Στην τελική ευθεία εισέρχεται η δικαστική εκκρεμότητα για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), καθώς την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου αναμένεται να συζητηθεί στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου η προσφυγή που αμφισβητεί τον σημερινό τρόπο υπολογισμού της. Η υπόθεση, η οποία έχει αναβληθεί δύο φορές, συγκεντρώνει το ενδιαφέρον περίπου 440.000 συνταξιούχων, καθώς η απόφαση ενδέχεται να οδηγήσει σε αλλαγές στις μηνιαίες παρακρατήσεις και να δημιουργήσει προϋποθέσεις διεκδίκησης αναδρομικών.
Παράλληλα, στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης εξετάζονται τέσσερα εναλλακτικά σενάρια για τον περιορισμό της εισφοράς, με μειώσεις από 30% έως 50%, αλλαγή της βάσης υπολογισμού ή ακόμη και κατάργησή της στις επικουρικές συντάξεις.
Η πρώτη παρέμβαση για το 2027 αφορά την αύξηση κατά 2,8% των εισοδηματικών ορίων της ΕΑΣ από την 1η Ιανουαρίου, ώστε οι ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων να μη μεταφέρουν αυτομάτως τους δικαιούχους σε υψηλότερα κλιμάκια παρακράτησης.
Τι θα κρίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο
Το βασικό ζήτημα που καλείται να εξετάσει η Ολομέλεια είναι εάν η εισφορά μπορεί να υπολογίζεται στο σύνολο της σύνταξης ή εάν θα πρέπει να επιβάλλεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο. Σήμερα, όταν ένας συνταξιούχος υπερβαίνει συγκεκριμένο εισοδηματικό κλιμάκιο, ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης. Αυτό μπορεί να προκαλέσει σημαντική αύξηση της κράτησης ακόμη και για μικρή υπέρβαση του ορίου.
Εάν το δικαστήριο κρίνει ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός δεν είναι σύννομος, ενδέχεται να ανοίξει ο δρόμος για επανυπολογισμό των εισφορών και επιστροφή ποσών προηγούμενων ετών.
Ωστόσο, ακόμη και μια ευνοϊκή απόφαση δεν συνεπάγεται αυτόματη καταβολή αναδρομικών σε όλους. Καθοριστικό ρόλο θα έχουν το περιεχόμενό της, οι προθεσμίες παραγραφής και οι προϋποθέσεις διεκδίκησης. Η απόφαση εκτιμάται ότι θα εκδοθεί εντός του 2027.
Τα νέα όρια της ΕΑΣ από τον Ιανουάριο
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 το πρώτο όριο επιβολής της εισφοράς στις κύριες συντάξεις αυξάνεται από τα 1.468,01 ευρώ στα 1.509,11 ευρώ. Με βάση την αναπροσαρμογή κατά 2,8%, τα νέα κλιμάκια διαμορφώνονται ως εξής:
- 3% για συντάξεις από 1.509,11 ευρώ.
- 6% από 1.832,49 ευρώ.
- 7% από 2.155,87 ευρώ.
- 9% από 2.479,25 ευρώ.
- 10% από 2.802,64 ευρώ.
- 12% από 3.126,01 ευρώ.
- 13% από 3.449,39 ευρώ.
- 14% από 3.772,78 ευρώ.
Για παράδειγμα, συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 1.780 ευρώ καταβάλλει σήμερα ΕΑΣ 53,40 ευρώ μηνιαίως, με συντελεστή 3%. Εάν λάβει αύξηση 2,8%, η σύνταξή του θα διαμορφωθεί στα 1.829,84 ευρώ.
Με τα νέα όρια θα παραμείνει στο κλιμάκιο του 3%, ενώ η παρακράτηση θα αυξηθεί στα 54,90 ευρώ. Επομένως, η αναπροσαρμογή αποτρέπει τη μετάβαση σε υψηλότερο συντελεστή, χωρίς να διατηρεί σταθερό το ποσό της εισφοράς.
Τα τέσσερα σενάρια για τις κρατήσεις
Στο υπουργείο Εργασίας εξετάζονται τέσσερις διαφορετικές παρεμβάσεις, με τις τελικές αποφάσεις να εξαρτώνται τόσο από το δημοσιονομικό κόστος όσο και από τις δικαστικές εξελίξεις.
- Μείωση της ΕΑΣ κατά 30%. Το πρώτο σενάριο προβλέπει περιορισμό των σημερινών κρατήσεων. Εφόσον η μείωση εφαρμοστεί στο τελικό ποσό παρακράτησης, συνταξιούχος που καταβάλλει 100 ευρώ τον μήνα θα πληρώνει 70 ευρώ, με ετήσιο όφελος 360 ευρώ.
- Μείωση της εισφοράς κατά 50%. Η δεύτερη επιλογή προβλέπει μεγαλύτερη ελάφρυνση. Μια μηνιαία κράτηση 100 ευρώ θα μειωνόταν στα 50 ευρώ, εξασφαλίζοντας ετήσιο όφελος 600 ευρώ. Ωστόσο, το κόστος για το ασφαλιστικό σύστημα θα ήταν υψηλότερο.
- Αλλαγή του τρόπου υπολογισμού. Εξετάζεται η επιβολή της ΕΑΣ μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει συγκεκριμένο όριο, με μία πρόταση να προβλέπει εξαίρεση των πρώτων 1.400 ευρώ. Οι ενδεικτικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ελαφρύνσεις περίπου 30 ευρώ μηνιαίως σε συντάξεις 1.450 έως 1.650 ευρώ, ενώ σε μεγαλύτερα ποσά το όφελος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 ευρώ.
- Κατάργηση της ΕΑΣ στις επικουρικές συντάξεις. Η τέταρτη επιλογή προβλέπει την πλήρη απαλλαγή των επικουρικών από την εισφορά, μειώνοντας τη συνολική επιβάρυνση όσων έχουν κρατήσεις τόσο στην κύρια όσο και στην επικουρική τους σύνταξη.
