Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο που λειτουργούν οι λαϊκές αγορές φέρνει το νέο θεσμικό πλαίσιο του υπουργείου Ανάπτυξης, με παρεμβάσεις που αφορούν την έκδοση αδειών, την κατανομή των θέσεων, το ωράριο δραστηριοποίησης και τις υποχρεώσεις των παραγωγών και των επαγγελματιών πωλητών.

Οι ρυθμίσεις ανοίγουν τον δρόμο για απογευματινές λαϊκές αγορές, επιταχύνουν τις διαδικασίες αδειοδότησης και καθιερώνουν σαφέστερους κανόνες για τη μετακίνηση και τη δραστηριοποίηση των πωλητών.

Παράλληλα, διευκολύνεται η συμμετοχή μικρών παραγωγών μέσω εποχικών θέσεων, ενώ δίνεται στους δήμους η δυνατότητα να δημιουργούν αγορές αποκλειστικά για παραγωγούς.

Τις λεπτομέρειες εφαρμογής των νέων διατάξεων αποσαφηνίζει εγκύκλιος της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του υπουργείου Ανάπτυξης, με ημερομηνία 15 Οκτωβρίου 2026, η οποία αφορά τον νόμο 4849/2021, όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο 5297/2026.

Η παρέμβαση προέκυψε έπειτα από διάλογο του υπουργείου Ανάπτυξης με εκπροσώπους των λαϊκών αγορών και επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνια προβλήματα γραφειοκρατίας και οργάνωσης.

Το νέο καθεστώς έχει σημασία και για τους καταναλωτές, καθώς δημιουργεί προϋποθέσεις για περισσότερες επιλογές και ευκολότερη πρόσβαση σε φρέσκα προϊόντα.

Έρχονται απογευματινές λαϊκές αγορές

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη δυνατότητα δραστηριοποίησης ενός πωλητή σε δύο διαφορετικές λαϊκές αγορές την ίδια ημέρα, υπό την προϋπόθεση ότι η μία λειτουργεί το πρωί και η άλλη το απόγευμα.

Η ρύθμιση επιτρέπει στους παραγωγούς και στους επαγγελματίες πωλητές να αξιοποιούν περισσότερες ευκαιρίες διάθεσης των προϊόντων τους, χωρίς να περιορίζονται υποχρεωτικά σε μία αγορά ημερησίως.

Παράλληλα, δημιουργεί νέες δυνατότητες εξυπηρέτησης των καταναλωτών που εργάζονται κατά τις πρωινές ώρες και δυσκολεύονται να πραγματοποιήσουν τις αγορές τους.

Η απογευματινή λειτουργία δεν σημαίνει ότι όλες οι υφιστάμενες λαϊκές αγορές αλλάζουν αυτομάτως ωράριο. Η οργάνωση των συγκεκριμένων αγορών θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις των αρμόδιων φορέων και τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Πρόκειται, πάντως, για μια ουσιαστική αλλαγή στο μοντέλο λειτουργίας ενός θεσμού που παραδοσιακά συνδέεται με την πρωινή δραστηριότητα.

Άδειες παραγωγών σε πέντε εργάσιμες ημέρες

Σημαντική απλούστευση προβλέπεται στη διαδικασία αδειοδότησης των παραγωγών.

Οι άδειες παραγωγού πωλητή θα εκδίδονται εντός πέντε εργάσιμων ημερών από την υποβολή του συνόλου των απαιτούμενων δικαιολογητικών.

Η προθεσμία αφορά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αφού ο φάκελος είναι πλήρης και δεν καταργεί τις ουσιαστικές προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί ο ενδιαφερόμενος.

Στόχος είναι να περιοριστούν οι καθυστερήσεις που συχνά δημιουργούσαν προβλήματα στους παραγωγούς, ιδιαίτερα όταν επρόκειτο για προϊόντα με περιορισμένη περίοδο συγκομιδής και διάθεσης.

Η επιτάχυνση της αδειοδότησης μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για μικρούς αγρότες που επιδιώκουν να διαθέσουν απευθείας την παραγωγή τους.

Ψηφιακές άδειες αορίστου χρόνου

Μια ακόμη ουσιαστική αλλαγή αφορά τη διάρκεια ισχύος των αδειών.

Οι ψηφιακές άδειες που καταχωρίζονται στο πληροφοριακό σύστημα «Ανοιχτή Αγορά» θα ισχύουν για αόριστο χρόνο, εφόσον εξακολουθούν να πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται η ανάγκη περιοδικής ανανέωσης, η οποία συνεπαγόταν πρόσθετες διοικητικές διαδικασίες για τους επαγγελματίες.

Η αόριστη διάρκεια δεν σημαίνει ότι η άδεια παραμένει ενεργή ανεξάρτητα από τις υποχρεώσεις του κατόχου της.

Οι παραγωγοί και οι επαγγελματίες εξακολουθούν να υποχρεούνται να διατηρούν σε ισχύ τα απαραίτητα δικαιολογητικά και να τηρούν τους κανόνες του υπαίθριου εμπορίου.

Παράλληλα, οι έντυπες άδειες μετατρέπονται σε ψηφιακές, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Για όσους διαθέτουν έντυπες άδειες που έχουν λήξει χωρίς να έχουν καταργηθεί, προβλέπεται μεταβατική δυνατότητα συνέχισης της δραστηριότητας, με αίτηση στην αρμόδια αρχή και έκδοση σχετικής βεβαίωσης.

Η διαδικασία αποσκοπεί στην αποφυγή διακοπής της επαγγελματικής δραστηριότητας εξαιτίας διοικητικών καθυστερήσεων που δεν οφείλονται στον πωλητή.

Εποχικές θέσεις έως το 10% κάθε λαϊκής αγοράς

Το νέο πλαίσιο εισάγει ειδικές προβλέψεις για την εξυπηρέτηση εποχικών αναγκών.

Έως το 10% των θέσεων κάθε λαϊκής αγοράς μπορεί να διατίθεται σε παραγωγούς για εποχική δραστηριοποίηση.

Η παραχώρηση μπορεί να έχει διάρκεια έως έξι μήνες ανά παραγωγό, ενώ η ίδια θέση μπορεί να χρησιμοποιείται διαδοχικά από διαφορετικούς δικαιούχους.

Η ρύθμιση έχει ιδιαίτερη σημασία για παραγωγούς φρούτων, λαχανικών και άλλων αγροτικών προϊόντων που διατίθενται συγκεκριμένες περιόδους του χρόνου.

Αντί να δεσμεύεται μια θέση για ολόκληρο το έτος, μπορεί να αξιοποιείται από περισσότερους παραγωγούς, ανάλογα με την εποχικότητα των προϊόντων τους.

Η διαδικασία παραχώρησης προβλέπει ανάρτηση της αίτησης στον διαδικτυακό τόπο της αρμόδιας αρχής για 48 ώρες.

Εφόσον δεν υπάρξει άλλη αίτηση για την ίδια θέση, αυτή αποδίδεται στον πρώτο ενδιαφερόμενο.

Αν υποβληθούν περισσότερες αιτήσεις, η επιλογή πραγματοποιείται με ηλεκτρονική κλήρωση μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Αδειοδότησης και Διαχείρισης Υπαίθριου Εμπορίου.

Λαϊκές αγορές αποκλειστικά για παραγωγούς

Στο πλαίσιο των νέων ρυθμίσεων, οι δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα δημιουργίας λαϊκών αγορών στις οποίες θα δραστηριοποιούνται αποκλειστικά παραγωγοί.

Η πρόβλεψη ενισχύει τη δυνατότητα απευθείας διάθεσης αγροτικών προϊόντων στους καταναλωτές, χωρίς τη μεσολάβηση επαγγελματιών εμπόρων.

Για τους παραγωγούς, η απευθείας πώληση μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερο έλεγχο στη διάθεση των προϊόντων και στα έσοδά τους.

Για τους καταναλωτές, η λειτουργία τέτοιων αγορών μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες επιλογές προμήθειας φρέσκων προϊόντων.

