Σε μια περίοδο όπου οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή μεταβάλλονται με βίαιο τρόπο, μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα που αποκεφάλισαν την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ιράν, ένα όνομα κυριαρχεί στο παρασκήνιο: Αχμάντ Βαχίντι.
Ο 67χρονος στρατηγός αναδεικνύεται – άτυπα αλλά ουσιαστικά – ως η κεντρική φιγούρα εξουσίας στην Τεχεράνη, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει πως δεν υπάρχει σαφής συνομιλητής για να υπογραφεί μια ενδεχόμενη συμφωνία λήξης του πολέμου.
Ο «σκληρός» των Φρουρών που κρατά τα κλειδιά
Σύμφωνα με αναλυτές, μετά την εξουδετέρωση του Μοχάμαντ Πακπούρ, ο Βαχίντι ανέλαβε τον έλεγχο των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, συγκροτώντας ένα άτυπο στρατιωτικό συμβούλιο με στενούς συνεργάτες του.
Από εκείνη τη στιγμή, η Τεχεράνη:
- υιοθέτησε σκληρότερη στρατηγική γραμμή,
- αρνήθηκε να συμμετάσχει σε ουσιαστικές ειρηνευτικές συνομιλίες,
- ενέτεινε τις επιθέσεις σε πλοία στα Στενά του Ορμούζ.
Η στάση αυτή εξηγεί γιατί οι επαφές ΗΠΑ – Ιράν βρίσκουν διαρκώς «τοίχο».
Παραγκωνισμός των μετριοπαθών
Ο Βαχίντι εκπροσωπεί την πιο ακραία πτέρυγα του καθεστώτος και έχει ήδη θέσει στο περιθώριο:
- τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν
- τον ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί
Ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία σε διπλωματικό επίπεδο, εκτιμάται ότι δεν θα έχει πρακτική ισχύ όσο ο στρατηγός και ο κύκλος του διατηρούν τον πραγματικό έλεγχο.
Από τη Δύναμη Κουντς στο απόλυτο παρασκήνιο
Ο Βαχίντι δεν είναι νέος παίκτης. Υπήρξε διοικητής της επίλεκτης Δύναμης Κουντς τη δεκαετία του ’90, πριν παραδώσει τη σκυτάλη στον Κασέμ Σολεϊμανί.
Μαζί διαμόρφωσαν το δίκτυο επιρροής του Ιράν στη Μέση Ανατολή, στηρίζοντας οργανώσεις όπως:
- η Χεζμπολάχ
- οι Χούθι
Σε αντίθεση με άλλους στρατιωτικούς, ο ίδιος είχε και βαθιά πολιτική διαδρομή, υπηρετώντας ως υπουργός Άμυνας και Εσωτερικών.
Το παιχνίδι διαδοχής και η «σκιά» του Χαμενεΐ
Μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ στα πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου, ο Βαχίντι φέρεται να κινήθηκε άμεσα για να ελέγξει και τη διαδοχή στην κορυφή του καθεστώτος.
Στο επίκεντρο βρέθηκε ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος όμως τραυματίστηκε και παραμένει εκτός δημόσιας εικόνας, δημιουργώντας ένα κενό που ο στρατηγός καλύπτει παρασκηνιακά.
Έλεγχος και στις διαπραγματεύσεις
Η επιρροή του Βαχίντι δεν περιορίζεται στο πεδίο της μάχης. Επεκτείνεται και στη διπλωματία.
Με παρέμβασή του, εντάχθηκε στην ομάδα διαπραγμάτευσης ο Μοχαμάντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, με σαφή αποστολή: να επιβάλει τη «γραμμή» των Φρουρών.
Όταν ο Αραγτσί εμφανίστηκε διαλλακτικός, η αντίδραση ήταν άμεση:
- καταγγελία προς την ηγεσία,
- διακοπή συνομιλιών,
- επιστροφή της αποστολής στην Τεχεράνη.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια απόλυτα ελεγχόμενη διαπραγμάτευση, όπου η πολιτική ηγεσία δεν έχει τον πρώτο λόγο.
Η τακτική «καλού και κακού αστυνομικού»
Αναλυτές βλέπουν πίσω από τις κινήσεις της Τεχεράνης μια οργανωμένη στρατηγική.
Ο Βαχίντι εμφανίζεται ως ο «σκληρός», ενώ πιο μετριοπαθής εικόνα προβάλλει ο Μοχαμάντ Γκαλιμπάφ.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη: και οι δύο προέρχονται από τον ίδιο πυρήνα εξουσίας και έχουν υπηρετήσει τις ίδιες στρατηγικές.
Βαρύ παρελθόν και διεθνείς κατηγορίες
Το όνομα του Βαχίντι συνδέεται με σοβαρές υποθέσεις διεθνούς τρομοκρατίας.
Κατηγορείται για συμμετοχή:
- στη βομβιστική επίθεση του 1994 στο κέντρο AMIA στο Μπουένος Άιρες (85 νεκροί),
- στην επίθεση του 1992 κατά της ισραηλινής πρεσβείας στην ίδια πόλη.
Για την υπόθεση, η Interpol έχει εκδώσει κόκκινη ειδοποίηση εις βάρος του.
Παράλληλα, βρίσκεται υπό αυστηρές κυρώσεις από τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. για:
- το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν,
- τη βίαιη καταστολή διαδηλώσεων μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμίνι.
Ο άνθρωπος-κλειδί για την επόμενη μέρα
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι σαφές: ο Αχμάντ Βαχίντι δεν είναι απλώς ένας στρατηγός.
Είναι ο άνθρωπος που:
- ελέγχει τον στρατό,
- επηρεάζει τη διπλωματία,
- διαμορφώνει τη διαδοχή,
- και κρατά στα χέρια του την κατεύθυνση του Ιράν.
Και όσο παραμένει στο προσκήνιο, οι πιθανότητες για ουσιαστική συμφωνία με τις ΗΠΑ μοιάζουν να απομακρύνονται – αφήνοντας τη σύγκρουση σε ένα επικίνδυνο, ανοιχτό πεδίο.
