Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο αντιμετώπισης του καρκίνου του μαστού επιχειρείται στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, με τη δημιουργία ενός οργανωμένου Δικτύου Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού σε επτά δημόσια νοσοκομεία της χώρας.

Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην αντιμετώπιση ενός από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι γυναίκες μετά τη διάγνωση: την ανάγκη να αναζητούν μόνες τους διαφορετικούς γιατρούς, εξετάσεις, θεραπευτικές μονάδες και υπηρεσίες υποστήριξης, συχνά χωρίς έναν ενιαίο μηχανισμό συντονισμού.

Το νέο μοντέλο προβλέπει ότι η ασθενής θα παρακολουθείται από μια οργανωμένη διεπιστημονική ομάδα, η οποία θα αναλαμβάνει συνολικά τη διαδρομή της, από τη διάγνωση και την επιλογή θεραπείας μέχρι την αποκατάσταση και τη μακροχρόνια παρακολούθηση.

Το εγχείρημα χρηματοδοτείται από το υπουργείο Υγείας, ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026 και έχει ορίζοντα πλήρους ανάπτυξης περίπου δύο ετών.

Η πρώτη σημαντική επιδίωξη είναι η πιστοποίηση των πιο ώριμων Κέντρων μέσα στο 2027, με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας.

Τα επτά νοσοκομεία που συμμετέχουν στο Δίκτυο

Το Δίκτυο αναπτύσσεται σε έξι νοσοκομεία της Αττικής και ένα της Θεσσαλονίκης, τα οποία διαθέτουν εμπειρία στην ογκολογική, χειρουργική και γυναικολογική φροντίδα.

Συγκεκριμένα, συμμετέχουν:

  • «Ο Άγιος Σάββας», στην Αθήνα.
  • «Οι Άγιοι Ανάργυροι», στην Αττική.
  • «Μεταξά», στον Πειραιά.
  • «Αλεξάνδρα», στην Αθήνα.
  • «Έλενα Βενιζέλου», στην Αθήνα.
  • «Ιπποκράτειο», στην Αθήνα.
  • «Θεαγένειο», στη Θεσσαλονίκη.

Τον κεντρικό συντονισμό έχει αναλάβει η 1η Υγειονομική Περιφέρεια Αττικής, με επικεφαλής τη διοικήτριά της, Όλγα Μπαλαούρα.

Παρότι τα νοσοκομεία υπάγονται σε διαφορετικές Υγειονομικές Περιφέρειες, ο σχεδιασμός προβλέπει κοινές διαδικασίες, ενιαία πρότυπα ποιότητας και συστηματική ανταλλαγή τεχνογνωσίας.

Κάθε νοσοκομείο διατηρεί την κλινική και λειτουργική του αυτονομία, αλλά εντάσσεται σε έναν ευρύτερο μηχανισμό συνεργασίας, με στόχο οι ασθενείς να λαμβάνουν αντίστοιχης ποιότητας υπηρεσίες.

Περίπου 8.700 νέες διαγνώσεις και 2.400 θάνατοι κάθε χρόνο στην Ελλάδα

Η ανάγκη για καλύτερα οργανωμένες υπηρεσίες αναδεικνύεται από τα επιδημιολογικά δεδομένα.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), που υπάγεται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 8.700 νέες διαγνώσεις καρκίνου του μαστού και 2.400 θάνατοι ετησίως.

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως.

Η έγκαιρη διάγνωση, η πρόσβαση σε κατάλληλες θεραπείες και η συστηματική παρακολούθηση επηρεάζουν καθοριστικά την πορεία της νόσου.

Ωστόσο, η ποιότητα της φροντίδας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη διαθεσιμότητα σύγχρονων φαρμάκων ή χειρουργικών τεχνικών.

Εξίσου σημαντικό είναι το πόσο γρήγορα μπορεί μια γυναίκα να ολοκληρώσει τον διαγνωστικό έλεγχο, να ενημερωθεί για τις θεραπευτικές επιλογές και να ξεκινήσει την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Ακριβώς σε αυτό το σημείο επιδιώκει να παρέμβει το νέο Δίκτυο.

Τέλος στην αναζήτηση γιατρών από νοσοκομείο σε νοσοκομείο

Σήμερα, μια γυναίκα που λαμβάνει διάγνωση καρκίνου του μαστού μπορεί να χρειαστεί να απευθυνθεί διαδοχικά σε ακτινολόγο, χειρουργό μαστού, παθολόγο-ογκολόγο, ακτινοθεραπευτή και άλλους ειδικούς.

Η οργάνωση των εξετάσεων, των ραντεβού και των παραπομπών συχνά επιβαρύνει την ίδια και την οικογένειά της.

Η παθολόγος-ογκολόγος Ελένη Γαλάνη, ιδρυτικό μέλος του δικτύου «Γυναίκες στην Ογκολογία», επισημαίνει ότι η ανακοίνωση μιας διάγνωσης δεν συνοδεύεται μόνο από τον φόβο για την ασθένεια.

Η γυναίκα καλείται ταυτόχρονα να λάβει σημαντικές αποφάσεις, χωρίς πάντοτε να γνωρίζει ποια ειδικότητα πρέπει να αναζητήσει, πού θα πραγματοποιήσει τις απαραίτητες εξετάσεις και πόσο θα χρειαστεί να περιμένει μέχρι την έναρξη της θεραπείας.

Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλές ασθενείς αναλαμβάνουν οι ίδιες τον συντονισμό της περίθαλψής τους, σε μια περίοδο ιδιαίτερα αυξημένης ψυχολογικής πίεσης.

Με το νέο μοντέλο, αυτή η ευθύνη επιδιώκεται να μεταφερθεί από την ασθενή στο οργανωμένο σύστημα φροντίδας.

Προσωπική νοσηλεύτρια-συντονίστρια για κάθε ασθενή

Μία από τις σημαντικότερες καινοτομίες του Δικτύου είναι ο θεσμός της εξειδικευμένης νοσηλεύτριας-συντονίστριας, γνωστής διεθνώς ως nurse navigator.

Ο ρόλος της είναι να καθοδηγεί την ασθενή σε κάθε στάδιο της διαγνωστικής και θεραπευτικής διαδικασίας.

Στην πράξη, η νοσηλεύτρια-συντονίστρια θα συμβάλλει στην οργάνωση των ραντεβού, στη διευκόλυνση της επικοινωνίας με τους γιατρούς και στην παρακολούθηση της πορείας της ασθενούς μέσα στο σύστημα.

Έτσι, η γυναίκα δεν θα χρειάζεται να αναζητά μόνη της τις διαφορετικές υπηρεσίες ή να προσπαθεί να συντονίσει τις εξετάσεις και τις θεραπευτικές διαδικασίες.

Η Όλγα Μπαλαούρα επισημαίνει ότι η αβεβαιότητα της αναμονής αποτελεί συχνά μία από τις δυσκολότερες πλευρές της εμπειρίας των ασθενών.

Για τον λόγο αυτό, η ύπαρξη ενός συγκεκριμένου επαγγελματία υγείας που θα αναλαμβάνει την καθοδήγηση θεωρείται βασικό στοιχείο της νέας οργανωτικής προσέγγισης.

Διεπιστημονικές ομάδες για κάθε περιστατικό

Το Δίκτυο προβλέπει τη συνεργασία διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων μέσα από οργανωμένες διεπιστημονικές ομάδες.

Σε αυτές θα συμμετέχουν, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περιστατικού, χειρουργοί μαστού, παθολόγοι-ογκολόγοι, ακτινολόγοι, παθολογοανατόμοι, ακτινοθεραπευτές, πλαστικοί χειρουργοί, εξειδικευμένοι νοσηλευτές και επαγγελματίες ψυχικής υγείας.

Στόχος είναι κάθε περίπτωση να αξιολογείται συνολικά, ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται με βάση τα διαθέσιμα ιατρικά δεδομένα και τις εξατομικευμένες ανάγκες της ασθενούς.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να συμβάλει στην αποφυγή περιττών καθυστερήσεων και στην καλύτερη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων ειδικοτήτων.

Παράλληλα, προβλέπεται η λειτουργία διεπιστημονικών ογκολογικών συμβουλίων, τα οποία θα εξετάζουν τα περιστατικά και θα συμβάλλουν στη διαμόρφωση του θεραπευτικού σχεδίου.

Η προσέγγιση αυτή ανταποκρίνεται στη σύγχρονη αντίληψη ότι η ογκολογική φροντίδα δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά σε έναν γιατρό, αλλά στη συντονισμένη συνεργασία εξειδικευμένων επαγγελματιών υγείας.

Ιστολογικά αποτελέσματα εντός 10 ημερών: Ο ευρωπαϊκός στόχος

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον περιορισμό των καθυστερήσεων κατά τη διαγνωστική διαδικασία.

Το Δίκτυο προσαρμόζεται στα πρότυπα της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ειδικών για τον Καρκίνο του Μαστού, EUSOMA.

Σύμφωνα με την Όλγα Μπαλαούρα, τα συγκεκριμένα πρότυπα προβλέπουν την εξέταση των περιστατικών από διεπιστημονικό συμβούλιο και την έκδοση ιστολογικού αποτελέσματος εντός 10 ημερών.

Πρόκειται για στόχο ποιότητας στον οποίο επιδιώκουν να ανταποκριθούν τα Κέντρα, και όχι για ήδη επιβεβαιωμένο χρόνο αναμονής σε όλα τα συμμετέχοντα νοσοκομεία.

Η επίτευξη αυτού του στόχου θα εξαρτηθεί από την επάρκεια προσωπικού, την οργάνωση των εργαστηρίων και τη δυνατότητα συντονισμού των διαφορετικών υπηρεσιών.

Για τις ασθενείς, η ταχύτερη ολοκλήρωση του διαγνωστικού ελέγχου μπορεί να περιορίσει την περίοδο αβεβαιότητας και να διευκολύνει την έγκαιρη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων.

Ψυχολογική υποστήριξη από τη διάγνωση μέχρι τη μακροχρόνια παρακολούθηση

Σημαντική θέση στο νέο μοντέλο κατέχει η ψυχολογική υποστήριξη.

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού μπορεί να επηρεάσει πολλές πλευρές της ζωής μιας γυναίκας, από την καθημερινότητα και την εργασία μέχρι τις οικογενειακές σχέσεις και την εικόνα του σώματός της.

Η Ελένη Γαλάνη υπογραμμίζει ότι η ενημέρωση της ασθενούς πρέπει να προσαρμόζεται στις προσωπικές ανάγκες, στους φόβους και στις προσδοκίες της.

Η ουσιαστική επικοινωνία απαιτεί χρόνο, κατανοητή γλώσσα και δυνατότητα της γυναίκας να διατυπώνει ερωτήσεις και να συμμετέχει στις αποφάσεις που την αφορούν.

Στο πλαίσιο του Δικτύου, η ψυχολογική υποστήριξη σχεδιάζεται να αποτελεί μέρος της φροντίδας από την πρώτη στιγμή και να συνεχίζεται, όπου χρειάζεται, κατά τη θεραπεία και τη μακροχρόνια παρακολούθηση.

Η προσέγγιση αυτή αναγνωρίζει ότι η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του καρκίνου δεν εξαντλείται στις ιατρικές πράξεις.

Το «Άλμα Ζωής» συμμετέχει στον σχεδιασμό των Κέντρων

Ξεχωριστή σημασία έχει η συμμετοχή των ίδιων των ασθενών στη διαμόρφωση των νέων υπηρεσιών.

Η 1η Υγειονομική Περιφέρεια έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής».

Μέσω της συνεργασίας, ο Σύλλογος συμμετέχει στον σχεδιασμό, στην αξιολόγηση και στη βελτίωση της λειτουργίας του Δικτύου.

Η εμπειρία των γυναικών που έχουν αντιμετωπίσει τη νόσο αξιοποιείται για τον εντοπισμό προβλημάτων και την προσαρμογή των υπηρεσιών στις πραγματικές ανάγκες των ασθενών.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία επιχειρεί να ενσωματώσει τη φωνή των ασθενών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ώστε η αξιολόγηση της φροντίδας να μην περιορίζεται αποκλειστικά στους κλινικούς δείκτες.

