Για δεκαετίες, η Ευρώπη πλήρωνε κυρίως με αμερικανικές κάρτες και, τα τελευταία χρόνια, μέσα από τα ψηφιακά πορτοφόλια των μεγάλων τεχνολογικών ομίλων. Τώρα επιχειρεί να γράψει το δικό της κεφάλαιο στις ηλεκτρονικές πληρωμές, διασυνδέοντας τα εθνικά συστήματα που ήδη χρησιμοποιούν εκατοντάδες εκατομμύρια πολίτες. Η ένταξη του ελληνικού IRIS στο EuroPA αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό ελληνικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού δικτύου άμεσων πληρωμών από λογαριασμό σε λογαριασμό, το οποίο θα μπορεί σταδιακά να ανταγωνιστεί τα διεθνή καρτικά σχήματα, αλλά και τα ψηφιακά πορτοφόλια της Apple και της Google.
Το σχέδιο δεν αφορά απλώς μια νέα τεχνική υπηρεσία. Αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας, καθώς οι πληρωμές αντιμετωπίζονται πλέον όχι μόνο ως τραπεζικό προϊόν, αλλά ως κρίσιμη ψηφιακή υποδομή.
Τι αλλάζει για τους χρήστες του IRIS
Η σύνδεση του IRIS με το EuroPA επιτρέπει ήδη στους Ελληνες χρήστες να στέλνουν χρήματα σε πολίτες που χρησιμοποιούν τα αντίστοιχα συστήματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Στην πράξη, ένας χρήστης του IRIS μπορεί να πραγματοποιεί μεταφορά χρημάτων προς χρήστη του πορτογαλικού MB WAY, του ισπανικού Bizum ή του ιταλικού BANCOMAT, χρησιμοποιώντας την ίδια εφαρμογή mobile banking με την οποία πραγματοποιεί και τις εγχώριες συναλλαγές του.
Η Ελλάδα γίνεται έτσι η τέταρτη χώρα που συνδέεται παραγωγικά με το EuroPA, μετά την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιταλία. Ο πρώτος αυτός πυρήνας αντιστοιχεί σε περίπου 57 εκατομμύρια χρήστες, δημιουργώντας ήδη μια σημαντική βάση για την επέκταση του ευρωπαϊκού δικτύου.
Οπως έχει επισημάνει η διευθύνουσα σύμβουλος της ΔΙΑΣ, Σταυρούλα Καμπουρίδου, η σημερινή διαλειτουργικότητα αφορά προς το παρόν τις μεταφορές χρημάτων μεταξύ φυσικών προσώπων. Πρόκειται, όμως, μόνο για την αρχή.
Το επόμενο βήμα είναι οι πληρωμές προς επιχειρήσεις, ώστε ένας Ευρωπαίος καταναλωτής να μπορεί να αγοράζει προϊόντα ή υπηρεσίες σε άλλη χώρα με την ίδια ευκολία με την οποία στέλνει σήμερα χρήματα σε έναν φίλο του.
Από το κινητό στο e-shop και στο φυσικό κατάστημα
Η διασυνοριακή αποστολή χρημάτων αποτελεί μόνον την πρώτη φάση του ευρωπαϊκού σχεδίου.
Ο επόμενος στόχος είναι η επέκταση των υπηρεσιών στο ηλεκτρονικό εμπόριο και, στη συνέχεια, στα φυσικά καταστήματα. Ενας Ελληνας χρήστης θα μπορεί, για παράδειγμα, να πληρώνει σε ένα e-shop της Μαδρίτης ή σε ένα κατάστημα της Ρώμης χρησιμοποιώντας το IRIS μέσα από την εφαρμογή της τράπεζάς του.
Η συναλλαγή θα πραγματοποιείται απευθείας από τραπεζικό λογαριασμό σε τραπεζικό λογαριασμό, χωρίς να είναι απαραίτητη η μεσολάβηση κάρτας ή ξένου ψηφιακού πορτοφολιού.
Η φιλοδοξία είναι το ευρωπαϊκό δίκτυο να προσφέρει την ίδια ταχύτητα και ευκολία με τα διεθνή σχήματα που κυριαρχούν σήμερα στην αγορά. Η πραγματική πρόκληση δεν είναι πλέον η τεχνική δυνατότητα μεταφοράς χρημάτων, αλλά το κατά πόσο η νέα λύση θα γίνει αρκετά απλή και ελκυστική ώστε να ενταχθεί στην καθημερινότητα του καταναλωτή.
Ο ευρωπαϊκός συνασπισμός πληρωμών
Το European Payments Alliance, γνωστό ως EuroPA, αποτελεί μέχρι σήμερα τη μεγαλύτερη προσπάθεια διασύνδεσης επιτυχημένων εθνικών συστημάτων άμεσων πληρωμών.
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από τη συνεργασία του MB WAY της Πορτογαλίας, του Bizum της Ισπανίας και του BANCOMAT της Ιταλίας. Στο δίκτυο εντάχθηκε στη συνέχεια και η Ελλάδα μέσω του IRIS.
Παράλληλα, συμμετέχουν ή βρίσκονται σε διαδικασία ένταξης το πολωνικό BLIK, το βουλγαρικό Blink και το σκανδιναβικό Vipps MobilePay, διευρύνοντας την κάλυψη και πέρα από τα όρια της Ευρωζώνης.
Η βασική λογική είναι απλή: κάθε πολίτης θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί το οικείο εθνικό του σύστημα, χωρίς να χρειάζεται να κατεβάσει νέα εφαρμογή ή να αλλάξει τραπεζικό περιβάλλον. Ο Ελληνας θα χρησιμοποιεί το IRIS, ο Ισπανός το Bizum και ο Πολωνός το BLIK, αλλά όλα αυτά τα συστήματα θα επικοινωνούν μεταξύ τους.
Η δεύτερη μεγάλη ευρωπαϊκή λύση
Η Ευρώπη, πάντως, δεν επενδύει σε μία μόνο πρωτοβουλία.
Παράλληλα με το EuroPA αναπτύσσεται και το Wero, η λύση της European Payments Initiative, η οποία ακολουθεί διαφορετική διαδρομή. Ενώ το EuroPA διασυνδέει ήδη υπάρχοντα και επιτυχημένα εθνικά σχήματα, το Wero δημιουργήθηκε εξαρχής ως ενιαίο ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι.
Η πρωτοβουλία στηρίζεται σε κοινοπραξία μεγάλων τραπεζών από τη Γερμανία, τη Γαλλία και το Βέλγιο. Η υπηρεσία λειτουργεί ήδη στις συγκεκριμένες αγορές για μεταφορές χρημάτων μεταξύ ιδιωτών και έχει αρχίσει να επεκτείνεται στις πληρωμές ηλεκτρονικού εμπορίου.
Το σχέδιο προβλέπει επέκταση στην Ολλανδία και στο Λουξεμβούργο, ενώ σε επόμενη φάση αναμένεται να ακολουθήσει και η Αυστρία.
EuroPA και Wero ενώνουν τις δυνάμεις τους
Παρότι οι δύο πρωτοβουλίες ξεκίνησαν από διαφορετικές αφετηρίες, αποφάσισαν να συνεργαστούν.
Το EuroPA και το Wero έχουν ήδη υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας και προχωρούν στη δημιουργία κοινής εταιρείας, η οποία θα αναπτύξει την υποδομή διαλειτουργικότητας για τις ευρωπαϊκές πληρωμές.
Η λογική είναι να αποφευχθεί η δημιουργία δεκάδων διμερών συνδέσεων μεταξύ των επιμέρους εθνικών συστημάτων. Αντί για ένα περίπλοκο πλέγμα ξεχωριστών συμφωνιών, σχεδιάζεται ένας κοινός ευρωπαϊκός κόμβος, στον οποίο κάθε σύστημα θα συνδέεται μία φορά και στη συνέχεια θα μπορεί να επικοινωνεί με όλα τα υπόλοιπα.
Κάθε εθνική λύση θα διατηρεί την ταυτότητά της και τη σχέση της με τον χρήστη. Στο παρασκήνιο, όμως, όλες οι συναλλαγές θα εκτελούνται μέσα από μία κοινή ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική.
Αυτό θεωρείται απαραίτητο για να μπορέσει το δίκτυο να επεκταθεί από τις απλές μεταφορές μεταξύ ιδιωτών σε πολύ πιο σύνθετες συναλλαγές, όπως οι πληρωμές σε e-shops και σε φυσικά σημεία πώλησης.
Η πραγματική μάχη είναι ο πελάτης
Οι εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών σχημάτων παραδέχονται ότι ο πραγματικός ανταγωνισμός δεν κρίνεται πλέον μόνο στις υποδομές. Κρίνεται κυρίως στη σχέση με τον καταναλωτή.
Ο χρήστης δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το πώς εκκαθαρίζεται μια συναλλαγή ή ποια τεχνολογία χρησιμοποιείται στο παρασκήνιο. Θέλει απλώς να ολοκληρώσει την αγορά του γρήγορα, εύκολα και με ασφάλεια.
Για τον λόγο αυτό, οι ευρωπαϊκές λύσεις δεν επενδύουν μόνο στις πληρωμές, αλλά και σε πρόσθετες υπηρεσίες, όπως προγράμματα επιβράβευσης, ψηφιακές κάρτες μέλους, διαμοιρασμό λογαριασμών και εργαλεία καθημερινής οικονομικής διαχείρισης.
Το ζητούμενο είναι να πάψουν να θεωρούνται απλές τραπεζικές λειτουργίες και να μετατραπούν σε ολοκληρωμένα ψηφιακά οικοσυστήματα, ικανά να ανταγωνιστούν τα wallets των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών.
Η πληρωμή, άλλωστε, αποτελεί τη συχνότερη επαφή μιας τράπεζας με τον πελάτη της. Δεν είναι το στεγαστικό δάνειο ούτε η επένδυση που πραγματοποιείται καθημερινά. Είναι η αγορά στο σούπερ μάρκετ, το ηλεκτρονικό κατάστημα, το εστιατόριο ή η μεταφορά χρημάτων.
Το μεγάλο στοίχημα της αυτονομίας
Η Ευρώπη έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να συνδέσει διαφορετικά εθνικά συστήματα και να μεταφέρει χρήματα από χώρα σε χώρα. Το επόμενο βήμα είναι πολύ δυσκολότερο.
Πρέπει να πείσει εκατοντάδες εκατομμύρια καταναλωτές ότι οι ευρωπαϊκές λύσεις μπορούν να είναι εξίσου γρήγορες, εύχρηστες και ελκυστικές με τις κάρτες και τα ψηφιακά πορτοφόλια που χρησιμοποιούν σήμερα.
Για την Ελλάδα, η σύνδεση του IRIS με το EuroPA σημαίνει ότι ένα σύστημα που ξεκίνησε ως εργαλείο άμεσων εγχώριων πληρωμών αποκτά πλέον ευρωπαϊκή διάσταση.
Από την επιτυχία του συνολικού εγχειρήματος θα κριθεί αν η Ευρώπη θα αποκτήσει πραγματική αυτονομία στις ψηφιακές πληρωμές ή αν θα συνεχίσει να βασίζεται σε υποδομές, τεχνολογίες και πλατφόρμες που ελέγχονται εκτός των συνόρων της.
