Σε επιδεινούμενες, από ουδέτερες, αναθεωρεί η Fitch Ratings τις προοπτικές για τις κρατικές αξιολογήσεις διεθνώς αλλά και στην Ευρώπη, λόγω των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου του Ιράν. Το βασικό σενάριο του οίκου αξιολόγησης θέλει τα Στενά του Ορμούζ να αρχίσουν να ανοίγουν γύρω στον Ιούλιο, χωρίς όμως να αποκλείονται πιο αρνητικά σενάρια, που θα έφερναν τη μέση τιμή του πετρελαίου στα 100 δολάρια για το 2026. Τα αυξανόμενα δημόσια χρέη περιορίζουν τον δημοσιονομικό χώρο που έχουν οι κυβερνήσεις για να απαντήσουν στα σοκ, σημειώνουν οι αναλυτές, αν και αναγνωρίζουν ότι οι πρώην χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας διατηρούν το ισχυρό δημοσιονομικό momentum τους, την ώρα που άλλα κράτη αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
Το βασικό σενάριο της Fitch θέλει τη μέση τιμή του πετρελαίου να διαμορφώνεται στα 87 δολάρια ανά βαρέλι φέτος, από 68,3 δολάρια το 2025.
Οι χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος, ενώ οι ελλείψεις και η διατάραξη της αλυσίδας εφοδιασμού σε μερικές περιοχές και κλάδους αναμένεται να πλήξουν τους ρυθμούς ανάπτυξης.
Οι υψηλότερες τιμές για καύσιμα, λιπάσματα και τρόφιμα θα ανεβάσουν τον πληθωρισμό, ειδικά για τα πιο φτωχά στρώματα, ενώ η ασθενέστερη ανάπτυξη, οι ενεργειακές επιδοτήσεις, οι απαιτήσεις στην άμυνα και οι υψηλότερες αποδόσεις των ομολόγων εντείνουν τις δημοσιονομικές πιέσεις στις κυβερνήσεις.
Την ίδια στιγμή, οι κοινωνικές πιέσεις και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι αυξάνονται, σημειώνει η Fitch, κάνοντας ειδική αναφορά στις συγκρουσιακές πολιτικές των ΗΠΑ.
Σημείο-«κλειδί» αλλά και μεγάλη αβεβαιότητα αποτελεί η διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, με τους αναλυτές να εκτιμούν ότι στο δυσμενέστερο σενάριο, οι τιμές του πετρελαίου θα διαμορφωθούν στα 100 δολάρια κατά μέσο όρο το 2026. Αυτό θα έχει σοβαρότερες οικονομικές επιπτώσεις και θα δημιουργήσει κίνδυνο υποβαθμίσεων σε κρατικές πιστοληπτικές αξιολογήσεις στις περιοχές που είναι πιο εκτεθειμένες.
Άλλωστε, τα δημόσια οικονομικά αναμένεται να παραμείνουν υπό πίεση, με το μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα διεθνώς να διευρύνεται στο 3% του ΑΕΠ το 2026, από 2,7% το 2025, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου επιτοκιακού κόστους, αδύναμης ανάπτυξης, πιέσεων στις δαπάνες και σε συχνές περιπτώσεις, πολιτικών δυσκολιών. Έτσι, το μέσο δημόσιο χρέος αναμένεται να αυξηθεί στο 54,4% στα τέλη του 2026, από 54% στα τέλη του 2025.
Επιδείνωση στην Ευρώπη, αλλά όχι τόσο σοβαρή κρίση όσο το 2022
Στην Ευρώπη, η Fitch εκτιμά ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα προκαλέσει μείωση της ανάπτυξης, αύξηση του πληθωρισμού και δημοσιονομικές πιέσεις, όμως όχι στον βαθμό που σημειώθηκε κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση, το 2022-2023, όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία. Ένας βασικός παράγοντας είναι ότι η σύγκρουση στο Ιράν θα έχει προσωρινό χαρακτήρα. Άλλωστε, η Ευρώπη έχει βελτιώσει το ενεργειακό της μείγμα, έστω και εάν εξακολουθεί να εμφανίζει τρωτά σημεία σε κάποιες περιοχές.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Fitch περιμένει ανάπτυξη 0,9% στην Ευρωζώνη για το 2026, καθώς η δημοσιονομική στήριξη από τη Γερμανία και οι δαπάνες του Ταμείου Ανάκαμψης, που διανύει τον τελευταίο χρόνο του, δίνουν δυναμική στην οικονομία.
Τα μέτρα στήριξης αναμένονται πολύ πιο περιορισμένα σε σχέση με το 2022-2023, καθώς οι κυβερνήσεις ξεκινούν από ασθενέστερες αρχικές δημοσιονομικές θέσεις. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του οίκου, το Βέλγιο, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι οι χώρες που έχουν το μικρότερο περιθώριο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Fitch εκτιμά ότι οι δημοσιονομικές επιδόσεις θα είναι ιδιαίτερα ανομοιόμορφες, με τις χώρες της πρώην «περιφέρειας» -όπως σημειώνει- να διατηρούν ισχυρή δημοσιονομική δυναμική, ενώ άλλες αντιμετωπίζουν πολύ πιο δύσκολες δημοσιονομικές συνθήκες. Η αύξηση των αποδόσεων των ομολόγων από τον Φεβρουάριο αυξάνει τις πιέσεις στα χρέη μεσοπρόθεσμα.
Πάντως, η κρίση του Ιράν δεν αναμένεται να ασκήσει από μόνη της σημαντικές πιέσεις στις πιστοληπτικές αξιολογήσεις της Ευρώπης βραχυπρόθεσμα, αν και εφόσον ο πόλεμος διαρκέσει περισσότερο, θα απαιτηθούν πιο δύσκολες αποφάσεις, που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν αρνητικές εξελίξεις.