Σύνδεση με το πρόγραμμα «Προλαμβάνω»

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η πιθανή διασύνδεση του Δικτύου Κέντρων Μαστού με το εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου «Προλαμβάνω».

Στόχος είναι μια γυναίκα που εμφανίζει ύποπτο εύρημα κατά τον προληπτικό έλεγχο να μπορεί να παραπέμπεται γρήγορα σε εξειδικευμένη ομάδα για περαιτέρω διερεύνηση.

Η διασύνδεση αυτή βρίσκεται στο στάδιο της συζήτησης και δεν έχει παρουσιαστεί ως πλήρως λειτουργικός μηχανισμός παραπομπών.

Εφόσον υλοποιηθεί, θα μπορούσε να καλύψει ένα κρίσιμο κενό ανάμεσα στην πρόληψη και στην εξειδικευμένη νοσοκομειακή φροντίδα.

Η έγκαιρη ανίχνευση ενός ύποπτου ευρήματος είναι σημαντική, αλλά εξίσου σημαντική είναι η δυνατότητα άμεσης διερεύνησής του, χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις.

Πότε θα ολοκληρωθεί το Δίκτυο

Το έργο ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2026 και χρηματοδοτείται από το υπουργείο Υγείας.

Σύμφωνα με τη διοικήτρια της 1ης ΥΠΕ, η πλήρης ανάπτυξη προβλέπεται να ολοκληρωθεί σε περίπου δύο χρόνια από την έναρξή του.

Το βασικό ορόσημο για το 2027 είναι η πιστοποίηση των πιο ώριμων Κέντρων σύμφωνα με τα πρότυπα της EUSOMA.

Για την επίτευξη του στόχου προβλέπονται κοινά πρωτόκολλα, τυποποιημένες διαδικασίες, συστηματική παρακολούθηση δεικτών ποιότητας και τακτικές συναντήσεις μεταξύ των συμμετεχόντων νοσοκομείων.

Η πιστοποίηση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί για το σύνολο του Δικτύου, ενώ δεν έχει ανακοινωθεί ενιαία ημερομηνία κατά την οποία όλες οι προβλεπόμενες υπηρεσίες θα είναι διαθέσιμες σε κάθε νοσοκομείο.

Η μεγάλη πρόκληση: Ίση πρόσβαση και λιγότερη ταλαιπωρία

Η δημιουργία του Δικτύου αποτελεί ένα βήμα προς την καλύτερη οργάνωση της ογκολογικής φροντίδας στο ΕΣΥ.

Ωστόσο, η πραγματική αποτελεσματικότητά του θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών στην καθημερινή λειτουργία των νοσοκομείων.

Η επάρκεια εξειδικευμένου προσωπικού, οι χρόνοι αναμονής, η δυνατότητα πραγματοποίησης εξετάσεων και η συνεργασία μεταξύ των διαφορετικών ειδικοτήτων θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες.

Παράλληλα, το γεγονός ότι τα επτά Κέντρα συγκεντρώνονται στην Αττική και στη Θεσσαλονίκη αναδεικνύει την ανάγκη να διασφαλιστεί η πρόσβαση και για γυναίκες που κατοικούν στην περιφέρεια και στα νησιά.

Η λειτουργία ενός οργανωμένου δικτύου μπορεί να συμβάλει στον καλύτερο συντονισμό, αλλά δεν εξαλείφει αυτομάτως τις γεωγραφικές ανισότητες ή τις ελλείψεις προσωπικού.

Για την Ελένη Γαλάνη, το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η μετάβαση από την αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου σε μια οργανωμένη διαδρομή φροντίδας για κάθε γυναίκα.

Αυτό θα είναι και το πραγματικό κριτήριο επιτυχίας του νέου εγχειρήματος: η ασθενής να γνωρίζει πού πρέπει να απευθυνθεί, να λαμβάνει έγκαιρα τις απαραίτητες υπηρεσίες και να έχει δίπλα της μια εξειδικευμένη ομάδα σε κάθε στάδιο της θεραπευτικής πορείας.

Διαβάστε ακόμη: