Ενώ οι φόβοι για αναζωπύρωση της σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ αυξάνονται, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, έδωσε το “πράσινο φως” για διεξαγωγή ειρηνευτικών συνομιλιών.
Την εξέλιξη γνωστοποίησε τη Δευτέρα ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, επισημαίνοντας ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την επίλυση της κρίσης μέσω του διαλόγου.
«Προσπαθούμε να επιλύσουμε το ζήτημα μέσω του διαλόγου και, στο πλαίσιο αυτό, ο ανώτατος ηγέτης έχει παραχωρήσει ορισμένες αρμοδιότητες στην κυβέρνηση», δήλωσε ο Πεζεσκιάν, σύμφωνα με το κρατικό ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA. Ωστόσο, ο Ιρανός πρόεδρος δεν διευκρίνισε ποιες ακριβώς εξουσίες παραχώρησε ο Χαμενεΐ στην κυβέρνηση ούτε εάν η απόφαση σηματοδοτεί μια ευρύτερη αλλαγή στη διαπραγματευτική στάση της Τεχεράνης απέναντι στην Ουάσινγκτον.
Η ανακοίνωση έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει με επανάληψη των στρατιωτικών πληγμάτων εναντίον του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.
Πτώση 6% στο πετρέλαιο μετά το διπλωματικό άνοιγμα
Η είδηση για την πιθανότητα επανέναρξης των ειρηνευτικών συνομιλιών προκάλεσε άμεση αντίδραση στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου Brent υποχώρησαν κατά περίπου 6%, με την τιμή του διεθνούς δείκτη αναφοράς να διαμορφώνεται κοντά στα 106 δολάρια το βαρέλι στο Λονδίνο.
Τον Οκτώβριο, η τιμή του Brent είχε ξεπεράσει τα 110 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι φόβοι για νέα στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή είχαν ενισχύσει την ανησυχία για την ασφάλεια των ενεργειακών προμηθειών.
Η νέα πτώση αποτυπώνει τις προσδοκίες των αγορών ότι μια ενδεχόμενη διπλωματική συμφωνία θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο περαιτέρω διαταραχών στην παγκόσμια διακίνηση πετρελαίου.
Οι επαφές Τραμπ – Νετανιάχου και ο ρόλος του Κατάρ
Οι δηλώσεις του Πεζεσκιάν έγιναν μετά από δημοσίευμα του Axios, σύμφωνα με το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ μετέφερε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας τους, ότι παραμένει ανοιχτός στο ενδεχόμενο να δοθεί περισσότερος χρόνος για την εξεύρεση διπλωματικής λύσης στην κρίση με το Ιράν.
Παράλληλα, ιρανική αντιπροσωπεία μετέβη στην Ντόχα, πρωτεύουσα του Κατάρ, σε μια προσπάθεια να επιτευχθεί συμφωνία της τελευταίας στιγμής και να αποτραπεί νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
Το Κατάρ διαδραματίζει κομβικό διαμεσολαβητικό ρόλο στις επαφές μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις διαφορές των δύο πλευρών.
Σχέδιο δύο ημερών για την αποκλιμάκωση της κρίσης και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ
Στο μεταξύ, όπως έγινε γνωστό, ένα σχέδιο αποκλιμάκωσης της κρίσης διάρκειας δύο ημερών υπέβαλε το Ιράν στις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω των διαμεσολαβητών του Κατάρ, προτείνοντας την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ με αντάλλαγμα συγκεκριμένες κινήσεις από την Ουάσινγκτον.
Την πρόταση παρουσίασε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ξεκαθαρίζοντας ότι η επαναφορά της ναυσιπλοΐας σε κανονικούς ρυθμούς εξαρτάται από την αποδοχή των όρων που έχει θέσει η Τεχεράνη.
«Την πρώτη ημέρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εφαρμόσουν μια σειρά μέτρων και τη δεύτερη ημέρα τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά και η διέλευση των πλοίων θα επιστρέψει στην κανονικότητα», δήλωσε ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, περιγράφοντας το χρονοδιάγραμμα της πρότασης.
«Τώρα όλα εξαρτώνται από το πόσο λογικά θα ενεργήσει η Ουάσινγκτον», πρόσθεσε, μεταφέροντας ουσιαστικά την ευθύνη για την επόμενη κίνηση στην αμερικανική πλευρά.
Ο Αραγτσί υπογράμμισε ότι οι προϋποθέσεις που θέτει το Ιράν είναι συγκεκριμένες και δεν πρόκειται να υπάρξει υπαναχώρηση εάν δεν γίνουν αποδεκτές.
«Οι όροι της Τεχεράνης για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είναι απολύτως σαφείς και διαφανείς. Εάν γίνουν αποδεκτοί, τα Στενά θα ανοίξουν και οι διαπραγματεύσεις θα επαναληφθούν. Διαφορετικά, η σημερινή κατάσταση θα συνεχιστεί και το Ιράν δεν θα κάνει πίσω», προειδοποίησε.
Οι τέσσερις βασικοί όροι της Τεχεράνης
Σύμφωνα με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, η πρόταση προβλέπει συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την αμερικανική κυβέρνηση, οι οποίες θα πρέπει να υλοποιηθούν πριν από το άνοιγμα των Στενών.
Ειδικότερα, η Τεχεράνη ζητά την κατάργηση των νέων κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά το μνημόνιο κατανόησης της 17ης Ιουνίου, τη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ και την εφαρμογή των εξαιρέσεων από τις κυρώσεις στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου που είχαν προβλεφθεί προηγουμένως.
Το σχέδιο αποτελεί μια προσπάθεια να ξεπεραστεί το αδιέξοδο στις έμμεσες επαφές μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, με το Κατάρ να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διαμεσολάβηση.
