεί να εξελιχθεί σε στρατιωτική σύγκρουση, τότε οι αγορές θα αντιδράσουν. Προς το παρόν, πρόκειται για στενή παρακολούθηση των εξελίξεων».
Ο Benjamin Jones, παγκόσμιος επικεφαλής έρευνας της Invesco, δήλωσε στο CNBC ότι ιστορικά η γεωπολιτική, οι στρατιωτικές συγκρούσεις και οι ανορθόδοξες πολιτικές δεν επιβαρύνουν τα χαρτοφυλάκια όσο φοβούνται οι επενδυτές.
«Πολλά γεωπολιτικά γεγονότα είναι ανησυχητικά, αλλά οι αγορές είναι αναίσθητες και αντιδρούν ουσιαστικά και διατηρήσιμα μόνο όταν αυτά τα γεγονότα επηρεάζουν τα οικονομικά θεμελιώδη ή οδηγούν σε αλλαγή πολιτικής», είπε.
«Η ιστορία είναι σαφής: οι αγορές μετοχών έχουν αποδώσει καλά τους 12 μήνες που ακολουθούν μια αιχμή γεωπολιτικού κινδύνου».
Άνοδος των ασιατικών μετοχών
Πράγματι, ο δείκτης MSCI AC Asia Pacific, που παρακολουθεί μετοχές μεγάλης και μεσαίας κεφαλαιοποίησης σε 15 χώρες της Ασίας-Ειρηνικού, έχει αυξηθεί πάνω από 5% φέτος, σε ιστορικό υψηλό. Ο ιαπωνικός Nikkei 225 και ο νοτιοκορεατικός Kospi έφτασαν επίσης σε ιστορικά υψηλά τις τελευταίες ημέρες.
Παρατηρητές της αγοράς είπαν ότι οι αυξήσεις δεν οφείλονται σε εφησυχασμό των επενδυτών, αλλά σε θεμελιώδεις παράγοντες όπως η απουσία μεγάλων πετρελαϊκών σοκ και η προσδοκία ότι η χαλαρότερη νομισματική πολιτική και οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη θα συνεχίσουν να στηρίζουν την αύξηση κερδών.
«Ο αντίκτυπος των γεωπολιτικών γεγονότων συνήθως μεταδίδεται στις παγκόσμιες αγορές μέσω της τιμής του πετρελαίου, αλλά μέχρι στιγμής η αγορά πετρελαίου δεν βλέπει σημαντικά σοκ», είπε ο Yap Fook Hien, ανώτερος επενδυτικός στρατηγικός της Standard Chartered.
Ο Yap πρόσθεσε ότι οι ασιατικοί επενδυτές και οι παγκόσμιες αγορές μετοχών καθοδηγούνται περισσότερο από μέτρα τόνωσης πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των μειώσεων επιτοκίων στις ΗΠΑ και των επενδύσεων στην ΤΝ, που στηρίζουν ένα ισχυρό outlook για την αύξηση κερδών φέτος.
«Η γεωπολιτική παραμένει βασικός κίνδυνος, αλλά το σοκ από την “Ημέρα Απελευθέρωσης” τον Απρίλιο του 2025 έχει εκπαιδεύσει τις αγορές να αντιδρούν πιο ψύχραιμα στις ενέργειες του Τραμπ», είπε.
Ο Shihan Abeyguna της Morningstar στη Νοτιοανατολική Ασία δήλωσε ότι οι αγορές ίσως πλέον βλέπουν τη γεωπολιτική ως «χρόνιο κίνδυνο και όχι οξύ σοκ».
Πρόσθεσε ότι οι αποτιμήσεις στην Ασία δεν είναι τόσο «τεντωμένες» ώστε να καθιστούν τις αγορές ευάλωτες σε παρατεταμένες διορθώσεις χωρίς ένα πραγματικό σοκ.
Οι γεωπολιτικές ανησυχίες στην περιοχή «τείνουν να είναι πιο μετρημένες, οπότε θα χρειαζόταν ένα πραγματικά απρόσμενο σοκ για να αλλάξουν οι προσδοκίες κερδών», κατέληξε.
