Σε μία από τις πιο ουσιαστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους προχωρά η κυβέρνηση, καθώς το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που τίθεται εντός της εβδομάδας σε δημόσια διαβούλευση, φέρνει σημαντικές αλλαγές στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών.

Το βασικό μήνυμα του νέου πλαισίου είναι σαφές: περισσότεροι οφειλέτες αποκτούν πρόσβαση σε ρυθμίσεις, με μεγαλύτερη προστασία για την κύρια κατοικία και με πιο ευέλικτες λύσεις αποπληρωμής προς τράπεζες, servicers, εφορία και ασφαλιστικά ταμεία.

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά για πρώτη φορά τη δυνατότητα διάσωσης της πρώτης κατοικίας μέσα από την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εξωδικαστικού, ενώ παράλληλα μειώνεται το κατώτατο όριο ένταξης από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο και σε μικρότερους οφειλέτες που έως σήμερα έμεναν εκτός διαδικασίας.

Μέσω του μηχανισμού, οι πολίτες μπορούν να εξασφαλίσουν «κούρεμα» οφειλών αλλά και αποπληρωμή έως και σε 240 δόσεις, με τη μηνιαία επιβάρυνση να καθορίζεται βάσει εισοδηματικών και περιουσιακών στοιχείων μέσω του αλγορίθμου της πλατφόρμας.

Η πρώτη κατοικία στο επίκεντρο

Η νέα δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας θεωρείται από τα πλέον κρίσιμα στοιχεία του νομοσχεδίου.

Ο οφειλέτης θα μπορεί πλέον να διαχωρίζει την πρώτη κατοικία από την υπόλοιπη περιουσία του, επιλέγοντας να διασώσει το σπίτι του με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων. Η επιλογή αυτή θα γίνεται κατά την υποβολή της αίτησης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό.

Στην πράξη, το ύψος του «κουρέματος» και της δόσης θα υπολογίζεται κυρίως με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας και τα εισοδήματα του οφειλέτη, οδηγώντας σε ευνοϊκότερες ρυθμίσεις και χαμηλότερες μηνιαίες καταβολές.

Πρόκειται για μία παρέμβαση που το οικονομικό επιτελείο θεωρεί κομβική, καθώς επιχειρεί να μεταφέρει το κέντρο βάρους από τη λογική της τιμωρίας στη λογική της δεύτερης ευκαιρίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, περιέγραψε το ιδιωτικό χρέος ως ζήτημα «κοινωνικής συνοχής», σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι πίσω από κάθε οφειλή «υπάρχουν άνθρωποι, οικογένειες και επιχειρήσεις που παλεύουν να σταθούν όρθιες».

Άρση κατασχέσεων και νέες ρυθμίσεις

Παράλληλα, το νομοσχέδιο εισάγει και μία σημαντική διευκόλυνση για όσους έχουν δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς.

Συγκεκριμένα, προβλέπεται η δυνατότητα άρσης της κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού, εφόσον έχει αποπληρωθεί το 25% της συνολικής οφειλής και έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες φορολογικές υποχρεώσεις του οφειλέτη.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις που βρίσκονται σε ασφυκτική οικονομική πίεση και αδυνατούν να λειτουργήσουν με δεσμευμένους λογαριασμούς.

Την ίδια ώρα, διευρύνεται θεαματικά και η περίμετρος ένταξης στον Εξωδικαστικό, καθώς πλέον θα μπορούν να υπαχθούν και πολίτες με συνολικές οφειλές από 5.000 ευρώ και άνω. Μέχρι σήμερα, το ελάχιστο όριο ήταν 10.000 ευρώ, αποκλείοντας χιλιάδες μικρότερους οφειλέτες από κάθε δυνατότητα ρύθμισης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η νέα δυνατότητα ρύθμισης έως και 72 δόσεων για παλαιές αρρύθμιστες οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως το τέλος του 2023 και δεν είχαν ενταχθεί σε ρύθμιση έως τις 21 Απριλίου 2026.

Το υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι το όριο του 2023 δεν επιλέχθηκε τυχαία. Όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, πάνω από το 90% των ληξιπρόθεσμων χρεών δημιουργήθηκε στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, ενώ από το 2024 και μετά η οικονομία επανήλθε σε πιο σταθερή τροχιά. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι τυχόν γενικευμένη επέκταση των πάγιων ρυθμίσεων σε 72 δόσεις θα δημιουργούσε σοβαρό δημοσιονομικό κόστος, με πιθανές απώλειες εσόδων που θα άγγιζαν τα 2,5 δισ. ευρώ ετησίως.

Πάνω από 60.000 επιτυχείς ρυθμίσεις

Το οικονομικό επιτελείο εμφανίζεται ιδιαίτερα ικανοποιημένο από την έως σήμερα πορεία του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, υποστηρίζοντας ότι οι παρεμβάσεις των τελευταίων μηνών έχουν αλλάξει ουσιαστικά το τοπίο.

Η διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων για τους ευάλωτους, η υποχρεωτική πρόταση ρύθμισης από τους πιστωτές και η ουσιαστική ένταξη της μεσαίας τάξης στο πλαίσιο του μηχανισμού οδήγησαν σε σημαντική αύξηση των εγκρίσεων.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το ποσοστό επιτυχίας των αιτήσεων ξεπερνά πλέον το 80%, με 8 στις 10 ρυθμίσεις να ολοκληρώνονται επιτυχώς.

Μέχρι τα τέλη Απριλίου είχαν πραγματοποιηθεί συνολικά 60.388 επιτυχείς ρυθμίσεις, που αντιστοιχούν σε αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. Από αυτές, σχεδόν 7.000 αφορούσαν ευάλωτους οφειλέτες, ενώ εκατοντάδες περιπτώσεις σχετίζονταν με άτομα με αναπηρία.

Το νέο πακέτο παρεμβάσεων φιλοδοξεί πλέον να καταστήσει τον Εξωδικαστικό όχι απλώς μία εναλλακτική διαδικασία ρύθμισης, αλλά το βασικό εργαλείο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους για τα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε ακόμη: