Η σημερινή ετήσια δημοπρασία δέσμευσης χωρητικότητας αποτελεί το πρώτο μεγάλο τεστ για το νέο εμπορικό μοντέλο του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Το αποτέλεσμα θα δείξει εάν οι σημαντικές αλλαγές που συμφωνήθηκαν τους τελευταίους μήνες αρκούν για να καταστήσουν τη διαδρομή πιο ανταγωνιστική και να ενισχύσουν τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου μη ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.

Νέο εμπορικό μοντέλο με χαμηλότερα τέλη και ενιαία δέσμευση

Το νέο πλαίσιο διαμορφώθηκε έπειτα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, σε συνεργασία με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το μοντέλο προβλέπει σημαντική μείωση των τελών διέλευσης, ετήσια προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας και, για πρώτη φορά, τη δυνατότητα ενιαίας δέσμευσης χωρητικότητας σε ολόκληρη τη διαδρομή από την Ελλάδα έως την Ουκρανία.

Οι αλλαγές κρίθηκαν αναγκαίες μετά την περιορισμένη ανταπόκριση που είχαν οι προηγούμενες δημοπρασίες των προϊόντων Route 1, Route 2 και Route 3. Τα υψηλά τέλη διέλευσης, η μηνιαία διάρκεια των προϊόντων και η αδυναμία ενιαίας δέσμευσης δυναμικότητας σε όλη τη διαδρομή είχαν περιορίσει το ενδιαφέρον των εμπορικών χρηστών.

Οι ποσότητες που θα δεσμευθούν στη σημερινή δημοπρασία αφορούν μεταφορές φυσικού αερίου για το ευρωπαϊκό έτος αερίου 2026-2027, το οποίο ξεκινά τον Οκτώβριο. Το νέο σύστημα θα συμπληρωθεί το επόμενο διάστημα με μηνιαία και τριμηνιαία προϊόντα, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά.

Το ενδιαφέρον στρέφεται στις ποσότητες που θα δεσμευτούν

Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, μετά τη σημαντική μείωση των τελών διέλευσης, η διαδρομή μέσω Ελλάδας προς την Ουκρανία συγκαταλέγεται πλέον στις τρεις πιο ανταγωνιστικές της Ευρώπης από πλευράς κόστους.

Όπως επισημαίνουν, ο στόχος δεν περιορίζεται στην τροφοδοσία της ουκρανικής αγοράς, αλλά αφορά τη συνολική ενίσχυση των εξαγωγών φυσικού αερίου μέσω Ελλάδας προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.

Δεδομένη θεωρείται η συμμετοχή της Bulgargaz και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, ενώ το ενδιαφέρον εστιάζεται στο κατά πόσο θα εμφανιστούν νέοι εμπορικοί χρήστες από τις υπόλοιπες χώρες της διαδρομής.

Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η δέσμευση της διαθέσιμης δυναμικότητας μέσω της πύλης του Σιδηροκάστρου θα κινηθεί μεταξύ 30% και 50%. Εφόσον οι εκτιμήσεις αυτές επιβεβαιωθούν, το αποτέλεσμα θα θεωρηθεί ένα ιδιαίτερα θετικό πρώτο δείγμα για τη νέα εμπορική αρχιτεκτονική του Κάθετου Διαδρόμου.

LNG, TAP και αυξημένες δυνατότητες μεταφοράς

Το φυσικό αέριο που θα διακινείται μέσω του διαδρόμου θα προέρχεται κυρίως από αμερικανικό LNG, το οποίο εισάγεται μέσω των τερματικών σταθμών της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, ενώ συμπληρωματικές ποσότητες θα μεταφέρονται μέσω του αγωγού TAP.

Καθοριστική θεωρείται και η πρόσφατη αναβάθμιση του βουλγαρικού συστήματος μεταφοράς, η οποία αύξησε κατά περίπου 50% τη δυναμικότητα στο τμήμα Ελλάδας – Βουλγαρίας, στα 3,1 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, έναντι 2,4 δισ. κυβικών μέτρων προηγουμένως.

Επεκτείνεται το δίκτυο στα Βαλκάνια

Ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά πλέον ευρύτερη γεωγραφική διάσταση. Πέρα από τη βασική διαδρομή που συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, προχωρά και η επέκτασή του προς τη Βόρεια Μακεδονία.

Το ελληνικό τμήμα της νέας διασύνδεσης εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026, ενώ το αντίστοιχο έργο στη γειτονική χώρα αναμένεται να παραδοθεί στα τέλη του 2027.

Παράλληλα, ενδιαφέρον συμμετοχής στο δίκτυο έχουν εκδηλώσει η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η Σερβία, ενισχύοντας τον σχεδιασμό για τη δημιουργία ενός ευρύτερου περιφερειακού άξονα μεταφοράς φυσικού αερίου.

Στόχος είναι ο Κάθετος Διάδρομος να εξελιχθεί σε βασική ενεργειακή αρτηρία τροφοδοσίας τόσο των ανατολικών όσο και των δυτικών Βαλκανίων, ενισχύοντας ταυτόχρονα τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου μη ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.

Η επόμενη χρονιά θα κρίνει την επιτυχία

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η εμπορική ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου θα είναι σταδιακή και δεν μπορεί να αξιολογηθεί από μία μόνο δημοπρασία.

Οι νέες εμπορικές διαδρομές απαιτούν χρόνο ώστε να αποκτήσουν σταθερές ροές και να προσελκύσουν περισσότερους χρήστες, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών οδεύσεων φυσικού αερίου.

Υπό αυτό το πρίσμα, η σημερινή διαδικασία θεωρείται το πρώτο βήμα ενός ευρύτερου σχεδιασμού. Η επόμενη ετήσια δημοπρασία θα διεξαχθεί σε ένα διαφορετικό ενεργειακό περιβάλλον, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρίσκεται ένα βήμα πριν από την πλήρη διακοπή των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, ενώ μέχρι τότε θα έχουν ολοκληρωθεί και οι πρόσθετες αναβαθμίσεις του ρουμανικού συστήματος μεταφοράς.

Για τον λόγο αυτό, η σημερινή δημοπρασία αντιμετωπίζεται περισσότερο ως μια πρώτη ένδειξη των δυνατοτήτων του εγχειρήματος παρά ως η οριστική δοκιμασία της εμπορικής του επιτυχίας. Εφόσον το νέο μοντέλο επιβεβαιώσει τις προσδοκίες της αγοράς, θα αποτελέσει τη βάση για την περαιτέρω ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου ως μιας από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς μη ρωσικού φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.

Διαβάστε ακόμη: