Νέο τοπίο στις κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ενδέχεται να διαμορφωθεί το 2027, με την κυβέρνηση να καλείται να επανεξετάσει τον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς που επιβαρύνει περίπου 440.000 συνταξιούχους. Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις θα διαδραματίσει η απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να δημοσιοποιηθεί στα τέλη Φεβρουαρίου με αρχές Μαρτίου του επόμενου έτους.
Η εισήγηση που εξετάστηκε στο ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο θέτει ζήτημα συνταγματικότητας του σημερινού συστήματος, καθώς η εισφορά επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο.
Εφόσον η Ολομέλεια υιοθετήσει την εισήγηση, η κυβέρνηση θα κληθεί εντός του 2027 να εξετάσει νομοθετική παρέμβαση για την αναμόρφωση των κλιμακίων, με στόχο την αντιμετώπιση των ζητημάτων ισότητας και αναλογικότητας που ανακύπτουν από τον υφιστάμενο μηχανισμό.
Το χρονοδιάγραμμα των αλλαγών
Το πρώτο κρίσιμο ορόσημο είναι η καθαρογραφή και δημοσιοποίηση της απόφασης, που τοποθετείται χρονικά στο τέλος Φεβρουαρίου ή στις αρχές Μαρτίου του 2027. Από το περιεχόμενό της θα εξαρτηθεί εάν θα απαιτηθεί αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ και ποιο θα είναι το εύρος της παρέμβασης.
Η έκδοση της απόφασης δεν συνεπάγεται αυτόματη μείωση των κρατήσεων για όλους τους συνταξιούχους. Για μια γενικευμένη αλλαγή θα απαιτηθεί προσαρμογή του ισχύοντος πλαισίου, ενώ δεν έχει προσδιοριστεί ακόμη χρονοδιάγραμμα κατάθεσης σχετικού νομοσχεδίου.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ΕΑΣ εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική μηνιαία επιβάρυνση, κυρίως για όσους λαμβάνουν υψηλότερες κύριες συντάξεις.
Αναδρομικά μόνο για όσους έχουν καταθέσει αγωγές
Το δεύτερο κρίσιμο σκέλος αφορά τις επιστροφές αναδρομικών από κρατήσεις προηγούμενων ετών. Σύμφωνα με την κατεύθυνση της εισήγησης, τα αναδρομικά θα πρέπει να περιοριστούν στους συνταξιούχους που έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη, ώστε να αποφευχθεί μεγάλη δημοσιονομική επιβάρυνση των ασφαλιστικών Ταμείων.
Αυτό σημαίνει ότι δεν θεωρείται δεδομένη η επιστροφή ποσών στο σύνολο των 440.000 συνταξιούχων που καταβάλλουν ΕΑΣ. Οι δικαιούχοι που έχουν καταθέσει αγωγές ενδέχεται να αποκτήσουν τη δυνατότητα επιστροφής χρημάτων, ανάλογα με την τελική δικαστική κρίση. Αντίθετα, όσοι δεν έχουν κινηθεί δικαστικά δεν διαθέτουν σήμερα κατοχυρωμένο δικαίωμα αυτόματης επιστροφής.
Το ακριβές χρονικό διάστημα των αναδρομικών και οι προϋποθέσεις καταβολής τους θα αποσαφηνιστούν από την απόφαση.
Πώς μπορεί να μειωθούν οι κρατήσεις
Σήμερα, όταν μια σύνταξη υπερβαίνει το όριο συγκεκριμένου κλιμακίου, ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται στο σύνολο του ποσού.
Για παράδειγμα, συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 2.000 ευρώ επιβαρύνεται με εισφορά 6%, δηλαδή 120 ευρώ μηνιαίως.
Εάν ο ίδιος συντελεστής εφαρμοζόταν μόνο στο ποσό που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ, η κράτηση θα περιοριζόταν ενδεικτικά στα 31,92 ευρώ, με μηνιαία διαφορά 88,08 ευρώ. Πρόκειται για υποθετικό υπολογισμό που αναδεικνύει το οικονομικό διακύβευμα και όχι για οριστικοποιημένη νέα κλίμακα.
Ιδιαίτερα επιβαρυμένοι είναι οι συνταξιούχοι που μετακινούνται από το κλιμάκιο του 3% στο 6%, καθώς και όσοι λαμβάνουν υψηλές συντάξεις ή άθροισμα κύριων συντάξεων άνω των 3.500 ευρώ.
Τι ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2027
Ανεξάρτητα από τη δικαστική εξέλιξη, προβλέπεται αναπροσαρμογή των ορίων των κλιμακίων κατά 2,8% για το 2027. Το πρώτο κλιμάκιο του 3% θα ξεκινά από τα 1.509,11 ευρώ, το όριο για τον συντελεστή 6% θα διαμορφωθεί στα 1.832,49 ευρώ, ενώ το ανώτατο κλιμάκιο του 14% θα αρχίζει από τα 3.772,78 ευρώ.
Η αναπροσαρμογή αυτή δεν μεταβάλλει τη μέθοδο παρακράτησης, αλλά περιορίζει τον κίνδυνο μετάβασης σε υψηλότερο συντελεστή λόγω των ετήσιων αυξήσεων των συντάξεων. Ο καθηγητής και πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ, Αλέξης Μητρόπουλος, επισημαίνει ότι η κυβέρνηση, αντί να καταργήσει την εισφορά, διατήρησε και ενίσχυσε το θεσμικό της πλαίσιο με τον νόμο 5162/2024.
Το βάρος μεταφέρεται πλέον στην απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία θα καθορίσει εάν θα ανοίξει ο δρόμος για νομοθετική αναμόρφωση της ΕΑΣ εντός του 2027, με μειωμένες κρατήσεις για τους συνταξιούχους και ενδεχόμενες αναδρομικές επιστροφές σε όσους έχουν προσφύγει δικαστικά.
