Η εκλογική αναμέτρηση μπορεί να μην έχει ακόμη ημερομηνία, όμως η πολιτική σύγκρουση έχει ήδη περάσει στο επόμενο στάδιο. Δεν αφορά μόνο τις δημοσκοπικές επιδόσεις των κομμάτων, τις περιοδείες των πολιτικών αρχηγών ή τις προγραμματικές εξαγγελίες. Αφορά κάτι βαθύτερο: ποιο θα είναι το βασικό ερώτημα που θα τεθεί στον πολίτη όταν φτάσει μπροστά στην κάλπη.
Και σε αυτό το πεδίο κυβέρνηση και αντιπολίτευση φαίνεται να ακολουθούν διαφορετική στρατηγική.
Η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να προσωποποιήσει την εκλογική αναμέτρηση και να τη συνδέσει άμεσα με την επιλογή πρωθυπουργού και κυβερνητικού σχήματος. Η αντιπολίτευση, από την άλλη, επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τα πρόσωπα στις πολιτικές: στην ακρίβεια, στους μισθούς, στη στέγη, στην Υγεία, στην Παιδεία, στο κράτος, στην οικονομία και, τελικά, στο τι θα αλλάξει την επόμενη ημέρα.
Το αποτέλεσμα είναι να διαμορφώνεται ήδη ένα πολιτικό δίπολο ερωτημάτων, χωρίς αυτό να σημαίνει κατ’ ανάγκη ένα αντίστοιχο κομματικό δίπολο.
Το κυβερνητικό ερώτημα: «Ποιος θα είναι πρωθυπουργός;»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επιλέξει να βάλει από νωρίς το πρόσωπο του πρωθυπουργού στο επίκεντρο της εκλογικής συζήτησης.
Στη Βουλή έθεσε με ευθύ τρόπο τα πιθανά διλήμματα της επόμενης αναμέτρησης, αναφέροντας «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης» και «Μητσοτάκης ή Τσίπρας». Με αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση επιχειρεί να υπενθυμίσει ότι οι εθνικές εκλογές δεν αφορούν μόνο την καταγραφή της δύναμης των κομμάτων, αλλά και το ποιος θα κληθεί να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποτελεί βασικό κομμάτι της κυβερνητικής στρατηγικής. Η Νέα Δημοκρατία θέλει η συζήτηση να γίνει πάνω στη διακυβέρνηση των προηγούμενων ετών, στη συνέχεια της ίδιας πολιτικής και στην ανάγκη ύπαρξης μιας κυβέρνησης που θα μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς παρατεταμένες διαπραγματεύσεις μεταξύ κομμάτων.
Το δεύτερο σκέλος του κυβερνητικού αφηγήματος είναι η σταθερότητα.
Στη ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ισχυρής κυβέρνησης, συνδέοντας τη σταθερότητα με την αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης. Έτσι, το δίλημμα δεν περιορίζεται πλέον στο «Μητσοτάκης ή κάποιος άλλος», αλλά παίρνει και τη μορφή «σταθερότητα ή πολιτική αβεβαιότητα».
Πρόκειται για μια γραμμή που επιτρέπει στην κυβέρνηση να επιχειρεί να μετατρέψει την πολυκομματική εικόνα της αντιπολίτευσης σε επιχείρημα υπέρ της δικής της πρότασης διακυβέρνησης.
Η απάντηση Ανδρουλάκη: «Δεν αρκεί να αλλάξει το πρόσωπο»
Στο ΠΑΣΟΚ επιχειρούν να αποφύγουν την παγίδα μιας εκλογικής αναμέτρησης που θα περιοριστεί σε προσωπική σύγκριση Μητσοτάκη – Ανδρουλάκη.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης στη ΔΕΘ επέλεξε να δώσει έμφαση στο κυβερνητικό πρόγραμμα του κόμματος, παρουσιάζοντας επτά βασικές νομοθετικές παρεμβάσεις και ένα ευρύτερο πλαίσιο προτάσεων για την οικονομία και την κοινωνία. Στο επίκεντρο βρέθηκαν ζητήματα όπως η ακρίβεια, οι μισθοί, η στέγη, το δημογραφικό και η λειτουργία του κράτους.
Η πολιτική στόχευση είναι σαφής: το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το «ποιος θα αντικαταστήσει τον Μητσοτάκη» στο «ποια πολιτική θα εφαρμοστεί μετά τον Μητσοτάκη».
Με άλλα λόγια, η Χαριλάου Τρικούπη επιδιώκει να παρουσιάσει την εκλογική μάχη ως σύγκριση δύο διαφορετικών πολιτικών κατευθύνσεων.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η κυβερνητική πολιτική των τελευταίων ετών.
Από την άλλη, ένα διαφορετικό μοντέλο διακυβέρνησης, με έμφαση σε εισοδήματα, κοινωνικό κράτος, στέγη, εργασία, φορολογία και παρεμβάσεις στην αγορά.
Επομένως, το δίλημμα που επιχειρεί να οικοδομήσει το ΠΑΣΟΚ δεν είναι μόνο «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης». Είναι κυρίως «συνέχιση ή αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης».
Ο Τσίπρας επιχειρεί να αλλάξει ακόμη περισσότερο την εξίσωση
Στο νέο πολιτικό σκηνικό που διαμορφώνεται, ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να προσθέσει μια ακόμη διάσταση.
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη με ένα πολιτικό σχέδιο που δεν περιορίζεται στην κυβερνητική εναλλαγή. Στη ΔΕΘ υποστήριξε ότι στόχος δεν είναι απλώς η αλλαγή κυβέρνησης, αλλά η αλλαγή πολιτικής, παρουσιάζοντας ένα σχέδιο για την περίοδο 2027-2031 και θέτοντας στο επίκεντρο την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και τη μείωση των ανισοτήτων.
Ο ίδιος έθεσε ως στόχο να διεκδικήσει την πρώτη εντολή και, εφόσον αυτή προκύψει, να εξαντλήσει τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης στη βάση ενός προγράμματος αλλαγής πολιτικής.
Εδώ βρίσκεται και η βασική πολιτική διαφοροποίηση.
Ο Τσίπρας δεν επιχειρεί μόνο να εμφανιστεί ως ένας ακόμη αντίπαλος της κυβέρνησης. Προσπαθεί να διαμορφώσει τη δική του εκδοχή για το τι σημαίνει «πολιτική αλλαγή», διεκδικώντας παράλληλα διακριτό ρόλο απέναντι στο ΠΑΣΟΚ.
Μάλιστα, στη ΔΕΘ περιέγραψε τον Κυριάκο Μητσοτάκη ως «αντίπαλο» και το ΠΑΣΟΚ ως «ανταγωνιστή», αποτυπώνοντας έτσι τη διπλή στόχευση της νέας του παρουσίας στο πολιτικό σκηνικό.
Η μάχη δεν είναι μόνο για την πρώτη θέση
Πίσω από τα δημόσια διλήμματα υπάρχει και μια δεύτερη πολιτική μάχη.
Είναι η μάχη για το ποιος θα κατορθώσει να εμφανιστεί ως η βασική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.
Η κυβέρνηση θέλει να παρουσιάσει την εκλογική αναμέτρηση ως επιλογή ανάμεσα στη δική της πρόταση και σε διαφορετικά σενάρια που θα πρέπει να εξηγήσουν με ποιον τρόπο μπορούν να μετατραπούν σε κυβερνητική λύση.
Το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, επιχειρεί να κατοχυρώσει την εικόνα μιας θεσμικής και προγραμματικής εναλλακτικής απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.
Και η ΕΛ.ΑΣ. του Αλέξη Τσίπρα επιδιώκει να ανατρέψει τους συσχετισμούς στην ευρύτερη αντιπολίτευση, προβάλλοντας ένα διαφορετικό σχέδιο πολιτικής αλλαγής.
Έτσι, η εκλογική μάχη έχει ήδη περισσότερα από ένα επίπεδα.
Δεν είναι μόνο Νέα Δημοκρατία απέναντι στην αντιπολίτευση.
Είναι ταυτόχρονα και η μάχη μέσα στην αντιπολίτευση για το ποιος θα έχει τον κεντρικό ρόλο την επόμενη ημέρα.
Το μεγάλο στοίχημα της κυβέρνησης
Για το Μέγαρο Μαξίμου, η προσωποποίηση της εκλογικής αναμέτρησης έχει συγκεκριμένη χρησιμότητα.
Επιτρέπει στη Νέα Δημοκρατία να μετατρέψει την πολιτική συζήτηση σε σύγκριση κυβερνητικής εμπειρίας και εναλλακτικών σεναρίων διακυβέρνησης.
Παράλληλα, η κυβέρνηση μπορεί να υποστηρίζει ότι η ψήφος δεν αφορά μόνο το ποιο κόμμα θα συγκεντρώσει περισσότερες ψήφους, αλλά και το ποιος θα αναλάβει την ευθύνη να κυβερνήσει την επόμενη ημέρα.
Το επιχείρημα αυτό συνδέεται άμεσα με το ζήτημα της σταθερότητας και των πιθανών συνεργασιών.
Όσο περισσότερες πολιτικές δυνάμεις διεκδικούν χώρο, τόσο περισσότερο η Νέα Δημοκρατία θα επιχειρεί να παρουσιάζει τη δική της πρόταση ως καθαρή επιλογή διακυβέρνησης.
Αυτό, όμως, δημιουργεί και έναν αντίλογο.
Γιατί όταν η κυβέρνηση ζητά από τον πολίτη να επιλέξει πρωθυπουργό, οι αντίπαλοί της μπορούν να απαντήσουν ότι μαζί με το πρόσωπο πρέπει να αξιολογηθεί και το κυβερνητικό έργο.
Και εκεί ακριβώς μεταφέρεται η συζήτηση στην καθημερινότητα.
Η ακρίβεια, η στέγη και η καθημερινότητα μπαίνουν στο επίκεντρο
Το πραγματικό πεδίο της εκλογικής αντιπαράθεσης δεν θα βρίσκεται μόνο στις πολιτικές ομιλίες.
Θα βρίσκεται και στην καθημερινότητα.
Το κόστος ζωής, οι τιμές στην ενέργεια, τα ενοίκια, οι μισθοί, η πρόσβαση στη στέγη, η λειτουργία του ΕΣΥ, η κατάσταση στα σχολεία και συνολικά η σχέση του πολίτη με το κράτος αποτελούν ζητήματα στα οποία κυβέρνηση και αντιπολίτευση θα επιχειρήσουν να δώσουν διαφορετικές απαντήσεις.
Το ΠΑΣΟΚ ήδη κινείται σε αυτή την κατεύθυνση, βάζοντας στο επίκεντρο τις κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις.
Ο Τσίπρας επιχειρεί να πάει τη συζήτηση ένα βήμα παραπέρα, συνδέοντας τα προβλήματα της καθημερινότητας με την ανάγκη αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου και διαφορετικής κατανομής των διαθέσιμων πόρων.
Η κυβέρνηση, από την άλλη, θα επιμείνει στην εικόνα της συνέχειας, των μεταρρυθμίσεων και της κυβερνητικής σταθερότητας.
Άρα η σύγκρουση δεν θα είναι μόνο ποσοτική. Θα είναι και αφηγηματική.
Κάθε πλευρά θα επιχειρήσει να πείσει ότι έχει το σωστό ερώτημα για την κάλπη.
Από το «ποιος» στο «τι»
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο της προεκλογικής στρατηγικής που αρχίζει να διαμορφώνεται.
Η κυβέρνηση θέλει να ρωτήσει:
Ποιος θα κυβερνήσει τη χώρα;
Η αντιπολίτευση θέλει να απαντήσει:
Τι θα αλλάξει στη χώρα αν αλλάξει η κυβέρνηση;
Πρόκειται για δύο διαφορετικές πολιτικές αναγνώσεις της ίδιας εκλογικής διαδικασίας.
Στην πρώτη περίπτωση, το βάρος πέφτει στην εμπειρία, στη σταθερότητα, στην κυβερνητική αποτελεσματικότητα και στην επιλογή πρωθυπουργού.
Στη δεύτερη, το βάρος μεταφέρεται στον απολογισμό, στις προγραμματικές προτάσεις και στις αλλαγές που κάθε κόμμα δεσμεύεται να εφαρμόσει.
Και όσο πλησιάζει η εκλογική αναμέτρηση, η σύγκρουση γύρω από αυτά τα δύο ερωτήματα αναμένεται να γίνεται εντονότερη.
Η κάλπη θα κρίνει και το πλαίσιο της επόμενης ημέρας
Το πολιτικό ενδιαφέρον των επόμενων μηνών, επομένως, δεν θα περιοριστεί στην καταγραφή των κομματικών ποσοστών.
Θα αφορά και το ποια πολιτική αφήγηση θα καταφέρει να γίνει κυρίαρχη.
Η Νέα Δημοκρατία θα επιχειρήσει να συνδέσει την επιλογή της με τη σταθερότητα και με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο για την πρωθυπουργία.
Το ΠΑΣΟΚ θα επιδιώξει να παρουσιάσει την αλλαγή ως αλλαγή πολιτικών προτεραιοτήτων και όχι απλώς ως αλλαγή προσώπου στο Μέγαρο Μαξίμου.
Ο Αλέξης Τσίπρας θα επιχειρήσει να συνδέσει τη δική του επιστροφή με ένα ευρύτερο σχέδιο πολιτικής και παραγωγικής αλλαγής, διεκδικώντας ταυτόχρονα κεντρικό ρόλο στη νέα αντιπολιτευτική εξίσωση.
Κάπως έτσι, η προεκλογική περίοδος αρχίζει να αποκτά ένα βασικό χαρακτηριστικό: η μάχη θα δοθεί όχι μόνο για την ψήφο, αλλά και για το ερώτημα που θα συνοδεύει την ψήφο. «Μητσοτάκης ή κάποιος άλλος;»
Διαβάστε ακόμη:
- Μαξίμου: Σχέδιο για καύσιμα και πετρέλαιο θέρμανσης – Το βλέμμα στην ΕΕ και στις κάλπες
- Το «φλερτ» Αυλωνίτη με την Αριστερά και το τελεσίγραφο στον Ανδρουλάκη και το ΠΑΣΟΚ
- Το κόμμα Σαμαρά στήνεται, τα ψηφοδέλτια «κλειδώνουν» και το όνομα κρατιέται για το τέλος
- Ο Μπελέρης, ο «πρωτοκλασάτος» υπουργός και οι γκάφες του Ευρωβουλευτή
