Σε μια υπόθεση με σαφείς πολιτικές και θεσμικές προεκτάσεις, αμερικανικό δικαστήριο καλείται να αποφανθεί για ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορεί ένας εν ενεργεία πρόεδρος, εν προκειμένω ο Ντόναλντ Τραμπ, να προσφεύγει δικαστικά κατά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης;
Η δικαστής Κάθλιν Γουίλιαμς όρισε ακροαματική διαδικασία, αμφισβητώντας ευθέως τη νομιμότητα της προσφυγής που έχει καταθέσει ο Ντόναλντ Τραμπ εναντίον της Internal Revenue Service (IRS).
Η αγωγή των 10 δισ. δολαρίων
Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος προσέφυγε τον Ιανουάριο κατά της αμερικανικής εφορίας, ζητώντας αποζημίωση ύψους 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Βασικός ισχυρισμός του είναι ότι οι φορολογικές αρχές απέτυχαν να αποτρέψουν τη διαρροή των φορολογικών του δηλώσεων κατά την πρώτη του θητεία (2017–2021).
Η προσφυγή κατατέθηκε από τον ίδιο, τους δύο γιους του και την επιχείρησή του, ως ιδιώτες και όχι με την ιδιότητα του προέδρου.
Το συνταγματικό ζήτημα που ανοίγει
Παρά τη νομική αυτή επιλογή, η δικαστής έθεσε το κρίσιμο ζήτημα:
«Ο πρόεδρος Τραμπ δηλώνει ότι ενεργεί ως ιδιώτης, όμως είναι εν ενεργεία πρόεδρος και οι αντίδικοι είναι οντότητες που υπάγονται στην εξουσία του».
Με απλά λόγια, το δικαστήριο καλείται να εξετάσει αν υπάρχει σύγκρουση ρόλων και εξουσιών, καθώς:
- ο πρόεδρος στρέφεται κατά υπηρεσιών της κυβέρνησής του,
- ενώ ταυτόχρονα διατηρεί θεσμική εποπτεία πάνω τους.
Η υπόθεση της διαρροής
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η διαρροή των φορολογικών δηλώσεων του Τραμπ από τον Τσαρλς Λίτλτζον, εργαζόμενο σε υπεργολάβο της εφορίας.
Ο Λίτλτζον:
- καταδικάστηκε τον Ιανουάριο του 2024,
- έλαβε ποινή φυλάκισης πέντε ετών,
- κρίθηκε ένοχος για τη δημοσιοποίηση των στοιχείων στα μέσα ενημέρωσης.
Οι δικηγόροι του Τραμπ υποστηρίζουν ότι η Internal Revenue Service και το US Department of the Treasury είχαν νομική υποχρέωση προστασίας των δεδομένων, την οποία – όπως λένε – δεν τήρησαν.
Το πολιτικό βάρος των φορολογικών δηλώσεων
Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της πρώτης προεδρίας Τραμπ: τη μη δημοσιοποίηση των φορολογικών του στοιχείων.
Ο Τραμπ είχε σπάσει την παράδοση αρνούμενος να τα δώσει στη δημοσιότητα, προκαλώντας έντονες πολιτικές αντιδράσεις.
Το 2020, η The New York Times αποκάλυψε ότι:
- πλήρωσε μόλις 750 δολάρια φόρο το 2016 και το 2017,
- ενώ για 10 από τα προηγούμενα 15 χρόνια δεν κατέβαλε καθόλου φόρους, επικαλούμενος ζημιές.
Μια δίκη με ευρύτερες συνέπειες
Η απόφαση του δικαστηρίου δεν θα αφορά μόνο τον Τραμπ, αλλά ενδέχεται να δημιουργήσει δεδικασμένο για το εύρος των εξουσιών ενός εν ενεργεία προέδρου.
Το ερώτημα που τίθεται είναι θεσμικά βαρύ:
- μπορεί ο πρόεδρος να λειτουργεί ταυτόχρονα ως ιδιώτης ενάγων και ως επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας;
- ή πρόκειται για μια νομική σύγκρουση που αγγίζει τα όρια του Συντάγματος;
Η απάντηση αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αγγίζει τον πυρήνα της ισορροπίας εξουσιών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
