Στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την έγκαιρη ανίχνευση της κολπικής μαρμαρυγής και την πρόβλεψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στρέφεται πλέον η σύγχρονη καρδιολογική έρευνα, με Έλληνες επιστήμονες να συμμετέχουν ενεργά στις διεθνείς εξελίξεις.
Όπως εξηγεί ο Κωνσταντίνος Μπακογιάννης, Reader Προσωποποιημένης Καρδιαγγειακής Ιατρικής στη Γ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, η τεχνητή νοημοσύνη και οι φορετές συσκευές μπορούν να αλλάξουν ριζικά τον τρόπο πρόληψης σοβαρών καρδιαγγειακών συμβάντων.
Οι δηλώσεις έγιναν στο περιθώριο του συνεδρίου Ιπποκράτειες Ημέρες Καρδιολογίας 2026, που διοργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη από τη Β’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική ΑΠΘ σε συνεργασία με την Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης Βορείου Ελλάδος.
Ο «σιωπηλός» κίνδυνος πίσω από τα εγκεφαλικά
Σύμφωνα με τον κ. Μπακογιάννη, ένα σημαντικό ποσοστό εγκεφαλικών επεισοδίων προκαλείται από «σιωπηλή» κολπική μαρμαρυγή, δηλαδή από αρρυθμίες που δεν εμφανίζουν εμφανή συμπτώματα.
Η κολπική μαρμαρυγή είναι μία διαταραχή κατά την οποία οι κόλποι της καρδιάς λειτουργούν χαοτικά, αυξάνοντας τον κίνδυνο δημιουργίας θρόμβων που μπορούν να προκαλέσουν ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Όπως σημειώνει:
«Ξέρουμε ότι το 25%-30% των εγκεφαλικών επεισοδίων οφείλεται σε “σιωπηλή” κολπική μαρμαρυγή».
Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι πολλοί ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται ποτέ τα επεισόδια αρρυθμίας, ειδικά στις περιπτώσεις παροξυσμικής κολπικής μαρμαρυγής, όπου οι διαταραχές εμφανίζονται και υποχωρούν αυτόματα μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες.
Η διάγνωση είναι συχνά δύσκολη, καθώς απαιτείται καταγραφή τουλάχιστον 30 δευτερολέπτων συνεχούς αρρυθμίας, κάτι που μπορεί να μην καταγραφεί ποτέ με τις συμβατικές εξετάσεις.
Οι αλγόριθμοι που «διαβάζουν» την καρδιά
Εδώ ακριβώς έρχεται ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως εξηγεί ο Έλληνας καρδιολόγος, οι αλγόριθμοι AI μπορούν να εντοπίσουν λεπτές δομικές αλλαγές στην καρδιά ακόμη και μέσα από ένα φαινομενικά φυσιολογικό ηλεκτροκαρδιογράφημα.
Πρόκειται για μικροσκοπικές αλλοιώσεις, όπως η μεγέθυνση των κόλπων της καρδιάς, τις οποίες συχνά δεν μπορεί να αντιληφθεί το ανθρώπινο μάτι.
«Με τη χρήση αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης βελτιώνεται η προβλεπτική μας ικανότητα και μπορούμε να εντοπίσουμε ποιος έχει μεγαλύτερο κίνδυνο ακόμη και χωρίς συμπτώματα», τονίζει.
Παράλληλα, ολοένα μεγαλύτερο ρόλο αποκτούν και οι φορετές συσκευές, όπως smartwatches και σύγχρονα πιεσόμετρα με δυνατότητα ανίχνευσης αρρυθμιών.
Η προσωποποιημένη ιατρική και τα αντιπηκτικά
Η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη, καθώς τα αντιπηκτικά φάρμακα αποτελούν σήμερα τη βασική άμυνα απέναντι στα εγκεφαλικά επεισόδια που σχετίζονται με την κολπική μαρμαρυγή.
Ωστόσο, η θεραπεία αυτή συνοδεύεται από αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την εξατομίκευση της αγωγής.
Σύμφωνα με τον κ. Μπακογιάννη, η προσωποποιημένη ιατρική με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό των ασθενών που πραγματικά ωφελούνται περισσότερο από κάθε θεραπεία.
«Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει στην εξατομίκευση της θεραπείας και στην καλύτερη εξισορρόπηση οφέλους και κινδύνου για κάθε ασθενή», επισημαίνει.
Ακόμη σε πειραματικό στάδιο
Παρά τη ραγδαία πρόοδο, οι περισσότεροι αλγόριθμοι βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο.
Οι μέχρι σήμερα μελέτες έχουν πραγματοποιηθεί κυρίως σε μικρούς πληθυσμούς και απαιτούνται πολύ μεγαλύτερες διεθνείς έρευνες για να επιβεβαιωθεί η αξιοπιστία και η ασφάλειά τους.
Ο ίδιος εμφανίζεται συγκρατημένος ως προς το πότε τέτοια εργαλεία θα ενταχθούν στην καθημερινή κλινική πρακτική, σημειώνοντας ότι υπάρχουν ακόμη ζητήματα που αφορούν:
- το ρυθμιστικό πλαίσιο,
- τη διαθεσιμότητα δεδομένων,
- την οργάνωση των συστημάτων υγείας,
- αλλά και τον κίνδυνο υπερβολικής χρήσης υπηρεσιών υγείας λόγω αυξημένης ανησυχίας των πολιτών.
Η ελληνική έρευνα στην πρώτη γραμμή
Η Γ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του ΑΠΘ, υπό τον καθηγητή Βασίλης Βασιλικός, δραστηριοποιείται στον συγκεκριμένο τομέα εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.
Σήμερα διεξάγονται μελέτες σε ασθενείς με παροξυσμική κολπική μαρμαρυγή αλλά και σε ασθενείς μετά από κατάλυση, με στόχο την πρόβλεψη πιθανής υποτροπής.
Οι έρευνες πραγματοποιούνται σε συνεργασία με πανεπιστήμια όπως το Harvard University και πανεπιστημιακά ιδρύματα της Νέα Υόρκη, προκειμένου να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των αλγορίθμων σε διαφορετικούς πληθυσμούς και συνθήκες.
