Σε αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης αναμένεται να προχωρήσει τον Ιούνιο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ανεβάζουν τον πληθωρισμό σε ολόκληρη την Ευρωζώνη. Με την δημοσκόπηση οικονομολόγων του Bloomberg να προβλέπει πλέον δύο αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο 2026 (τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο) και τις τελευταίες δηλώσεις των αξιωματούχων να καθιστούν πράγματι πολύ πιθανή μια κίνηση τον επόμενο μήνα, η Capital Economics εξετάζει κατά πόσο η σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ θα αποδειχθεί ένα λάθος, περίπου όπως συνέβη το 2008 και το 2011. Άλλωστε, η νομισματική πολιτική δεν μπορεί ουσιαστικά να μειώσει τις τιμές της ενέργειας, ενώ οι όποιες αποφάσεις παρθούν τώρα στη Φρανκφούρτη θα εφαρμοστούν με φόντο μια οικονομία που αποδυναμώνεται.
Όπως θυμίζει η Capital Economics, η ΕΚΤ προχώρησε σε μία αύξηση των επιτοκίων το 2008 και σε δύο το 2011. Και παρότι οι κινήσεις αυτές δικαιολογούνταν εν μέρει από τις αυξανόμενες τιμές της ενέργειας, και στις δύο περιπτώσεις είχαν αντιστραφεί πλήρως πριν να τελειώσει το έτος.
Βέβαια, όπως τονίζουν οι αναλυτές, οι σημερινές συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες του 2008 και του 2011. Όταν η ΕΚΤ ανέβασε τα επιτόκια το 2008, ο δομικός πληθωρισμός ήταν χαμηλότερος από 2% και η Fed είχε ήδη προχωρήσει αρκετά στον δικό της κύκλο χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής, αφού η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση είχε ήδη ξεσπάσει.
Σήμερα, ο δομικός πληθωρισμός είναι λίγο υψηλότερος από το 2% και δεν υπάρχουν κατηγορίες ότι η ΕΚΤ αγνοεί κάποια μεγάλη χρηματοοικονομική κατάρρευση, την ώρα που οι άλλες κεντρικές τράπεζες λαμβάνουν μέτρα για αυτήν.
Αντίστοιχα, όταν η ΕΚΤ ανέβασε τα επιτόκια το 2011, η οικονομία ήταν πιο αδύναμη από ό,τι είναι σήμερα, ο δείκτης τιμών καταναλωτή και ο δομικός πληθωρισμός ήταν χαμηλότεροι και η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση είχε ήδη ξεκινήσει. Σήμερα, η Ευρωζώνη απέχει πολύ από μια κρίση χρέους, τονίζει η Capital Economics.
Τα μαθήματα από το 2022
Σύμφωνα με τους αναλυτές, δεν αποκλείεται οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ να επιθυμούν να κινηθούν νωρίς σε αυτή την ενεργειακή κρίση, καθώς γνωρίζουν ότι άργησαν να απαντήσουν στην αύξηση του πληθωρισμού κατά το 2021/2022. Βέβαια, όπως σημειώνει η Capital Economics, οι συγκρίσεις με μια περίοδο ακραίων οικονομικών συνθηκών –η ανάκαμψη από την πανδημία συνδυάστηκε με ένα τεράστιο ενεργειακό σοκ- δεν βοηθούν και ιδιαίτερα.
Συνεπώς, οι κεντρικοί τραπεζίτες θα πρέπει να κινηθούν με βάση τα δεδομένα που έχουν μπροστά τους, όπως για παράδειγμα ότι η Ευρωζώνη κινείται κοντά στους δυνητικούς ρυθμούς ανάπτυξής της εδώ και δύο χρόνια και η ανεργία βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό. Δεν υπάρχουν ενδείξεις κάποιας χρηματοοικονομικής κρίσης, αλλά οι δείκτες δραστηριότητας και η αγορά εργασίας εξασθενούν. Από την άλλη πλευρά, ο πληθωρισμός είναι πάνω από 2% και οι προσδοκίες τόσο των καταναλωτών όσο και των επιχειρήσεων για τις τιμές έχουν αυξηθεί.
Σύμφωνα με την Capital Economics, το συμπέρασμα από όλα αυτά είναι ότι οι δευτερογενείς επιπτώσεις στον πληθωρισμό από τις υψηλότερες τιμές ενέργειας θα παραμείνουν περιορισμένες αν και με σαφείς ανοδικούς κινδύνους. Ταυτόχρονα, οι μέτριες αυξήσεις των επιτοκίων δεν θα προκαλούσαν ύφεση, αλλά θα μπορούσαν να στείλουν ένα μήνυμα σχετικά με την αποφασιστικότητα της ΕΚΤ να ελέγξει τον πληθωρισμό.
Συνεπώς, οι αναλυτές βλέπουν να υπάρχουν επιχειρήματα υπέρ της αύξησης των επιτοκίων «για καλό και για κακό». Εάν οι τιμές της ενέργειας υποχωρήσουν σύντομα, τότε οι αυξήσεις των επιτοκίων μπορούν να αντιστραφούν, χωρίς να προκληθεί μεγάλη ζημιά. Αλλά εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλές ή αυξηθούν περαιτέρω, οι αξιωματούχοι δεν θα τρέχουν να προλάβουν.
Έτσι, το βασικό σενάριο της Capital Economics μιλά για αυξήσεις κατά 25 μονάδες βάσης τόσο τον Ιούνιο όσο και τον Ιούλιο, που θα φέρουν το επιτόκιο καταθέσεων της ΕΚΤ στο 2,5%. Στη συνέχεια, η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να μειώσει ξανά τα επιτόκια στο 2% του χρόνου, ή να τα διατηρήσει υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα, εάν επιβεβαιωθεί κάποιο πιο δυσμενές σενάριο.
