Το ενδεχόμενο να σταματήσουν οριστικά οι Ευρωπαίοι να αλλάζουν τα ρολόγια τους δύο φορές τον χρόνο επανέρχεται στο τραπέζι των Βρυξελλών, με πρωτοβουλία του Έλληνα Επιτρόπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολου Τζιτζικώστα.
Η κατάργηση της εναλλαγής μεταξύ θερινής και χειμερινής ώρας αποτελεί μια παλιά ευρωπαϊκή εκκρεμότητα, η οποία, παρά τη θετική στάση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δεν έχει προχωρήσει εξαιτίας των διαφωνιών μεταξύ των κρατών-μελών.
Ο Απόστολος Τζιτζικώστας επιχειρεί τώρα να επανεκκινήσει τη διαδικασία, υποστηρίζοντας ότι οι λόγοι για τους οποίους καθιερώθηκε η εποχική αλλαγή της ώρας έχουν σε μεγάλο βαθμό εκλείψει.
Κατά τη διάρκεια συνάντησης με Έλληνες δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες, χαρακτήρισε την αλλαγή της ώρας «μια ανοησία η οποία ταλαιπωρεί τους πολίτες», επισημαίνοντας ότι υπάρχουν επιπτώσεις στην καθημερινότητα και στην υγεία.
Γιατί θέλει να καταργήσει την αλλαγή της ώρας
Ο Έλληνας Επίτροπος υποστήριξε ότι η αλλαγή της ώρας είχε καθιερωθεί πριν από δεκαετίες με βασικό στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας.
Σήμερα, ωστόσο, εκτιμά ότι το συγκεκριμένο επιχείρημα δεν έχει την ίδια βαρύτητα, καθώς οι ενεργειακές ανάγκες και οι συνθήκες κατανάλωσης έχουν αλλάξει.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η μετακίνηση των ρολογιών στον ανθρώπινο οργανισμό.
Η αλλαγή επηρεάζει τον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή το εσωτερικό βιολογικό ρολόι που ρυθμίζει τον ύπνο και πολλές καθημερινές λειτουργίες.
Επιστημονικές μελέτες έχουν συνδέσει την εποχική αλλαγή της ώρας, ιδιαίτερα τη μετάβαση στη θερινή, με προσωρινή διαταραχή του ύπνου και αυξημένη κόπωση. Έχουν επίσης εξεταστεί πιθανές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα και στην οδική ασφάλεια.
Ο Τζιτζικώστας θεωρεί ότι αυτές οι επιβαρύνσεις πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη κατά την επανεξέταση του ευρωπαϊκού συστήματος.
Οι αντιδράσεις από τη Βόρεια Ευρώπη
Το σημαντικότερο εμπόδιο στην κατάργηση της αλλαγής της ώρας παραμένει η απουσία συμφωνίας μεταξύ των κυβερνήσεων.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Απόστολος Τζιτζικώστας, ορισμένα κράτη-μέλη της Βόρειας Ευρώπης εξακολουθούν να προτιμούν το ισχύον σύστημα.
Οι διαφωνίες σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τις διαφορετικές γεωγραφικές και κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Στις βορειότερες χώρες, η διάρκεια της ημέρας μεταβάλλεται πολύ περισσότερο μεταξύ καλοκαιριού και χειμώνα, γεγονός που επηρεάζει τη συζήτηση για το ποια ώρα θα μπορούσε να διατηρηθεί μόνιμα.
Ένα ακόμη ζήτημα είναι ο συντονισμός των κρατών, καθώς διαφορετικές εθνικές επιλογές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα στις μεταφορές, στις επιχειρήσεις και στις διασυνοριακές συναλλαγές.
Ο Έλληνας Επίτροπος δεν κατονόμασε συγκεκριμένες χώρες που αντιδρούν, αλλά διευκρίνισε ότι πραγματοποιεί επαφές ακόμη και σε επίπεδο πρωθυπουργών, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει την απαραίτητη πολιτική συμφωνία.
Η απόφαση του 2019 που έμεινε στα χαρτιά
Η συζήτηση για την κατάργηση της αλλαγής της ώρας δεν είναι καινούργια.
Τον Σεπτέμβριο του 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόταση οδηγίας για τον τερματισμό της υποχρεωτικής εποχικής μετακίνησης των ρολογιών σε όλα τα κράτη-μέλη.
Τον Μάρτιο του 2019, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τάχθηκε υπέρ της κατάργησης, προτείνοντας αρχικά να σταματήσει η αλλαγή το 2021.
Η συγκεκριμένη απόφαση, όμως, δεν αρκούσε για να εφαρμοστεί το μέτρο.
Για να αλλάξει το ευρωπαϊκό καθεστώς απαιτείται συμφωνία και στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου εκπροσωπούνται οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών.
Η διαδικασία ουσιαστικά πάγωσε το 2019, καθώς δεν διαμορφώθηκε κοινή θέση.
Έκτοτε, η Ευρώπη εξακολουθεί να εφαρμόζει το ίδιο σύστημα, με μετάβαση στη θερινή ώρα την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου και επιστροφή στη χειμερινή την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου.
Νέα ευρωπαϊκή μελέτη μέχρι το τέλος του 2026
Προκειμένου να υπάρξουν νεότερα δεδομένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναθέσει ειδική μελέτη για τις συνέπειες της ενδεχόμενης κατάργησης.
Η μελέτη ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026 και υλοποιείται από κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν οι εταιρείες Ecorys, Capgemini, Stratec και CE Delft.
Στόχος της είναι να αξιολογήσει τις οικονομικές, κοινωνικές και άλλες επιπτώσεις που θα είχε μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απόφαση για τον τερματισμό των εποχικών αλλαγών.
Σύμφωνα με έγγραφο του Συμβουλίου της ΕΕ, η ολοκλήρωση της μελέτης αναμένεται έως το τέλος του 2026.
Τα αποτελέσματά της θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για νέες διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Θερινή ή χειμερινή ώρα; Τι θα γίνει στην Ελλάδα
Ένα βασικό ερώτημα είναι ποια ώρα θα διατηρούσε μόνιμα η Ελλάδα εάν τελικά καταργούνταν η σημερινή διαδικασία.
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν προβλέπει ότι όλα τα κράτη θα πρέπει υποχρεωτικά να υιοθετήσουν την ίδια ζώνη ώρας.
Αντίθετα, επιτρέπει την επιλογή της μόνιμης ώρας κάθε χώρας, με την υποχρέωση να υπάρχει συντονισμός ώστε να μη δημιουργηθούν προβλήματα στην ενιαία αγορά.
Για την Ελλάδα, η επιλογή θα ήταν ανάμεσα στη διατήρηση της χειμερινής ώρας, UTC+2, και στη μονιμοποίηση της σημερινής θερινής ώρας, UTC+3.
Η μόνιμη θερινή ώρα θα σήμαινε περισσότερο φως τα απογεύματα του χειμώνα, αλλά και αργότερη ανατολή του ηλίου τα πρωινά.
Αντίθετα, με τη μόνιμη χειμερινή ώρα, ο ήλιος θα ανέτελλε νωρίτερα το πρωί, αλλά θα έδυε νωρίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Προς το παρόν, δεν έχει ανακοινωθεί οριστική ελληνική επιλογή, καθώς η σχετική ευρωπαϊκή διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί.
Πότε αλλάζει ξανά η ώρα
Παρά την προσπάθεια του Απόστολου Τζιτζικώστα, καμία απόφαση για οριστική κατάργηση δεν έχει ληφθεί μέχρι σήμερα.
Επομένως, το υφιστάμενο σύστημα παραμένει σε ισχύ.
Η επόμενη προγραμματισμένη αλλαγή ώρας στην Ελλάδα θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 28 Μαρτίου 2027, όταν στις 03:00 τα ξημερώματα οι δείκτες θα μετακινηθούν μία ώρα μπροστά, στις 04:00.
Το εάν θα είναι μία από τις τελευταίες αλλαγές θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες.
Για την ώρα, ο Τζιτζικώστας έχει επαναφέρει ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό εδώ και οκτώ χρόνια, με την τελική απόφαση να βρίσκεται στα χέρια των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
