Κάτω από τα γαλαζοπράσινα νερά της Λέρου, εκεί όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει, πέντε νέες ανακαλύψεις αποκαλύπτουν ξεχασμένες ιστορίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πλοία, ένα γερμανικό υδροπλάνο και μια φορτηγίδα γεμάτη πολεμικό υλικό συνθέτουν ένα εντυπωσιακό υποθαλάσσιο μουσείο.

Η Λέρος είναι από εκείνα τα ελληνικά νησιά που δεν αποκαλύπτουν όλα τα μυστικά τους με την πρώτη ματιά. Πίσω από τους ήσυχους όρμους, τα γραφικά λιμάνια και τα κρυστάλλινα νερά της κρύβεται μια ιστορία γεμάτη ανατροπές, πολεμικές συγκρούσεις και ανθρώπινες διαδρομές που χάθηκαν στον χρόνο.

Και τώρα, σχεδόν 83 χρόνια μετά τα δραματικά γεγονότα του 1943, ο βυθός της Λέρου αποκαλύπτει πέντε ακόμη κομμάτια αυτής της ιστορίας.

Μια νέα υποβρύχια αποστολή της ομάδας AegeanTec, με τη συνεργασία του Hydrovius Dive Center, έφερε στο φως πέντε ναυάγια και υποθαλάσσια ευρήματα που μεταφέρουν τους ερευνητές πίσω στις ημέρες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και στα χρόνια που ακολούθησαν.

Το ιταλικό πλοίο που χάθηκε το 1943

Σε βάθος 92 μέτρων, κοντά στον θαλάσσιο δίαυλο των Λειψών, οι δύτες αντίκρισαν ένα φορτηγό πλοίο μήκους περίπου 50 μέτρων, το οποίο στέκεται ακόμη όρθιο στον πυθμένα.

Παρά τις σημαντικές φθορές στην πλώρη του, τμήματα του εξοπλισμού, το πηδάλιο και στοιχεία του καταστρώματος διατηρούνται εντυπωσιακά.

Η ιστορική έρευνα δείχνει ότι πιθανότατα πρόκειται για το ιταλικό φορτηγό SS Versilia, το οποίο βυθίστηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 1943, έπειτα από επίθεση του βρετανικού υποβρυχίου HMS Torbay.

Το πλοίο ταξίδευε προς τη Λέρο μεταφέροντας φορτίο, όταν δέχθηκε τορπίλες και βυθίστηκε. Σύμφωνα με τις ιστορικές αναφορές, δέκα μέλη του πληρώματος έχασαν τη ζωή τους.

Σήμερα, το κουφάρι του παραμένει στον βυθό, διατηρώντας στοιχεία που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανασύνθεση της τελευταίας του αποστολής. Η ταυτότητά του, ωστόσο, δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί οριστικά.

Η «χρονοκάψουλα» στα 122 μέτρα

Ίσως το πιο συναρπαστικό εύρημα της αποστολής εντοπίστηκε στην περιοχή του Κατσουνίου, ανοιχτά του κόλπου του Λακκίου.

Σε βάθος 122 μέτρων βρίσκεται μια φορτηγίδα μήκους περίπου 25 μέτρων, γεμάτη με υλικά και εξοπλισμό που παραπέμπουν στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η εικόνα της θυμίζει πραγματική χρονοκάψουλα. Αντικείμενα παραμένουν στη θέση τους, ενώ ο μεταλλικός σκελετός του σκάφους συγκρατεί ακόμη μεγάλο μέρος του φορτίου.

Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες που συνέλεξαν οι ερευνητές, η φορτηγίδα ενδέχεται να συνδέεται με τη μεταπολεμική απόρριψη στρατιωτικού υλικού στη θάλασσα, κατόπιν εντολών των βρετανικών δυνάμεων.

Η συγκεκριμένη ανακάλυψη αποκτά ιδιαίτερη αξία, καθώς φωτίζει όχι μόνο την περίοδο των πολεμικών συγκρούσεων αλλά και όσα συνέβησαν μετά το τέλος τους.

Το γερμανικό υδροπλάνο που περιμένει να αποκαλύψει την ταυτότητά του

Στο νότιο πέρασμα ανάμεσα στη Λέρο και την Κάλυμνο, σε βάθος 80 μέτρων, εντοπίστηκαν τμήματα ενός αεροσκάφους.

Από το υλικό που έχει καταγραφεί, οι ερευνητές εκτιμούν ότι πρόκειται για ένα Arado Ar 196, το αναγνωριστικό υδροπλάνο που χρησιμοποιούσε το γερμανικό Πολεμικό Ναυτικό κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Από το αεροσκάφος σώζονται μέρη της ατράκτου, τμήματα του πλωτήρα και ο κινητήρας.

Η ταυτότητά του και η τύχη του πληρώματος παραμένουν άγνωστες. Ίσως η συνέχιση της ιστορικής έρευνας δώσει κάποτε απαντήσεις σε μια ιστορία που έμεινε για δεκαετίες θαμμένη κάτω από τη θάλασσα.

Δύο ακόμη ευρήματα και τα μυστικά της Μάχης της Λέρου

Η αποστολή κατέγραψε δύο ακόμη υποθαλάσσια ευρήματα.

Το πρώτο βρίσκεται σε βάθος 78 μέτρων και είναι σχεδόν καλυμμένο από αλιευτικά δίχτυα. Οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο να αποτελεί τμήμα γερμανικού πλωτού μέσου τύπου Siebelfähre.

Το δεύτερο εντοπίστηκε ανοιχτά των ανατολικών ακτών της Λέρου, σε βάθος 92 μέτρων. Πρόκειται για πλοίο μήκους περίπου 30 μέτρων, το οποίο ενδέχεται να συνδέεται με τη Μάχη της Λέρου, τον Νοέμβριο του 1943.

Και στις δύο περιπτώσεις, η έρευνα συνεχίζεται προκειμένου να εξακριβωθούν η ταυτότητα και η ιστορία των ευρημάτων.

Η Λέρος, ένα ζωντανό μουσείο κάτω από τη θάλασσα

Οι νέες ανακαλύψεις επιβεβαιώνουν ότι η Λέρος διαθέτει έναν από τους πιο ενδιαφέροντες υποθαλάσσιους ιστορικούς θησαυρούς του Αιγαίου.

Τα ναυάγια της δεν αποτελούν μόνο εντυπωσιακά αξιοθέατα για έμπειρους δύτες και ερευνητές. Είναι σιωπηλοί μάρτυρες μιας εποχής που άλλαξε την ιστορία της Ευρώπης.

Η συστηματική καταγραφή τους, με τη στήριξη του Δήμου Λέρου και τοπικών φορέων, μπορεί να συμβάλει τόσο στην ιστορική γνώση όσο και στην ανάπτυξη του εξειδικευμένου καταδυτικού τουρισμού.

Γιατί στη Λέρο το παρελθόν δεν βρίσκεται μόνο στα κάστρα και στα ιστορικά κτίρια. Βρίσκεται και δεκάδες μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, περιμένοντας την επόμενη ανακάλυψη.

Διαβάστε ακόμη: