Αλλαγές που αφορούν χιλιάδες οικογένειες, νέους εργαζομένους και γονείς περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, με βασικό στόχο να μη διακόπτεται η ασφαλιστική κάλυψη των παιδιών μόλις συμπληρώσουν τα 18 χρόνια τους ή κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην αγορά εργασίας.
Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα που προκύπτει συχνά κατά τη μετάβαση από το σχολείο στις σπουδές ή στην απασχόληση. Ένας νέος μπορεί να πάψει να καλύπτεται μέσω των γονέων του, χωρίς να έχει ακόμη αποκτήσει τις απαραίτητες ημέρες ασφάλισης για να έχει δικό του δικαίωμα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.
Το υπουργείο επιχειρεί να περιορίσει αυτές τις περιπτώσεις, διατηρώντας την ασφαλιστική προστασία των νέων σε συγκεκριμένες μεταβατικές περιόδους.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο προβλέπει αλλαγές στις γονικές άδειες και στις άδειες φροντιστή, καθώς και επέκταση της συμπληρωματικής παροχής κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ σε νέα κατηγορία ασφαλισμένων.
Ασφάλιση μετά τα 18: Τι ισχύει σήμερα
Με το σημερινό καθεστώς, τα παιδιά καλύπτονται ασφαλιστικά μέσω των γονέων τους έως τη συμπλήρωση του 18ου έτους.
Η κάλυψη μπορεί να συνεχιστεί μέχρι τα 24 χρόνια, εφόσον πρόκειται για άγαμα παιδιά που είναι άνεργα ή σπουδάζουν σε αναγνωρισμένες εκπαιδευτικές δομές.
Υπάρχει επίσης δυνατότητα παράτασης για δύο χρόνια μετά την ολοκλήρωση των σπουδών, εφόσον ο νέος παραμένει άνεργος, χωρίς να ξεπερνά το ηλικιακό όριο των 26 ετών.
Τα συγκεκριμένα όρια δεν καταργούνται. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται περιπτώσεις στις οποίες η ασφαλιστική κάλυψη μπορεί να διακοπεί εξαιτίας της ηλικίας ή μιας προσωρινής εργασιακής μεταβολής.
Πρώτη αλλαγή: Παράταση της ασφάλισης μετά την ενηλικίωση
Η πρώτη ρύθμιση αφορά όσους συμπληρώνουν τα 18 χρόνια τους, αλλά δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει σπουδές ή δεν πληρούν τις προϋποθέσεις ασφαλιστικής κάλυψης ως άνεργοι ή φοιτητές.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, προβλέπεται ότι θα συνεχίζουν να καλύπτονται μέσω των γονέων τους μέχρι την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου του επόμενου ημερολογιακού έτους.
Για παράδειγμα, ένας νέος που συμπλήρωσε τα 18 τον Σεπτέμβριο του 2026 θα μπορεί, με βάση τη νέα διάταξη, να παραμείνει ασφαλισμένος μέσω των γονέων του έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027.
Με αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίζονται περιπτώσεις μαθητών που ενηλικιώνονται πριν ολοκληρώσουν το σχολείο ή βρίσκονται στο μεταβατικό διάστημα μέχρι την έναρξη των σπουδών τους.
Δεύτερη αλλαγή: Επιστροφή στην ασφάλιση των γονέων μετά τη λήξη της εργασίας
Η δεύτερη παρέμβαση αφορά τους νέους που έχουν εργαστεί και απέκτησαν δική τους ασφαλιστική κάλυψη, αλλά στη συνέχεια τη χάνουν.
Με τη νέα ρύθμιση, θα μπορούν να επανενταχθούν στην ασφάλιση των γονέων τους, εφόσον παραμένουν άγαμοι, δεν διαθέτουν ενεργό δικό τους δικαίωμα παροχών ασθένειας και πληρούν τις υπόλοιπες προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η δυνατότητα αυτή δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από την ιδιότητά τους ως φοιτητών ή ανέργων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ένας 22χρονος που εργάστηκε για έναν χρόνο, απέκτησε προσωπική ασφαλιστική ικανότητα και στη συνέχεια έμεινε χωρίς ενεργή κάλυψη.
Αντί να δημιουργείται κενό στην ιατροφαρμακευτική του προστασία, θα μπορεί να καλύπτεται ξανά μέσω των ασφαλισμένων γονέων του, εφόσον πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Τρίτη αλλαγή: Κάλυψη και για όσους δεν έχουν συγκεντρώσει ένσημα
Η τρίτη πρόβλεψη αφορά νέους που αρχίζουν να εργάζονται, αλλά δεν έχουν ακόμη συμπληρώσει τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης για να αποκτήσουν δικό τους δικαίωμα περίθαλψης.
Σήμερα, η έναρξη μιας σύντομης ή περιστασιακής απασχόλησης μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην ασφαλιστική κάλυψη.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι νέοι αυτοί θα μπορούν να συνεχίσουν να ασφαλίζονται ως προστατευόμενα μέλη της οικογένειάς τους μέχρι να αποκτήσουν προσωπική ασφαλιστική ικανότητα.
Για παράδειγμα, ένας 23χρονος που εργάζεται για πρώτη φορά, ενδεχομένως για έναν μήνα σε εποχική επιχείρηση, δεν θα χάνει την κάλυψη μέσω των γονέων του μόνο και μόνο επειδή ξεκίνησε να εργάζεται.
Βασική προϋπόθεση και στις τρεις περιπτώσεις είναι οι γονείς να εξακολουθούν να διαθέτουν ενεργή ασφαλιστική ικανότητα.
Τι σημαίνει η αλλαγή για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη
Η ασφαλιστική ικανότητα παρέχει στους δικαιούχους πρόσβαση σε ευρύτερες υπηρεσίες υγείας μέσω του ΕΟΠΥΥ.
Σε αυτές περιλαμβάνονται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, η εξυπηρέτηση από συμβεβλημένους ιδιώτες γιατρούς, η ηλεκτρονική συνταγογράφηση φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων και η χρήση του συμβεβλημένου δικτύου παρόχων υγείας.
Οι ανασφάλιστοι πολίτες εξακολουθούν να έχουν δικαιώματα πρόσβασης στη δημόσια περίθαλψη, όμως η ενεργή ασφαλιστική ικανότητα παρέχει πρόσθετες δυνατότητες.
Το υπουργείο Εργασίας επιδιώκει έτσι να μην περιορίζονται προσωρινά τα δικαιώματα των νέων εξαιτίας διοικητικών ή ηλικιακών μεταβολών.
Γονικές άδειες: Καταργούνται δύο περιορισμοί
Σημαντικές παρεμβάσεις περιλαμβάνει το νομοσχέδιο και για τους εργαζόμενους γονείς.
Η πρώτη αφορά την κατάργηση της υποχρεωτικής μεσολάβησης ενός έτους μεταξύ δύο γονικών αδειών για διαφορετικά παιδιά.
Έτσι, ένας εργαζόμενος γονέας θα έχει μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση της άδειας, χωρίς να χρειάζεται να περιμένει υποχρεωτικά 12 μήνες για να λάβει νέα γονική άδεια που αφορά άλλο παιδί.
Παράλληλα, καταργείται η υποχρέωση των γονέων που εργάζονται στον ίδιο εργοδότη να υποβάλλουν κοινή δήλωση για τη σειρά με την οποία θα κάνουν χρήση της γονικής άδειας.
Η αλλαγή αποσκοπεί στην απλούστευση των διαδικασιών για τις οικογένειες στις οποίες και οι δύο γονείς απασχολούνται στην ίδια επιχείρηση.
Άδεια φροντιστή χωρίς εξάμηνη προϋπηρεσία
Αλλαγή προβλέπεται και για την άδεια φροντιστή.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, καταργείται η προϋπόθεση συμπλήρωσης έξι μηνών εργασίας στον ίδιο εργοδότη προκειμένου ένας εργαζόμενος να αποκτήσει δικαίωμα χρήσης της συγκεκριμένης άδειας.
Η παρέμβαση αφορά εργαζομένους που χρειάζεται να φροντίσουν συγγενικό πρόσωπο ή μέλος του νοικοκυριού τους με σοβαρό πρόβλημα υγείας.
Με την κατάργηση της συγκεκριμένης προϋπόθεσης, η ανάγκη φροντίδας δεν θα εξαρτάται από το πόσο πρόσφατα έχει προσληφθεί ο εργαζόμενος.
Επίδομα μητρότητας: Στους δικαιούχους και οι ασφαλισμένες στον ΕΔΟΕΑΠ
Στο ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνεται η επέκταση της συμπληρωματικής παροχής κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ σε εργαζόμενες που ασφαλίζονται στον ΕΔΟΕΑΠ και απασχολούνται με σχέση ιδιωτικού δικαίου.
Η παροχή αφορά διάστημα συνολικά 119 ημερών, από τις οποίες οι 56 προηγούνται του τοκετού και οι 63 ακολουθούν.
Το ύψος της δεν είναι ενιαίο για όλες τις δικαιούχους. Υπολογίζεται με βάση τις τακτικές αποδοχές της εργαζόμενης και τα επιδόματα που καταβάλλονται από τον ασφαλιστικό της φορέα, λαμβάνοντας υπόψη και τις υποχρεώσεις καταβολής αποδοχών από τον εργοδότη.
Η καταβολή πραγματοποιείται εφάπαξ, μετά την ολοκλήρωση της αντίστοιχης διαδικασίας από τον ασφαλιστικό φορέα.
Η συγκεκριμένη ενίσχυση είναι διαφορετική από την ειδική παροχή προστασίας μητρότητας διάρκειας εννέα μηνών.
Κεραμέως: Περισσότερη ευελιξία για τους εργαζόμενους γονείς
Αναφερόμενη στις νέες παρεμβάσεις, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι η στήριξη των εργαζόμενων γονέων και η καλύτερη συνύπαρξη της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή παραμένουν προτεραιότητες του υπουργείου.
Η υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στην κατάργηση των χρονικών περιορισμών για τις γονικές άδειες, στην απλούστευση των διαδικασιών όταν οι δύο γονείς εργάζονται στον ίδιο εργοδότη και στην ευκολότερη πρόσβαση στην άδεια φροντιστή.
Συνέδεσε τις νέες ρυθμίσεις με προηγούμενες παρεμβάσεις, όπως η επέκταση της ειδικής άδειας προστασίας μητρότητας στους εννέα μήνες και η καθιέρωση της άδειας πατρότητας.
Πότε θα ισχύσουν οι αλλαγές
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνονται στο νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, το οποίο βρίσκεται στη νομοθετική διαδικασία.
Επομένως, οι νέες δυνατότητες δεν πρέπει να συγχέονται με δικαιώματα που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή. Για την ενεργοποίησή τους απαιτείται η ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας και η έναρξη ισχύος των σχετικών διατάξεων.
Οι αλλαγές αφορούν κυρίως τρεις ομάδες πολιτών: τους νέους που περνούν από την εκπαίδευση στην εργασία, τους γονείς που χρειάζονται μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση των αδειών τους και τις εργαζόμενες μητέρες που αποκτούν πρόσβαση σε πρόσθετη οικονομική προστασία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα πρακτικό πρόβλημα για τις οικογένειες: η ασφαλιστική κάλυψη να μη διακόπτεται κατά τη μετάβαση των παιδιών στην ενήλικη ζωή ή εξαιτίας μιας προσωρινής αλλαγής στην απασχόλησή τους.
