Πριν καν ολοκληρωθούν οι εργασίες της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες για τη νέα κρίση στη Μέση Ανατολή, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης έχει ήδη μπει σε τροχιά έκτακτων παρεμβάσεων, με στόχο να περιορίσει τις επιπτώσεις σε καύσιμα, ενέργεια και καθημερινό κόστος ζωής.
Το στίγμα της στρατηγικής έδωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, τονίζοντας ότι η βασική προτεραιότητα είναι η προστασία των πολιτών και της οικονομίας από το ενεργειακό σοκ, με στόχο να διατηρηθούν «προσιτές» οι τιμές ενέργειας.
Βρυξέλλες: Καμία μεγάλη απόφαση – Το βάρος στα κράτη
Η Σύνοδος Κορυφής δεν κατέληξε σε άμεσες, ενιαίες ευρωπαϊκές λύσεις, επιβεβαιώνοντας το γνωστό μοτίβο:
- από τη μία, έκκληση για ευρωπαϊκή παρέμβαση στο ρεύμα
- από την άλλη, πράσινο φως για εθνικά μέτρα
Έτσι, κάθε χώρα καλείται να κινηθεί με βάση τις δικές της αντοχές, σε συνεργασία με την Κομισιόν, αλλά χωρίς κοινό ευρωπαϊκό «πακέτο» άμεσης εφαρμογής.
Ο οδικός χάρτης της κυβέρνησης
Το ελληνικό σχέδιο διαμορφώνεται σε τρεις φάσεις, με διαφορετικά εργαλεία και χρονισμό:
- Μέχρι το Πάσχα: Τα πρώτα μέτρα
Στο άμεσο διάστημα προωθούνται:
- Fuel Pass με εισοδηματικά κριτήρια
- μέτρα για τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια
- επιδοτήσεις σε αγροτικά εφόδια και λιπάσματα
- πακέτο στήριξης για τη βιομηχανία (ενεργειακό κόστος)
Πρόκειται για στοχευμένες παρεμβάσεις πρώτης γραμμής, με στόχο να περιοριστεί η πίεση πριν την πασχαλινή περίοδο.
- Απρίλιος – Μάιος: Η δεύτερη γραμμή άμυνας
Στη συνέχεια, το βάρος μεταφέρεται:
- σε Power Pass για επιδότηση ρεύματος
- σε ενισχύσεις για ενεργοβόρες επιχειρήσεις
- σε πιθανή ενεργοποίηση Market Pass (αν επιδεινωθεί η ακρίβεια)
Το κρίσιμο σημείο εδώ είναι ότι πολλά από τα μέτρα εξαρτώνται από την «εργαλειοθήκη» της Κομισιόν, η οποία αναμένεται να καθορίσει τα περιθώρια παρέμβασης.
- Από το καλοκαίρι: Τα «βαριά» μέτρα
Στην τρίτη φάση εξετάζονται πιο δομικές παρεμβάσεις:
- αλλαγές στη φορολογία ενέργειας
- παρεμβάσεις στην αγορά ρεύματος
- ευρωπαϊκές αποφάσεις για το ETS (ρύποι)
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πιο κρίσιμη —και ακριβή— επιλογή:
μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης,
η οποία όμως μετατίθεται για αργότερα και συνδέεται με πιθανή ρήτρα διαφυγής (escape clause) από την ΕΕ.
Στήριξη σε νοικοκυριά και παραγωγή
Το σχέδιο δεν αφορά μόνο τους καταναλωτές, αλλά και την παραγωγική βάση:
Για τα νοικοκυριά:
- επιδότηση καυσίμων
- επιδότηση ρεύματος
- πιθανή ενίσχυση για τρόφιμα
Για την οικονομία:
- επιστροφή ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο
- ενισχύσεις σε αγρότες
- παρεμβάσεις σε μεταφορές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις
- ειδικό πακέτο για τη βιομηχανία
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η άνοδος στο πετρέλαιο κίνησης, που μετακυλίεται σε όλη την αγορά, επηρεάζοντας τιμές από τα τρόφιμα μέχρι τις υπηρεσίες.
Το «αγκάθι» της Ευρώπης: ETS και ρεύμα
Παρά τις πιέσεις χωρών όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πολωνία, η Σύνοδος δεν κατέληξε σε σαφείς αποφάσεις για το σύστημα ρύπων (ETS).
Το μόνο που συμφωνήθηκε είναι:
- επανεξέταση έως το 2026
- στόχος η μείωση της μεταβλητότητας
Την ίδια ώρα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν άνοιξε συζήτηση για τη δομή των τιμών ρεύματος, σημειώνοντας ότι:
«το ηλεκτρικό ρεύμα φορολογείται έως και 15 φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο».
Η κρίση στη Μέση Ανατολή φέρνει ένα νέο κύμα πίεσης στην οικονομία, με την κυβέρνηση να επιλέγει μια στρατηγική:
- σταδιακών παρεμβάσεων
- στοχευμένων ενισχύσεων
- και αναμονής ευρωπαϊκών αποφάσεων για τα πιο «βαριά» μέτρα
Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι αν τα μέτρα θα προλάβουν την ακρίβεια — ή αν η κρίση θα τρέξει πιο γρήγορα από τις αποφάσεις.