Ωστόσο, η δημιουργία αποκλειστικά παραγωγικών αγορών δεν εγγυάται από μόνη της χαμηλότερες τιμές.

Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το κόστος παραγωγής, τις διαθέσιμες ποσότητες, τον ανταγωνισμό και τις συνθήκες κάθε τοπικής αγοράς.

Μετακινήσεις πωλητών και αλλαγές θέσεων με συγκεκριμένες προθεσμίες

Νέοι κανόνες εφαρμόζονται και για τους πωλητές που επιθυμούν να αλλάξουν θέση μέσα στην ίδια λαϊκή αγορά ή να μετακινηθούν σε διαφορετική αγορά.

Οι σχετικές διαδικασίες πραγματοποιούνται σε συγκεκριμένες περιόδους, με καταληκτικές ημερομηνίες την 24η Μαρτίου και την 23η Σεπτεμβρίου κάθε έτους.

Η μετακίνηση σε άλλη λαϊκή αγορά αφορά αποκλειστικά κενές θέσεις, ενώ σε περιπτώσεις περισσότερων ενδιαφερομένων προβλέπεται ηλεκτρονική κλήρωση.

Για την Περιφέρεια Αττικής ισχύει ειδική πρόβλεψη, η οποία επιτρέπει τη μετακίνηση σε διαφορετική αγορά εντός του ίδιου κορμού.

Στόχος είναι να υπάρχει οργανωμένη και διαφανής διαδικασία, ώστε οι αλλαγές θέσεων να μην πραγματοποιούνται με αποσπασματικό τρόπο.

Για τους επαγγελματίες, οι νέες προθεσμίες σημαίνουν ότι ο προγραμματισμός των αιτήσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Πότε ένας πωλητής κινδυνεύει να χάσει τη θέση του

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις διατάξεις που αφορούν τις απουσίες.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η μη προσέλευση αδειούχου σε συγκεκριμένη θέση δραστηριοποίησης για 20 ημέρες μέσα στο έτος συνιστά σιωπηρή παραίτηση από τη θέση.

Η αρμόδια αρχή εκδίδει σχετική διαπιστωτική πράξη, με την οποία καταγράφεται η απώλεια του δικαιώματος χρήσης της.

Ο ενδιαφερόμενος διατηρεί το δικαίωμα να υποβάλει ένσταση εντός 15 ημερών από την κοινοποίηση της πράξης.

Η συγκεκριμένη ρύθμιση έχει ιδιαίτερη σημασία για τους πωλητές που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από μία αγορές ή αντιμετωπίζουν δυσκολίες συστηματικής παρουσίας.

Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές διαδικασίες για την αντιμετώπιση περιπτώσεων ανωτέρας βίας.

Τι ισχύει για τη μεταβίβαση άδειας λόγω θανάτου

Το νέο καθεστώς αποσαφηνίζει και τη διαδικασία μεταβίβασης αδειών όταν αποβιώνει ο δικαιούχος.

Η σχετική αίτηση πρέπει να υποβάλλεται εντός 12 μηνών από τον θάνατο του κατόχου.

Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς να κατατεθεί αίτηση, η άδεια παύει αυτοδικαίως να ισχύει και δεν μπορεί πλέον να μεταβιβαστεί.

Πρόκειται για μια σημαντική πρόβλεψη για οικογενειακές επιχειρήσεις, στις οποίες η δραστηριότητα στη λαϊκή αγορά αποτελεί συχνά βασική πηγή εισοδήματος.

Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να μεριμνούν εγκαίρως για την υποβολή των απαραίτητων δικαιολογητικών, προκειμένου να μην απολέσουν το δικαίωμα μεταβίβασης.

Μειώσεις και απαλλαγές από τα τέλη

Η εγκύκλιος περιλαμβάνει διευκρινίσεις και για την καταβολή των τελών που συνδέονται με τη δραστηριοποίηση στις λαϊκές αγορές.

Προβλέπεται δυνατότητα μείωσης ή απαλλαγής σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ανωτέρας βίας, όπως η νοσηλεία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, σύμφωνα με τις νόμιμες προϋποθέσεις.

Η ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει περιπτώσεις στις οποίες ένας πωλητής αδυνατεί αντικειμενικά να ασκήσει τη δραστηριότητά του.

Η απαλλαγή δεν είναι γενική ούτε αυτόματη, αλλά εξετάζεται με βάση τις προβλεπόμενες διαδικασίες και τα σχετικά δικαιολογητικά.

Τι αλλάζει για χειροτέχνες και καλλιτέχνες

Στο ίδιο θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνονται διευκρινίσεις για τους χειροτέχνες και καλλιτέχνες που συμμετέχουν σε οργανωμένες υπαίθριες αγορές.

Οι σχετικές άδειες έχουν διάρκεια πέντε ετών, ενώ προβλέπεται δυνατότητα δραστηριοποίησης για τρεις μήνες ανά έτος της πενταετίας.

Υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι μπορούν να απαλλάσσονται από την υποχρέωση έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας και χρήσης φορολογικού ηλεκτρονικού μηχανισμού.

Η πρόβλεψη αφορά φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν δικά τους χειροτεχνικά ή καλλιτεχνικά δημιουργήματα και δεν πρέπει να συγχέεται με το καθεστώς των επαγγελματιών εμπόρων.

Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους καταναλωτές

Οι νέες ρυθμίσεις δεν αφορούν μόνο τους επαγγελματίες των λαϊκών αγορών.

Η δυνατότητα απογευματινής λειτουργίας, η διεύρυνση των εποχικών θέσεων και η δημιουργία αγορών αποκλειστικά για παραγωγούς μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινότητα των νοικοκυριών.

Περισσότεροι παραγωγοί ενδέχεται να αποκτήσουν πρόσβαση σε οργανωμένες αγορές, ενώ οι καταναλωτές θα μπορούν να εξυπηρετούνται σε περισσότερες ώρες της ημέρας, όπου δημιουργηθούν απογευματινές δομές.

Παράλληλα, η απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης μπορεί να διευκολύνει την είσοδο νέων παραγωγών στο υπαίθριο εμπόριο.

Η αύξηση των διαθέσιμων επιλογών θα μπορούσε να ενισχύσει τον ανταγωνισμό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα υπάρξει αυτομάτως ή οριζόντια μείωση των τιμών.

Το κόστος παραγωγής, οι μεταφορές, οι καιρικές συνθήκες και η προσφορά αγροτικών προϊόντων εξακολουθούν να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες στη διαμόρφωση των τιμών.

Το στοίχημα της εφαρμογής

Η ουσιαστική αλλαγή στις λαϊκές αγορές δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη νομοθεσία, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι κανόνες θα εφαρμοστούν στην πράξη.

Οι Περιφέρειες, οι δήμοι και οι αρμόδιοι φορείς λειτουργίας καλούνται να οργανώσουν τις διαδικασίες αδειοδότησης, να διαχειριστούν τις διαθέσιμες θέσεις και να εξασφαλίσουν την ορθή λειτουργία των ψηφιακών συστημάτων.

Αντίστοιχα, οι παραγωγοί και οι επαγγελματίες πωλητές θα πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες προθεσμίες και υποχρεώσεις.

Η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί από το κατά πόσο θα μειωθεί πράγματι η γραφειοκρατία, θα διευκολυνθεί η συμμετοχή των παραγωγών και θα βελτιωθεί η εξυπηρέτηση των πολιτών.

Οι λαϊκές αγορές παραμένουν σημαντικό κανάλι διάθεσης αγροτικών προϊόντων και αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας χιλιάδων ελληνικών νοικοκυριών.

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να τις προσαρμόσει στις σύγχρονες ανάγκες, διατηρώντας παράλληλα τον παραδοσιακό τους χαρακτήρα. Το επόμενο βήμα είναι οι νομοθετικές αλλαγές να μετατραπούν σε ουσιαστικές βελτιώσεις για όσους εργάζονται και ψωνίζουν καθημερινά σε αυτές.

Διαβάστε ακόμη: